Một số suy nghĩ về CƠ SỞ LÀM TIÊU CHÍ cho SỰ PHÂN KỲ HÁN VĂN VIỆT NAM

Thực tế sử dụng chữ Hán từ khi nước nhà độc lập (thế kỷ X), cho đến những năm đầu thế kỷ XX, kéo dài gần chục thế kỷ. Trong thời gian đó, chữ Hán được dùng như một ngôn ngữ viết với những đặc điểm chuyên biệt của mình về chức năng và cấu trúc. Sản phẩm cụ thể cho quá trình sử dụng hình thái ngôn ngữ viết này là thực thể Hán văn Việt Nam…

Xem chi tiết

Đơn giản hóa việc định nghĩa thuật ngữ

Định nghĩa thuật ngữ là một thao tác quan trọng nhưng đơn giản. Vì vậy, người trình bày có thể trình bày định nghĩa một thuật ngữ trong một chú thích, chứ không cần phải sa đà vào việc bàn luận về thuật ngữ. Chỉ cần người đọc không hiểu lầm ý của người viết về một thuật ngữ nào đó thì việc định nghĩa thuật ngữ ấy là thành công.

Xem chi tiết

ĐỊNH KIẾN của NAM GIỚI đối với PHỤ NỮ trong NGÔN NGỮ HỘI THOẠI (Qua các cứ liệu Văn học)

Việc khảo sát 240 lượt lời có xuất hiện sự định kiến đối với phụ nữ trong các sáng tác của các nhà văn Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan cho thấy sự định kiến đối với phụ nữ xuất hiện ở lời nói của nam giới lẫn nữ giới nhưng lời nói của nam giới chiếm số lượng lớn hơn. Các phương diện định kiến đối với phụ nữ trải rộng từ những giá trị tự thân của nữ giới (ngoại hình, tài năng, tính cách) cho tới vai trò của họ trong gia đình và trong xã hội….

Xem chi tiết

Sự SINH TỒN của các NGÔN NGỮ ở Việt Nam hiện nay

Do ảnh hưởng của những nhân tố khách quan và chủ quan (dân số, văn hóa – ngôn ngữ, tâm lí – xã hội, chính sách ngôn ngữ và sự việc thực thi chính sách ngôn ngữ này), nên nhiều ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở Việt Nam đang suy yếu. Một số bộ phận đáng kể người dân tộc thiểu số quên tiếng dân tộc mình. Việc bảo tồn và phát triển ngôn ngữ dân tộc thiểu số cần phải được chú ý hơn nữa…

Xem chi tiết

Từ điển học thuật ngữ ở Liên bang Nga

Bài báo giới thiệu những vấn đề cơ bản của Từ điển học thuật ngữ (Терминография) ở Liên bang Nga: đối tượng, phương pháp, các định hướng nghiên cứu, nhiệm vụ, quan hệ của từ điển học thuật ngữ với chuyên ngành Thuật ngữ học (Терминоведение), Từ điển học (Лексикография).

Xem chi tiết

Vài nét ĐỔI MỚI NGÔN NGỮ trong TIỂU THUYẾT VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI (Qua một số trường hợp tiêu biểu)

Bài viết chú ý đến hai xu hướng đổi mới ngôn ngữ nổi bật trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại, đó là sự đa dạng hóa ngôn ngữ bằng việc kết hợp ngôn từ Việt với ngôn từ ngoại lai, cập nhật ngôn ngữ đời thường và kết hợp nhiều kênh ngôn ngữ khác trong sự song hành cùng xu hướng thơ hóa ngôn ngữ văn xuôi.

Xem chi tiết

Từ điển tiếng Huế một bảo tàng ngôn ngữ và văn hóa

Cái mới của Từ điển tiếng Huế là lấy văn hoá Huế qua không gian và thời gian – làm nội dung, và lấy ngôn từ tiếng Huế làm đối tượng sưu tầm. Theo tôi được biết, chưa hề có một từ điển phương ngữ của một thành phố nào mà tư liệu phong phú như vậy, in trên 2.000 trang sách khổ to, chữ nhỏ với nhiều tranh ảnh minh hoạ.

Xem chi tiết

Khái niệm “THỊ TRƯỜNG NGÔN NGỮ” với một số vấn đề về THỊ TRƯỜNG TỪ ĐIỂN tiếng Việt hiện nay

Bài viết vận dụng khái niệm “thị trường ngôn ngữ” của ngôn ngữ học xã hội để tìm hiểu, phân tích thị trường từ điển tiếng Việt ở Việt Nam hiện nay; chỉ ra những bất cập về nội dung, do chạy theo “cung” mà không chú ý tới chất lượng chuyên môn của từ điển – một dòng sách có đặc thù riêng…

Xem chi tiết

Một vài nhận xét bước đầu về từ điển điển thuật ngữ báo chí

So với các lớp từ vựng khác, thuật ngữ là bộ phận từ vựng phát triển nhất trong hệ thống ngôn ngữ. Theo các nhà từ điển học, hầu hết các từ ngữ mới xuất hiện trong từ điển đều là các thuật ngữ. Tính đến 2005, ở Việt Nam có khoảng khoảng 330 cuốn từ điển về thuật ngữ của các chuyên ngành…

Xem chi tiết

ĐẠI ĐẠO VÔ NGÔN của LÃO TRANG và LOGOS NGỮ ÂM TRUNG TÂM của Phương Tây

Ngày nay, triết học phương Tây hiện đại, đặc biệt là chủ nghĩa Giải cấu trúc đang gồng mình thoát khỏi sự chi phối của cái gọi là Logos ngữ âm trung tâm luận thống trị toàn bộ văn hoá phương Tây mấy nghìn năm. Những người như M. Heidegger, J. Derida đã khiến cho chúng ta cảm thấy triết học phương Tây hiện đại đang đẩy tư duy ngôn ngữ học lên đến giới hạn tột cùng của nó. Thách thức lại toàn bộ truyền thống, Derrida phê phán cái gọi là chủ nghĩa logos ngữ âm trung tâm trong toàn bộ văn hoá châu Âu.

Xem chi tiết

Nghiên cứu VĂN HÓA VIỆT NAM qua NGÔN NGỮ

Từ cuối thế kỷ XIX đến nay, việc nghiên cứu ngôn ngữ các tộc người Việt Nam có những mục đích khác nhau, trong đó có mục đích tìm hiểu văn hóa trong ngôn ngữ. Đây là công việc thường xuyên của các nhà ngôn ngữ học, dân tộc học, Đông Phương học, Việt Nam học, nhân học, văn hóa học.

Xem chi tiết

Những đặc trưng ngôn ngữ-văn hóa của địa danh Nam Bộ

Sau khi sưu tập được hơn 70.000 địa danh của 19 tỉnh, thành Nam Bộ, chúng tôi nhận thấy có thể khái quát những đặc trưng ngôn ngữ – văn hóa sau đây: tính hiện thực, tính dân dã, tính chệch chuẩn, tính bảo lưu, tính tỉ dụ và tính tiếp biến. Chúng tôi sẽ lần lượt triển khai từng đặc trưng…

Xem chi tiết

Jean-Louis Taberd và cuốn Dictionarium Anamitico-Latinum

Một trong những quyển tự vị tiếng Việt xa xưa có liên quan tới tiếng Đàng Trong (trong đó chủ yếu là tiếng Nam Bộ) là quyển “Dictionarium Anamitico-Latinum” của Jean-Louis Taberd, (tên Việt là Từ), còn có tên gọi khác là “Nam Việt Dương Hiệp tự vị”, xuất bản lần đầu tiên vào năm 1838. Quyển tự vị này có nhiều ngữ liệu liên quan đến phương ngữ Nam Bộ…

Xem chi tiết

Từ âm tiết trong tên riêng đến đặc điểm cấu tạo của tên riêng Việt Nam

Tên riêng là một đơn vị thuộc mảng từ vựng, có giá trị định danh, nhưng định danh đặc biệt. Tính đặc biệt trong việc định danh của tên riêng thể hiện ở chỗ: Khác với từ trong ngôn ngữ – dùng để chỉ một lớp sự vật có các đặc tính giống nhau, tên riêng có bản chất là dùng để chỉ một người, một sự vật riêng rẽ…

Xem chi tiết

Bàn về vấn đề “Phân loại câu theo mục đích phát ngôn”

Để thực hiện một mục đích phát ngôn, người ta thường dùng một cấu trúc cú pháp đặc trưng với những phương tiện ngôn ngữ riêng biệt như: tiểu từ, phụ từ, phụ tố, trật tự từ, ngữ điệu, hiện tượng tỉnh lược, v.v. Nghĩa là có một mối tương quan khá đều đặn giữa hình thức của câu và mục đích sử dụng nó.

Xem chi tiết

PHÁT ÂM theo PHƯƠNG NGỮ NAM BỘ – Những ƯU ĐIỂM và HẠN CHẾ

Trường hợp phương ngữ Nam bộ, trên phương diện ngữ âm, bài viết đi vào phân tích những đặc trưng ngữ âm của phương ngữ Nam bộ, những điểm người giáo viên cần ý thức điều chỉnh trong môi trường sư phạm cũng như những lý giải cần thiết để người học có thể dễ dàng chuyển đổi giữa các vùng phương ngữ trong cộng đồng ngôn ngữ nhằm tăng hiệu quả và phạm vi giao tiếp.

Xem chi tiết

PHÂN TÍCH NGHĨA VỊ TIẾNG VIỆT

Theo xác định của giới nghiên cứu ngôn ngữ học thì âm vị là đơn vị ngữ âm nhỏ nhất có giá trị khu biệt nghĩa. Âm vị không thể chia thành các đơn vị nhỏ hơn. Âm vị là một đơn vị một mặt, không mang nghĩa tự thân, nhưng vì nó khu biệt nghĩa các từ, nên người ta coi âm vị là đơn vị ngôn ngữ học hướng tới nghĩa chứ không mang nghĩa…

Xem chi tiết

Bàn tiếp về chuyện I ngắn Y dài

Xem lại các sách báo, chúng tôi thấy rải rác từ lâu, đã có hiện tượng viết lẫn lộn i/y nhưng rất ít. Nhìn chung, sách báo trước năm 1980 – tức là trước khi có quy định của Bộ Giáo dục nhất loạt i thì việc viết phân biệt i/y khá phân minh. Việc nhất thể i cũng như hiện tượng viết lộn xộn i/y bắt đầu từ khi có Một số quy định về chính tả trong sách giáo khoa cải cách giáo dục ban hành ngày 30-11-1980…

Xem chi tiết