Nghề in và đồ họa sách thời Nguyễn (TBHNH 1998)

Phần Chư công nghệ tổ trong sách Liệt tiên truyện có chép: Hộc người Hồng Lục huyện Trường Tân lộ Hải Dương. Đỗ Thám khoa Nhâm Tuất niên hiệu Đại Bảo thứ 3 (1442). Làm quan đến chức Đô ngự sử. Từng hai lần sang sứ Tầu và học được cách chế bản in. Sứ về, Hộc dạy cho dân Hồng lục và Liễu Tràng (gọi liền là Hồng – Liễu). Vì vậy dân Hồng – Liễu mới có nghề này. Sau Hộc mất, dân lập đền thờ, tôn làm Tổ Sư. Triều đình cũng ban Sắc chỉ phong làm Phúc thần.

Xem chi tiết

Nhân vật được phong thần qua di sản Hán nôm ở Phú Yên

 Phú Yên hiện có 16 sắc phong thần cho năm nhân vật lịch sử, gồm Lương Văn Chánh, Chu Văn Tiếp, Mạnh Tuyển, Lê Trung Lập, Lê Văn Hiến. Việc sưu tầm, phiên dịch và giới thiệu các đạo sắc phong nhân thần này đã góp phần truyền tải đến hậu thế những thông tin xác thực. Góp phần tìm hiểu về tên tuổi, công lao đóng góp của các nhân vật lịch sử đối với quê hương đất nước. Đây thực sự là nguồn tư liệu quý hiểm để bổ sung, hiệu chỉnh thông tin lịch sử và cũng là nguồn tư liệu để nghiên cứu văn hóa tín ngưỡng dân gian của nước ta.

Xem chi tiết

Tư liệu Hán Nôm ở huyện Tiên Sơn, Thuận Thành và thị xã Bắc Ninh, tỉnh Hà Bắc

Từ tháng 9 đến tháng 12 năm 1992, đoàn cán bộ Viện Nghiên cứu Hán Nôm thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam, gồm 10 đồng chí, được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương, đã tiến hành khảo sát, sưu tầm tư liệu Hán Nôm ở Tiên Sơn, Thuận Thành và thị xã Bắc Ninh thuộc tỉnh Hà Bắc. Có thể nói đây là những địa bàn quan trọng, lưu giữ nhiều tư liệu Hán Nôm; là vùng đất cổ có truyền thống thi thư, nhiều người đỗ đạt cao trong nhiều triều đại; là nơi có nhiều di tích lịch sử, công trình văn hóa cổ: lăng tẩm, thành quách, đền đài, chùa miếu… cũng vì vậy, đoàn đã gặt hái được những kết quả đáng kể.

Xem chi tiết

Đô Thị Cổ Phố Hiến: Thư tịch và bi ký Hán Nôm

Trong các thư tịch Hán Nôm, tư liệu viết về Phố Hiến không nhiều. Dù cho nơi đây đã trở thành một trung tâm buôn bán có danh tiếng ở thế kỷ XVII – đầu thế kỷ XVIII, nhưng điều đó hình như cũng không thu hút được nhiều sự chú ý của các sử gia. Sử ký tục biên có ghi đôi nét về Vạn Lai Triều, nhưng là quan tâm đến một sự kiện khác. Phải đến Đại Nam nhất thống chí (phần ghi về tỉnh Hưng Yên) mới có những ghi chép chi tiết hơn về một vùng đô thị cổ: “Cung cũ Hiến Nam” ở địa phận xã Nhân Dục, huyện Kim Bảng là lỵ sở trấn Sơn Nam đời Lê: “Phàm người nước ngoài đến buôn bán ở đây thì gọi là Vạn Lai Triều, phong vật phồn thịnh, nhà ngói như bát úp…

Xem chi tiết

Chữ Nôm và cống hiến với Văn học cổ Việt Nam

Chữ Nôm (chữ = văn tự; và Nôm < nam = phía nam trong tiếng Việt) là tên gọi được người Việt dùng để định danh một trong hai hệ thống văn tự của Việt Nam, được sáng tạo qua việc cải biến chữ Hán. Nó được định danh như thế để đối lập với chữ Hán(1) và chữ Nho (văn tự của các nhà Nho Việt Nam). Trong nội hàm thứ hai, nó có nghĩa là chữ viết thông tục hoặc chữ viết nôm na của nước Việt Nam xưa...

Xem chi tiết

Bút tích Đình Nguyên PHAN ĐÌNH PHÙNG lãnh tụ PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG CHỐNG PHÁP

Tờ di bút này do cụ Phan Đình Phùng viết tặng ông Tô Bá Ngọc, một nhà Nho yêu nước ở thôn Đông Yên, Vân Tụ, Châu Diễn (nay thuộc xã Minh Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An). Tờ di bút dài 32 dòng chữ nhỏ viết trên tờ giấy bản khổ 25 x 50cm. Phần trên là văn xuôi, dưới có 4 bài thơ, chủ yếu khen ngợi tư cách phẩm chất ông Tô Bá Ngọc trong quan hệ với anh em họ hàng, láng giềng, bạn bè xa gần.

Xem chi tiết

Nhân đọc bài “ĐẶC ĐIỂM của PHÉP TỈNH LƯỢC trong NGỮ PHÁP THƠ ĐƯỜNG LUẬT”

Tạp chí Hán Nôm số 4/1997 có đăng bài “Đặc điểm của phép tỉnh lược trong ngữ pháp thơ Đường luật” của Nguyễn Thị Bích Hải. Bài viết ngắn gọn, nêu một vấn đề lý thú có liên quan đến đặc trưng thi pháp thơ Đường luật, cũng thuộc loại vấn đề đã có nhiều bài tranh luận trên các báo chí về một bài thơ nào đó, nên tuy luận điểm và các dẫn chứng tác giả nêu ra là thỏa đáng nhưng thiết tưởng vì là vấn đề thường gặp khi lý giải thơ cổ, nên cũng cần bàn bạc thêm…

Xem chi tiết

Tìm hiểu VŨ ĐẠO NƯỚC TA qua mảng THƯ TỊCH CỔ

Trong thư tịch cổ nước ta, bộ sách cổ nhất viết về sinh hoạt văn hóa nước ta mà nay còn giữ được là An Nam chí lược của Lê Trắc. Ở quyển nhất tác giả An Nam chí lược khảo về Phong tục nước ta từ thời xa xưa đến đời Trần. Những tư liệu viết về đời Trần là những tư liệu quý, bởi tác giả là người chứng kiến. Về múa hát, An Nam chí lược cho chúng ta biết: “Trừ nhật, Vương tọa Đoan Củng môn, thần liêu hành lễ tất, quan linh nhân trình bách hý”…

Xem chi tiết

Bước đầu TÌM HIỂU những GIÁ TRỊ của VĂN BIA VIỆT NAM đối với việc NGHIÊN CỨU TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ XÃ HỘI NƯỚC TA thời PHONG KIẾN

Trong những năm gần đây, văn bia Việt Nam đã được giới khoa học xã hội trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu khai thác ở nhiều lĩnh vực khác nhau; những tuyển tập dịch giới thiệu các tài liệu văn bia theo địa phương và theo niên đại, những chuyên khảo văn bia theo giá trị nội dung và đặc điểm thể loại đã lần lượt ra mắt bạn đọc, nhằm cung cấp những thông tin bổ ích tiềm ẩn trong kho tư liệu quí giá này. Trong bài viết này chúng tôi sẽ nêu lên những giá trị của văn bia Việt Nam đối với việc nghiên cứu lịch sử tư tưởng chính trị xã hội nước ta thời kì phong kiến.

Xem chi tiết

BỘ THỦ HÁN mang nghĩa LÂM THỜI trong CHỮ NÔM

Khi nghiên cứu phân loại chữ Nôm, chúng ta bắt gặp những chữ thật khó quyết định nên xếp chúng vào tiểu loại nào: loại ghép Âm – Âm hay ghép Âm – Ý ? Về cấu tạo của loại chữ này, giới nghiên cứu Hán – Nôm lâu nay cũng chưa giành nhiều sự quan tâm. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ lần lượt nghiên cứu loại chữ vừa nói trong các từ và ngữ tiếng Việt.

Xem chi tiết

Tiếp cận văn bản Hán Nôm của dòng họ Nguyễn làng Thái Lai

Trong một lần về làng Thái Lai (xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh), chúng tôi may mắn được tiếp cận một số văn bản Hán Nôm của dòng họ Nguyễn. Tất cả các tài liệu này hiện được cất giữ một cách hết sức cẩn thận trên bàn thờ tư gia của ông Nguyễn Trọng Ngần. Sau quá trình nghiên cứu, phân loại và định dạng văn bản, chúng tôi nhận thấy trong số các tài liệu này hiện gồm có 02 tờ Bằng cấp, 01 bản Chế phong và 01 cuốn Gia phả. Nhận thấy đây là những tài liệu rất có giá trị về mặt sử liệu nên xin được giới thiệu toàn bộ nội dung cụ thể như sau.

Xem chi tiết