Bàn về nhiếp ảnh như một phương tiện sáng tác nghệ thuật thị giác tại Việt Nam

 Với xu hướng phát triển của xã hội, của nghệ thuật hiện đại, sự đa dạng hóa các sản phẩm công nghệ, cùng với sự góp mặt của các nghệ sĩ, nhiều chất liệu mới và những thử nghiệm táo bạo đã tạo nên những hình thức diễn đạt mới trong nền nghệ thuật đương đại. Song song với nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật trình diễn, video art, ngay từ những năm 50 của thế kỷ XIX, nhiếp ảnh – như là một phương tiện trong sáng tác nghệ thuật đã xuất hiện và được ghi nhận bởi các tên tuổi như John Edwin Mayall, Julia Margaret Cameron, Charles Lutwidge Dodgson, hay Oscar Gustave Rejlander …

Xem chi tiết

Hình tượng Rồng trên pháp lam Huế

Theo thư tịch thời Nguyễn, Pháp lam Huế bắt đầu xuất hiện vào thời vua Minh Mạng. Pháp lam Huế thể hiện giá trị nghệ thuật trang trí truyền thống mang đậm phong cách thời Nguyễn, từ lúc khai sinh đến khi thoái trào trong khoảng hơn 60 năm. Khi đất nước bước vào thời kỳ khó khăn, kinh tế suy yếu, chiến tranh xảy ra, các lò sản xuất Pháp lam bị ngưng trệ, nguyên liệu Pháp lam phải mua ở nước ngoài. Kỹ thuật chế tác rất phức tạp, trải qua nhiều công đoạn tốn kém, vì thế, kỹ nghệ đặc sắc này không còn được quan tâm nữa dẫn đến thất truyền….

Xem chi tiết

Mỹ thuật Việt Nam nhìn từ diện mạo văn hóa truyền thống và sắc thái thẩm mỹ

Trong những năm qua, các giá trị của mỹ thuật cổ và hiện đại Việt Nam, đã dần được giới thiệu với bè bạn quốc tế, trong đó có công chúng Thailand, Pháp, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga … nhưng dường như chúng ta chỉ mới đưa ra được ở góc nhìn cảm thụ thị giác đơn tuyến, đơn sắc mà chưa có cơ hội đi sâu vào một số đặc trưng và tính biểu cảm đa sắc, giàu xúc cảm nhân văn của chúng. Trong bài viết này, chúng tôi muốn nêu một số luận giải nhằm góp phần vào việc hướng về vấn đề nói trên.

Xem chi tiết

Chủ nghĩa trừu tượng và sự thay đổi các quan niệm nghệ thuật

Chủ nghĩa Trừu tượng (abstrac tionisme) ra đời – ở Châu Âu và Mỹ giai đoạn cuối thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20 cùng với sự phát triển của nhiều trường phái khác (Ấn tượng, Siêu thực, Lập thể, Biểu hiện …) với chủ trương thoát khỏi sự ràng buộc của hình thể, tự do biểu đạt ý niệm, giải phóng tư tưởng, khước từ ảnh hưởng của hiện thực khách quan, chỉ tuân theo cảm giác ấn tượng chủ quan của người nghệ sĩ…

Xem chi tiết

Hình tượng Long mã trên bình phong Huế

Trong các công trình kiến trúc truyền thống ở Huế, đặc biệt là những kiến trúc cung đình và các công trình mang ý nghĩa tôn giáo như đền, chùa, miếu, phủ…, điêu khắc trang trí là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên vẻ đẹp cho công trình. Các chủ đề, kiểu thức trong trang trí Huế, gần như càng lúc mang nhiều chức năng.

Xem chi tiết

Hát Bài chòi – Một giá trị nghệ thuật dân gian ở Hội An – Quảng Nam

Hát Bài chòi truyền thống ở Hội An là hình thức diễn xướng dân gian mang đậm văn hóa âm nhạc dân gian xứ Quảng mà ngày nay vẫn còn được gìn giữ và sinh hoạt rất sôi nổi trên vùng đất thuần hậu này. Đây có thể xem như hình thức sân khấu âm nhạc lớn ở loại hình âm nhạc dân gian, có giá trị riêng về mặt âm nhạc học. Hát Bài chòi là loại hình sinh hoạt giải trí bình dân nhưng chứa đựng giá trị nhân văn cao cả, có vai trò gắn kết cộng đồng, tạo nên mối quan hệ đồng cảm và đặc biệt là có ý nghĩa giáo dục sâu sắc

Xem chi tiết

Chức năng cơ thể với trang phục -Xét từ quan điểm thiết kế trang phục tiện dụng

Tại Nhật Bản, số lượng người cao tuổi ngày càng trở nên nhiều hơn. Với họ, yêu cầu về trang phục không chỉ là khắc phục được những vấn đề như tuổi tác, vóc dáng hay khiếm khuyết trên cơ thể, mà còn phải thoải mái, tiện dụng và đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ. Trang phục là môi trường gần gũi nhất với con người. Nó ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống, do vậy yêu cầu một trang phục phải tiện lợi và thoải mái khi mặc cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu.

Xem chi tiết

Hát Sắc bùa trong văn hóa Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp xã Phú Lễ, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre)

Hát sắc bùa là một loại hình diễn xướng dân gian diễn ra trong những ngày đầu năm mới ở một số tỉnh Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ Việt Nam. Loại hình diễn xướng
dân gian mang tính chất nghi lễ cộng đồng này được kế thừa, chắt lọc qua thời gian, được kết hợp theo một trình tự và cấu trúc chặt chẽ, ít thay đổi. Tại mỗi nơi, hình thức các cuộc diễn xướng này có những đặc điểm riêng gắn với đặc trưng văn hoá của từng địa phương. Ở Nam Bộ, hát sắc bùa chỉ có xã Phú Lễ huyện Ba Tri tỉnh Bến Tre nhưng cũng đã bị thất truyền…

Xem chi tiết

Tìm hiểu nguồn gốc hát Ví của xứ Nghệ xét trong mối quan hệ với “Việt ca”

Bằng việc phối hợp các điểm nhìn từ ngôn ngữ – lịch sử – văn hóa để xem xét mối quan hệ giữa “Việt ca” và hát Ví của người dân hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay, chúng tôi nhận thấy một số điểm tương đồng về cách thực hành, lối đặt lời hát, cách biểu hiện cảm xúc của người hát… giữa hai di sản này. Qua đó có thể thấy “Việt ca” và hát Ví có cùng nguồn gốc. Điều này góp phần khẳng định được lịch sử lâu dài của hát Ví – có thể nói – từ khi người Nghệ biết ngân nga để tạo thành câu hát, biết đặt lời thơ để thể hiện cảm xúc thì đã có Ví rồi.

Xem chi tiết

Mối tương quan giữa nghệ thuật âm nhạc và một số loại hình nghệ thuật khác

Âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật mà chúng ta rất dễ bắt gặp trong cuộc sống. Bên cạnh đó, còn một số loại hình nghệ thuật phổ biến khác như: múa, văn học, sân khấu, kiến trúc, điện ảnh v.v… Mặc dù các loại hình nghệ thuật này đều có nét đặc thù riêng nhưng chúng lại có mối quan hệ mật thiết với nhau. Bài viết nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Xem chi tiết

Vị thế của quốc gia Đại Việt và thông điệp về sự bang giao in dấu trong Trò Xuân Phả

Trò Xuân Phả là một trong những trò diễn tiêu biểu ở xứ Thanh, lưu dấu quá khứ hào hùng, công cuộc dựng nước và mở nước của cha ông ta thời quốc gia độc lập tự chủ Đại Việt. Trải qua thời gian với nhiều thăng trầm và biến cố trong lịch sử, nhưng trò Xuân Phả vẫn được lưu giữ và trao truyền khá nguyên vẹn như những gì từng hiện hữu trước đây.

Xem chi tiết

Bước đầu tìm hiểu “hương ước cải lương” ở Bắc Kỳ trước năm 1921 (Phần 2)

Trên đây mới chỉ là những kiến giải bước đầu của người viết trên cơ sở nguồn tài liệu hương ước. Hy vọng rồi đây với những nguồn tư liệu khác, đặc biệt là của chính quyền thuộc địa, các nhà nghiên cứu có thể làm sáng rõ hơn nữa về hương ước cải lương với tư cách là một giai đoạn phát triển trong lịch sử hương ước, cũng như là một sản phẩm của quá trình thực dân Pháp tác động vào đời sống xã hội Bắc Kỳ.

Xem chi tiết

Bước đầu tìm hiểu “hương ước cải lương” ở Bắc Kỳ trước năm 1921 (Phần 1)

“Hương ước cải lương” là một cụm từ tương đối quen thuộc không chỉ trong giới học thuật mà cả trong đời sống thường ngày ở Việt Nam. Mặc dù vậy, vẫn chưa có sự thống nhất về khái niệm, cũng như chưa có hiểu biết xứng tầm về vấn đề này. Dựa chủ yếu trên tài liệu hương ước, bài viết chỉ ra rằng từ khoảng năm 1906 đến năm 1920 là một giai đoạn khá đặc biệt, mang tính chuyển tiếp trong lịch sử hương ước ở Bắc Kỳ…

Xem chi tiết

Bảo tồn và phát huy Đờn ca Tài tử ở miền Tây Nam Bộ

Tại Nam Bộ, có nhiều di sản văn hóa của người Kinh cần được bảo tồn, như ca Vọng cổ, Cải lương, Đờn ca Tài tử… Vừa qua, UNESCO đã ghi danh nghệ thuật Đờn ca Tài tử là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đó là một tin vui, nhưng để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa này nói riêng, các di sản văn hóa thuộc lĩnh vực ca nhạc cổ nói chung trước tình hình phát triển kinh tế – xã hội hiện nay là điều không dễ cho địa phương…

Xem chi tiết

Akaoni (Quỷ Đỏ) và Người đàn bà thất lạc: đương đại và truyền thống

Khái niệm đương đại đang ngày càng phổ biến hơn tại Việt Nam. Chúng ta có thể nghe các cụm danh từ như múa đương đại, dân ca đương đại, kịch đương đại… Song, việc định hình khái niệm đương đại và đúc kết các đặc điểm của một tác phẩm nghệ thuật đương đại như một lý thuyết có hệ thống tại Việt Nam vẫn đang bỏ ngỏ. Bài viết này hi vọng việc tìm hiểu hai vở kịch được xem là đương đại là Akaoni và Người đàn bà thất lạc sẽ bổ sung thêm một số ý tưởng để góp phần làm rõ hơn diện mạo của kịch đương đại Việt Nam.

Xem chi tiết

Bộ gõ cơ thể từ khái niệm đến ứng dụng trong giáo dục âm nhạc

Bộ gõ cơ thể (Body Percussion), một công cụ dạy học âm nhạc của phương pháp Orff-Schulwerk, là nghệ thuật tạo nên các âm thanh bằng sự tương tác của các bộ phận của cơ thể. Bài viết gồm những kiến thức cơ bản về bộ gõ cơ thể trong dạy học âm nhạc nhằm giúp giáo viên và sinh viên sư phạm âm nhạc thực hiện tốt nhiệm vụ sư phạm của mình khi chương trình mới được áp dụng trong thời gian tới.

Xem chi tiết

Bảo tồn và phát huy các giá trị di sản của nghệ thuật diễn xướng cung đình Huế

Di sản văn hóa phi vật thể Cung đình Huế được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ vai trò của trấn Thuận Hóa (1306 – 1557), thủ phủ xứ Đàng Trong (1558 – 1787), kinh đô triều Tây Sơn (1788 – 1801) và Kinh đô triều Nguyễn (1802 – 1945) đã tạo nên sức hút và sự lan tỏa đặc biệt quan trọng trong suốt chiều dài lịch sử, làm nên hệ giá trị di sản văn hóa cung đình đặc trưng, trong đó có di sản của nghệ thuật diễn xướng cung đình Huế, tiêu biểu như Nhã nhạc, Tuồng cung đình và Múa hát cung đình.

Xem chi tiết

Đoàn Ba Vũ và nghệ thuật múa cung đình Huế

Múa cung đình Việt Nam có từ đời tiền Lê. Qua đời Lý, hình thức múa có bước phát triển qua sự kiện Lý Thánh Tông trong cuộc Nam Chinh bắt hơn một trăm cung nữ Chiêm Thành giỏi múa hát khúc Tây Thiên đem về Thăng Long(1) (1044). Đến đời Trần, hình thức múa hát tập thể đã khá phổ biến ở cung đình. Đến đời Lê, qua các điệu múa Bình Ngô phá trận và Chư hầu lai triều được biểu diễn vào năm 1456 nhân khi Lê Nhân Tông đến Lam Kinh bái yết lăng miếu, ta thấy hình thức múa đã phát triển đến hình thức tổ khúc…

Xem chi tiết

Khái niệm trống và mái trong âm nhạc truyền thống Huế

Trong văn hóa của người Á Đông, cặp phạm trù âm – dương vốn rất phổ biến và đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, đặc biệt là trong triết học. Riêng trong lĩnh vực âm nhạc, người Việt xưa cũng đã sử dụng cặp phạm trù này dưới biểu hiện tên gọi trống – mái để nói đến mối quan hệ về cao độ trong âm nhạc. Bài viết này giới thiệu cách dùng và ý nghĩa của các khái niệm trống và mái trong âm nhạc cổ truyền Việt Nam, cụ thể là trong âm nhạc truyền thống Huế.

Xem chi tiết

Vấn đề “Cải lương hóa” kịch bản kịch nói

Cải lương là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc của Việt Nam. Sân khấu cải lương và kịch có mối liên hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau, cùng bổ khuyết cho nhau. Bài viết phác thảo bản chất lịch sử xã hội của hai loại hình, đi tìm những tương đồng và dị biệt giữa cải lương và kịch nói, bước đầu đánh giá tiềm năng “cải lương hóa” kịch bản kịch nói. Thông qua đó, chúng ta có thể nhận biết thế mạnh tạo lập một tác phẩm mới có hệ giá trị đặc thù của kịch bản “cải lương hóa”, đóng góp vào sự phong phú của nghệ thuật biên kịch sân khấu của dân tộc.

Xem chi tiết