“Vọng Khoăn Đíp” – Một hiện tượng văn hóa trong đời sống tâm linh của người Tày (Trường hợp Then ở huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn)

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực địa về hiện tượng Vọng khoăn đíp của người Tày, người viết có những suy nghĩ bước đầu về hiện tượng này đặt trong hệ thống Then Tày và trong chừng mực nhất định, phân tích nó từ góc nhìn tín ngưỡng dân gian, diễn xướng, giao tiếp và an ninh tinh thần. Từ đó, đưa ra những ghi nhận cụ thể và những vấn đề cần tiếp tục bàn luận.

Xem chi tiết

Bản chất và đặc trưng tín ngưỡng dân gian trong lễ hội cổ truyền Việt Nam

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, các dân tộc ở Việt Nam có trên 8000 lễ hội. Lễ hội là một giá trị văn hoá phi vật thể trong di sản văn hoá của các dân tộc cần được bảo tồn và phát huy. Nhưng lễ hội nói chung và lễ hội gắn với tín ngưỡng dân gian nói riêng là một hiện tượng văn hoá hình thành và phát triển trong những điều kiện lịch sử, văn hoá và kinh tế nhất định…

Xem chi tiết

Các hình thái của tín ngưỡng thờ Mẫu – Điểm tương đồng và dị biệt trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ

Mẫu là một hình tượng được trừu tượng hóa từ bà mẹ cụ thể trong chế độ mẫu hệ. Người mẹ mang nặng đẻ đau, nuôi dưỡng con cái; quyết định đến sự sinh tồn của con cái. Người mẹ cụ thể có những điểm tương đồng với trời, đất, núi, rừng, sông nước, những nguồn sống đã và đang nuôi dưỡng con người. Những hiện tượng này vượt ra ngoài tầm hiểu biết của con người, nhất là đối với người Việt thời cổ và thậm chí trong suốt thời kỳ Bắc thuộc…

Xem chi tiết

Tín ngưỡng thờ Thiên Y A Na của người Việt ở Khánh Hòa

Thiên Y A Na là kết quả của quá trình dung hội, tiếp biến văn hóa Việt – Chăm. Chính quá trình dung hội, tiếp biến này đã góp phần làm cho tín ngưỡng thờ Thiên Y A Na của người Việt ở Khánh Hòa trở nên phổ biến, đa dạng về hình thức và tạo nên sắc thái văn hóa riêng. Thiên Y A Na được người Việt thờ ở tháp Bà, am, đình làng, chùa, miếu Ngũ hành, điện thờ Mẫu Tứ phủ, lăng ông Nam Hải, miếu Hội đồng và điện thờ tư gia… Bài viết nhằm hệ thống các dạng thức thờ tự, diễn giải về sự tích hợp và biến đổi trong sinh hoạt tín ngưỡng này của người Việt ở Khánh Hòa hiện nay.

Xem chi tiết

Các hình thái của tín ngưỡng thờ Mẫu – Hệ thống thánh thần trong tín ngưỡng thờ Mẫu

Ở giai đoạn đầu của quá trình du nhập văn hóa ngoại lai, đặc biệt là Nho giáo, những hình tượng phụ nữ được coi là có sức mạnh huyền bí đó chưa có mối dây liên hệ, ràng buộc nhau. Hay nói khác đi, các Mẫu Việt Nam chưa tạo thành một phả hệ, hệ thống chính quyền như cuộc sống thế tục. Khi Đạo giáo vào Việt Nam, đặc biệt cả một phả hệ thần tiên được quảng bá, gặp ngay nhu cầu cần thiết thể chế hóa, cấu trúc lại “thiên đình” của Mẫu, tín ngưỡng thờ Mẫu đã nhanh chóng tiếp thu để hình thành nên một “thiên đình” riêng của mình…

Xem chi tiết

Các hình thái của tín ngưỡng thờ Mẫu – Không gian thờ cúng

Thờ Mẫu là một tín ngưỡng dân gian có tính ổn định và bền vững về niềm tin nên đã hình thành một hệ thống về không gian thờ phụng ở từng miền, từng địa phương. Ở miền Bắc tiêu biểu là những địa điểm thờ Mẫu Thượng Ngàn (phủ Tây Hồ – Hà Nội), thờ Mẫu Liễu Hạnh (phủ Dầy – Nam Định). Ở miền Trung là trung tâm thờ Thiên Yana (điện Hòn Chén – Huế). Ở miền Nam thờ Bà Chúa Xứ (Núi Sam – An Giang), Bà Đen (núi Bà Đen – Tây Ninh)…

Xem chi tiết

Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu

Nghiên cứu về tín ngưỡng thờ Mẫu nói riêng và tín ngưỡng dân gian Việt Nam nói chung không thể không nhắc đến vai trò của các triều đại phong kiến nước ta như: Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn. Các triều đại phong kiến Việt Nam đã phong sắc thần cho Thành Hoàng và cho nhiều nhân vật có công trong các cuộc chống giặc ngoại xâm, được thờ ở nhiều làng, xã, thậm chí là các thành thị Việt Nam. Với tính chất quan trọng và nổi bật này của tín ngưỡng dân gian Việt Nam mà tác giả Phan Hữu Dật đã nhận định như sau: “Về thực chất, tín ngưỡng là một bộ phận cấu thành của văn hóa dân gian…

Xem chi tiết

Hát bóng rỗi và tín ngưỡng nữ thần ở Nam Bộ

…Tín ngưỡng vốn có tính chất bảo thủ truyền thống, còn nghệ thuật lại chịu ảnh hưởng, tác động bởi bối cảnh văn hóa, xã hội, nhu cầu đổi mới về thẩm mỹ. Điều đó càng đẩy nguồn gốc của Hát bóng rỗi lùi sâu hơn vào quá khứ mà hiện tại chưa thể tìm ra căn cứ để xác định về tình trạng sơ khai. Chỉ biết rằng, muộn nhất vào khoảng đầu thế kỷ XIX, loại hình nghệ thuật Hát bóng rỗi đã trở nên phổ biến.

Xem chi tiết

Triết lý nhân sinh trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Nằm trong dòng chảy của văn hóa thờ cúng tổ tiên, thờ cúng vua Hùng không chỉ thể hiện chiều kích ứng xử của hiện tại với quá khứ mà còn là một tín ngưỡng, lễ hội bao hàm nhiều triết lý nhân sinh sâu sắc của một dân tộc nhận thức rõ rệt về nguồn gốc của mình và mong muốn trao truyền lại cho các thế hệ ngàn sau những mật mã văn hóa…

Xem chi tiết

THỰC TRẠNG và NGUYÊN NHÂN BIẾN ĐỔI TÔN GIÁO, TÍN NGƯỠNG ở NGƯỜI MÔNG khu vực MIỀN NÚI PHÍA BẮC

Biến đổi tôn giáo là khái niệm được sử dụng nhiều trong thời gian gần đây ám chỉ sự thay đổi của tôn giáo tín ngưỡng trên nhiều phương diện: cấu trúc hình thức, nội hàm đức tin, thực hành nghi lễ, thành phần nhân khẩu tôn giáo cũng như phân bố địa lý và bao hàm cả thay đổi … ở các loại hình tôn giáo, tín ngưỡng. Với cộng đồng người Mông ở khu vực miền núi phía Bắc thì tình trạng biến đổi này lại càng mạnh mẽ nhất là trong vài ba chục năm trở lại đây…

Xem chi tiết

Phát huy GIÁ TRỊ TÍCH CỰC của HƯƠNG ƯỚC LÀNG CÔNG GIÁO vùng ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG trong cuộc xây dựng ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ MỚI

 Làng Việt vùng đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) là nơi tiếp nhận đầu tiên các tôn giáo: Nho, Phật, Đạo và đến thế kỉ XVII (1615) là Công giáo. Là một hiện tượng văn hoá, tôn giáo nói chung và Công giáo nói riêng, luôn có sự ảnh hưởng đến đời sống xã hội của người dân và trong quá trình truyền giáo vào Việt Nam, Công giáo với nền văn hoá ngoại lai, từng bước hội nhập vào trong nền văn hoá dân tộc tạo nên sự phong phú và đa dạng cho văn hoá Việt Nam.

Xem chi tiết

Sự ảnh hưởng của ĐẠO KHỔNG đến hoạt động QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC ở Việt Nam hiện nay

 Nho giáo còn được gọi là Khổng giáo (đạo Khổng hoặc Nho học, Khổng học) là một tư tưởng chính trị, đạo đức do Khổng Tử lập ra. Chủ trương của đạo Khổng là dùng “lễ trị”, “đức trị” để tổ chức và quản lí xã hội, mong muốn xây dựng một xã hội thịnh trị. Nho giáo rất phát triển ở các nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Hàn Quốc và Việt Nam. Ở Việt Nam, từ xa xưa trong lịch sử, đạo Khổng đã ảnh hưởng đến đời sống văn hoá, xã hội, đến việc xây dựng các triều đại phong kiến, giúp cha ông ta thiết lập nên những bộ máy hành chính khá vững chắc. Ngày nay, “Lễ trị” và “Đức trị” của đạo Khổng đã và đang tiếp tục tham gia quản lí nhà nước, tham gia vào quá trình xây dựng một nền hành chính công vừa hiện đại vừa truyền thống và mang bản sắc riêng rất Việt Nam.

Xem chi tiết