Mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội trong nền văn hoá phương Đông

Mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội thực chất là mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng; vừa có tính thống nhất, vừa bao hàm mâu thuẫn. Cùng với sự phát triển của xã hội, vai trò của cá nhân và ranh giới của nó với xã hội lại càng phải được xác định rõ ràng. Trong bài viết, tác giả muốn tìm hiểu những nét tương đồng của một số quốc gia phương Đông (trong đó có Việt Nam) trong quan niệm và giải quyết vấn đề này.

Xem chi tiết

Tính dung hợp trong văn hóa truyền thống Đà Nẵng

Đối với văn hóa Việt Nam nói chung, văn hóa Đà Nẵng nói riêng, trong quá trình vận động để tồn tại cũng đã tuân thủ theo đúng quy luật tất yếu của văn hóa nhân loại. Lịch sử phát triển của Đà Nẵng đã cho thấy lúc nào cũng có nhiều người cùng tham gia vào quá trình sáng lập ra nó với tư cách là một chỉnh thể hoàn thiện…

Xem chi tiết

Di tích giồng nổi (Bến Tre) trong bối cảnh khảo cổ học nam bộ thời tiền – sơ sử

Bài viết góp phần nhận thức về các mối quan hệ văn hóa giữa Giồng Nổi với các di tích Đông Nam Bộ và lưu vực sông Vàm Cỏ thời tiền – sơ sử và quá trình phát triển của Giồng Nổi với khung niên đại giai đoạn sớm khoảng 3.500 – 3.000 năm BP và giai đoạn muộn kết thúc khoảng thế kỷ III-II trước Công nguyên.

Xem chi tiết

Đa văn hóa ở Australia và Hàn Quốc một góc nhìn so sánh

 Australia và Hàn Quốc là hai quốc gia, mà theo cách phân chia bình thường thuộc hai châu lục khác nhau. Quá trình hình thành quốc gia dân tộc và quá trình hình thành văn hóa cũng có nhiều nét khác biệt. Nhưng chúng tôi lại tìm thấy sự tương đồng của hai quốc gia này ở chỗ cả hai cùng thừa nhận sự đa văn hóa và cùng với sự thừa nhận này là những chính sách có liên quan đến chính sách đa văn hóa. Bài viết của chúng tôi, trên cơ sở trình bày về sự hình thành nền văn hóa của mỗi nước với những đặc điểm riêng của mình, rồi so sánh giữa hai cách tiếp cận về cùng một vấn đề cũng như ứng xử của hai quốc gia trong việc giải quyết vấn đề đa văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Xem chi tiết

Giá trị Nhật Bản – Một góc nhìn

Trong bài viết này, chúng tôi cố gắng đi tìm giá trị Nhật Bản, dựa vào hai giai đoạn được xem là quan trọng nhất đối với sự phát triển của Nhật Bản ở thời cận – hiện đại lịch sử Nhật Bản. Ở giai đoạn Minh Trị Duy Tân giá trị Nhật Bản được thể hiện ở chỗ là mạnh dạn trút bỏ những gì không còn phù hợp cho sự phát triển của đất nước hướng tới một cuộc cải cách. Trên con đường tiến hóa chung của lịch sử nhân loại, Nhật Bản đã tìm cho mình một con đường đi riêng dựa vào những tính đặc thù của lịch sử và điều kiện tự nhiên, tạo bước đột phá làm nên một kì tích,…

Xem chi tiết

Yếu tố bản địa trong văn hóa Thiên Chúa giáo ở Philippines

Văn hóa Thiên Chúa giáo là một yếu tố nổi bật trong tổng thể nền văn hóa Philippines. Trong suốt gần 500 năm tồn tại, Thiên Chúa giáo đã có nhiều tác động to lớn đến đời sống xã hội của đất nước này, trong khi đó, những yếu tố bản địa vẫn được gìn giữ. Với sự có mặt của hai yếu tố bản địa và ngoại lai, văn hóa Philippines là một sự pha trộn hoàn hảo để rồi tạo nên tính đa dạng cho cư dân quần đảo…

Xem chi tiết

Biểu tượng Dương trong văn hoá Việt Nam

Nhân dịp Tân xuân Ất Mùi, chúng tôi bàn về biểu tượng Dương (con dê) trong văn hoá Việt Nam. Dương là vấn đề tưởng rất đơn giản, dễ nói như kiểu văn hoá vậy, nghĩa là ai cũng có thể nói, nhưng khi đi vào nghiên cứu nghiêm túc thì không đơn giản chút nào. Ở bài viết này, chúng tôi không có tham vọng phân tích tất cả các vấn đề mang tính biểu tượng của Dương, mà chỉ cố gắng phân tích nó trong văn hoá Việt Nam, có đối chiếu văn hoá Trung Hoa cổ đại.

Xem chi tiết

Biểu tượng mục đồng trong văn hóa dân gian Việt Nam

Bài viết sẽ hệ thống lại các giá trị của biểu tượng này trong tâm thức người bình dân, qua đó lý giải thế giới quan, nhân sinh quan của cư dân nông nghiệp từ xa xưa đến những nỗ lực lưu giữ ở hiện tại. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về mục đồng, thế nhưng nghiên cứu dưới góc nhìn văn hóa học theo một lý thuyết văn hóa cụ thể thì hầu như chưa có ai thực hiện. Với bài viết này, chúng tôi áp dụng cấu trúc phổ biến trong nghiên cứu văn hóa dân gian, gồm 4 thành phần: văn hóa nhận thức, văn hóa ứng xử, văn hóa tổ chức và văn hóa tái hiện.

Xem chi tiết

Đình ở Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh từ thế kỷ XIX đến nay

Đình làng là nơi gắn với thiết chế, tổ chức làng xã xưa, là nơi tế thần thành hoàng, cũng là nơi hội họp để nghe dụ vua ban, giao dịch điền thổ, thuế má, dân binh trong một năm của làng. Đình làng được thiết lập, quản lý bởi những khế ước, luật định riêng. Từ sắc phong năm Tự Đức thứ 5 (1852) sắc tặng cho thần Thành hoàng Bổn cảnh hiện lưu giữ tại các đình ở Thủ Đức, bài viết tìm hiểu các hoạt động, vai trò, chức năng, cũng như những biến chuyển của đình ở Thủ Đức, TPHCM từ thế kỷ XIX cho đến nay.

Xem chi tiết

Những đặc điểm của nhà nước – thành thị Hy Lạp cổ đại

Bài viết tập trung làm rõ đặc điểm của nhà nước – thành thị trong nền văn hóa Hy Lạp cổ đại: nhà nước – thành thị căn cứ trên sự cân bằng giữa sở hữu xã hội và sở hữu tư nhân; sự thống nhất ở bên trong nhà nước – thành thị dựa trên sức mạnh sự hợp tác và liên minh,… Dựa trên những đặc điểm này để từ đó thấy được nhà nước – thành thị là chìa khóa phát hiện sự vĩ đại của văn hóa Hy Lạp – một dân tộc nhỏ bé nhưng đã đặt nền móng cơ sở cho văn hóa châu Âu trong vòng hai thế kỷ.

Xem chi tiết

Dấu ấn văn hóa truyền thống dân tộc trong quan niệm của người Công Giáo Việt Nam về các vị thánh trong đạo

…Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của những tác giả khác và nghiên cứu thực tế, chúng tôi thấy rằng truyền thống trọng Mẫu đã ảnh hưởng đến quan niệm của người Việt Công giáo về Đức Maria với những đặc điểm như sự che chở, ban ơn và bảo trợ cho sinh sôi nảy nở; còn thánh Quan Thầy của xứ đạo cũng giống như Thành Hoàng làng, đều có vai trò quan trọng đối với cộng đồng làng, là chỗ dựa tinh thần của dân làng. Sự giao thoa văn hóa này có nguồn gốc sâu xa từ chính “bản chất Việt” của người Công giáo Việt Nam.

Xem chi tiết

Khái niệm “Ấn Độ” từ góc nhìn khu vực học văn hóa – nhân văn

…trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy, việc xác định rõ giới hạn của khái niệm Ấn Độ trong từng bối cảnh nghiên cứu là cần thiết và quan trọng, đặc biệt là ở lĩnh vực văn hóa – nhân văn, bởi ở phương diện này việc xác định tiêu chuẩn đồng nhất để định hình phạm vi một khu vực là phức tạp và mơ hồ hơn cả. Bài viết tập trung phân tích khái niệm Ấn Độ từ góc độ văn hóa – nhân văn trong nghiên cứu khu vực và đề xuất một số điểm lưu ý trong quá trình nghiên cứu, giảng dạy và tìm hiểu Ấn Độ học.

Xem chi tiết

Văn hóa các tộc người Ả Rập nhìn từ khía cạnh tôn giáo

…Đối với các quốc gia Ả Rập, tôn giáo có vai trò quan trọng đến sự hình thành những nét văn hóa không phải chỉ là một tộc người cụ thể, mà ở nhiều cộng đồng cư dân sinh sống tại đây. Chính điều này như là một minh chứng về vai trò của tôn giáo, nhất là tôn giáo độc thần, có ảnh hưởng và chi phối đến sự phát triển của nhiều tộc người sinh sống ở các quốc gia khác nhau. Trong bối cảnh cụ thể của các cộng đồng cư dân Ả Rập, tôn giáo không chỉ góp phần làm phong phú văn hóa, mà còn có vai trò quyết định đến sự hình thành những nét văn hóa chung cho các cộng đồng cư dân sinh sống ở các quốc gia khác nhau…

Xem chi tiết

Rồng – Từ biển đen tới Đất Việt (Phần 2)

… chuyện ‘người diệt rồng’ dường như từ cái gốc ở vùng biển Đen lan khắp châu Âu, tới bắc châu Phi, Tây Á, Đông nam Á và Đông Á. Ở bài này, ta sẽ đi tìm ‘người diệt rồng’ trong chuyện dân gian người Việt. Bài này có lược dịch và lược thuật một số câu chuyện để làm thí dụ, mà không kể lại nguyên văn, vì những lý do dễ hiểu.

Xem chi tiết

Rồng – Từ biển đen tới Đất Việt (Phần 1)

Chuyện dân gian của những nhóm nói tiếng Indo-European (viết tắt IE) có một con vật dữ dằn kêu bằng dragon theo tiếng Anh/Pháp mà ở đây tạm dịch là rồng: nó hay phá hại loài người nên sớm muộn cũng bị người diệt trừ. Trước khi có những thứ tiếng IE lối 4100 năm trước công nguyên, thì nhóm nói tiếng Proto-IE ở ‘Pontic-Caspian steppe’ kế biển Đen và biển Caspian đã kể chuyện xẻ một con ‘rắn’ để lấy lại những gì thiết yếu của xã hội loài người mà bị nó nuốt, thí dụ nước hoặc bò…

Xem chi tiết

Rìa-hu, nguồn gốc Ấn Độ và những biến đổi trong văn hóa Khmer Nam Bộ

Rahu là thần bóng tối có nguồn gốc từ truyền thuyết Khuấy Biển Sữa của đạo Hindu
nhưng khi đi vào văn hóa Khmer Nam Bộ nó bị biến đổi về tên gọi, niềm tin và truyền thuyết. Bài viết của chúng tôi nhằm nghiên cứu nguồn gốc của Rìa-hu, phân tích, đánh giá những biến đổi trong văn hóa Khmer Nam Bộ và các quốc gia nằm trong quỹ đạo của Phật giáo Nam tông.

Xem chi tiết

Chợ nổi vùng đồng bằng sông Cửu Long dưới góc nhìn địa lí

Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu về chợ nổi ở đồng bằng sông Cửu Long, bao gồm: lịch sử hình thành, các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành, sự thay đổi không gian, hiện trạng mạng lưới, đặc điểm, vai trò, hạn chế, những thách thức và sự thay đổi trong hoạt động mua bán.

Xem chi tiết

Ngôi chùa trong đời sống người Khmer vùng Tây Nam Bộ

Ngôi chùa từng gắn bó với người dân Khmer như một phần “thân thể” không thể tách rời trong cuộc sống của họ. Tuy nhiên, hiện nay, vai trò, chức năng của ngôi chùa đã có nhiều thay đổi. Bài viết đề cập những đổi thay trong ngôi chùa Khmer, nguyên nhân của sự thay đổi đó, góp phần vào việc phát huy những giá trị tích cực của ngôi chùa đối với đời sống của đồng bào Khmer theo Phật giáo Nam tông ở vùng Tây Nam Bộ.

Xem chi tiết

Khái quát một số công trình nghiên cứu về giá trị văn hóa gia đình Việt Nam và những vấn đề đặt ra

… Quá trình hội nhập đã mang đến cho gia đình Việt Nam những giá trị mới nhưng nó cũng làm mai một những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Trong bài viết này, tác giả khái lược những công trình nghiên cứu về giá trị văn hóa gia đình Việt Nam, đồng thời chỉ ra những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và phát triển.

Xem chi tiết

Văn hoá giao tiếp của người Việt ở Nam Bộ qua Tân cổ giao duyên

Tân cổ giao duyên là hình thức diễn xướng phối hợp giữa tân nhạc và vọng cổ, do một nam và một nữ trình bày với nội dung xoay quanh tình cảm lứa đôi. Các đặc trưng văn hoá giao tiếp của người Việt ở Nam Bộ qua thể loại tân cổ giao duyên là tính bộc trực, chất phác, bình đẳng, trọng nữ, thoáng mở.

Xem chi tiết