Văn học ứng dụng – học gì?

Trong thời đại của kỷ nguyên số, Văn học ứng dụng lại trở thành một hướng đi “thức thời” cho đào tạo Văn học, đầy khả năng cạnh tranh, cho phép bạn chọn một lối đi riêng nơi mà ý tưởng được chuyển thành nội dung, nội dung thay đổi xã hội; giúp bạn làm việc trong một phạm vi nghề nghiệp vô cùng đa dạng…

Xem chi tiết

TAM ÍCH trong bối cảnh VĂN HỌC MIỀN NAM sau 1945

Tam Ích là nhà văn, dịch giả, nhà nghiên cứu lý luận và phê bình văn nghệ độc đáo, sống và viết trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động, có một sự nghiệp khá đa dạng và một số phận bi kịch. Trải qua một cuộc đời truân chuyên với nhiều uẩn khúc, Tam Ích đã chọn lựa thế đứng độc lập của người trí thức, tự khẳng định mình như một nhà phê bình có khuynh hướng xã hội, đồng thời sẵn sàng xét duyệt lại bản thân để chuyển hướng ngòi bút phụng sự văn hóa dân tộc…

Xem chi tiết

Chiến tranh, xã hội tiêu thụ và thị trường văn học miền Nam 1954 – 1975

Khi đặt bút ký kết Hiệp định Genève ngày 20-7-1954, có lẽ những bên liên quan đến chiến tranh Đông dương lần thứ nhất chỉ tiên liệu và hình dung phần nào những hậu quả và hệ lụy mà hiệp định này gây ra cho số phận các dân tộc ở Việt Nam, Lào và Campuchia. Đối với Việt Nam, trước hết đó là việc phân chia lãnh thổ toàn vẹn của nước ta thành hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới tạm thời,…

Xem chi tiết

Ferdinand de Saussure, Claude Lévi-Strauss và CHỦ NGHĨA CẤU TRÚC ở miền Nam Việt Nam (1954-1975)

Trong những năm 1954-1975, ở miền Nam Việt Nam, nếu chủ nghĩa hiện sinh lan truyền khá rộng rãi cả trong học giới lẫn trong công chúng dưới nhiều hình thức đa dạng, thì chủ nghĩa cấu trúc chỉ ảnh hưởng ở một phạm vi hạn chế trong nhà trường đại học và giới chuyên môn. Tuy vậy, có thể nhận thấy những nỗ lực thầm lặng, nghiêm túc trong việc giới thiệu và bước đầu vận dụng chủ nghĩa cấu trúc vào những công trình khảo cứu về ngôn ngữ học, dân tộc học, sau đó là nghiên cứu và phê bình văn học.

Xem chi tiết

Nhìn nhận PHẠM QUỲNH trong quá trình PHÁT TRIỂN VĂN HỌC VIỆT NAM đầu thế kỷ XX đến năm 1945

Khi nói đến sự phát triển của văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX cái tên Phạm Quỳnh còn được cân nhắc kỹ càng. Ngay khi Thơ Mới, Tiểu thuyết Tự lực văn đoàn được xem xét và nhìn nhận khác trước thì cái tên người chủ bút Nam Phong vẫn chưa được đề cập đến. Mãi đến năm 2000 trong một số tài liệu nói về sự hình thành và phát triển văn học Việt Nam thời kỳ từ đầu thế kỷ XX đến 1945 cái tên Phạm Quỳnh được nhắc đến còn khá khiêm tốn khi giới thiệu một số sáng tác thể loại tùy bút, bút ký từ đầu năm 20 đến khoảng 30 của thế kỷ…

Xem chi tiết

CHIẾN TRANH và THÂN PHẬN CON NGƯỜI: sự gặp gỡ giữa LƯU QUANG VŨ với TRỊNH CÔNG SƠN

Ở phạm vi bài viết này, tôi xin được đề cập đến một “góc khuất’ trong thơ anh mà khi chiến tranh đã qua, đất nước thống nhất, hòa bình đã gần nửa thế kỷ, ta mới chợt nhận ra, cái “góc khuất” thơ kia, như những viên ngọc mà do những thiên kiến phủ lên một lớp bụi dày, ngày càng sáng lên và có sức chiếu rọi đến ngóc ngách tâm hồn con người trong không khí hòa giải, hòa hợp của nền thơ ca đương đại.

Xem chi tiết

Dấu ấn dân gian trong thơ Nôm Nguyễn Khuyến

Nguyễn Khuyến là một trong những đại diện tiêu biểu của nền văn học trung đại Việt Nam vào giai đoạn cuối. Thơ văn của ông đã phản ánh mặt trái của xã hội lố lăng đương thời và bày tỏ tâm sự của những người “ưu thời mẫn thế”. Trong thơ Nôm của ông, những chất liệu từ cuộc sống đời thường, từ những nét văn hóa, hay nguồn văn học dân gian phong phú… được đặt vào câu chữ một cách tài tình…

Xem chi tiết

Nhìn lại THƠ MỚI…

Tám mươi năm đã trôi qua kể từ ngày Thơ mới ra đời, tạo nên bước ngoặt trong lịch sử thơ ca Việt Nam. Trải qua bao thăng trầm, có những lúc “đứng không vững, ngồi không yên” nhưng Thơ mới cùng với thời gian đã được trả về đúng với giá trị đích thực của nó. Dòng Thơ mới xuất hiện trên văn đàn nước ta dào dạt nguồn sống, mới mẻ, thanh tân từ nội dung cho đến nghệ thuật thể hiện.

Xem chi tiết

Hiện tượng tiếp biến văn chương qua “Quốc âm thi tập” của Nguyễn Trãi

Có thể nói, với lịch sử dân tộc, Nguyễn Trãi là nhà tư tưởng vĩ đại, là danh nhân văn hoá, nhà quân sự lỗi lạc, nhà chính trị và ngoại giao tài ba, là người có tài kinh bang hoa quốc cổ vô tiền, là sông Giang sông Hán trong các sông, sao Ngưu sao Đẩu trong các sao. Với lịch sử văn học, Nguyễn Trãi có thể xem là là nhà thơ đặt nền móng cho giai đoạn khai sáng của nền văn học cổ điển Việt Nam.

Xem chi tiết

Những đóng góp của Thế Lữ vào phong trào Thơ Mới

Đánh giá sự nghiệp Thế Lữ, những người đồng thời với ông, như Vũ Ngọc Phan, với sự mực thước thường lệ, đã ghi “… công đầu trong việc xây dựng nền thơ mới. Phan Khôi, Lưu Trọng Lư chỉ là những người làm cho người ta chú ý đến thơ mới mà thôi, còn Thế Lữ mới chính là người làm cho người ta tin cậy ở tương lai thơ mới. Thơ ông không phải chỉ mới ở lời mà còn mới cả ở ý nữa”(1).

Xem chi tiết

Lược đồ quan hệ tiểu thuyết Hán Nôm Việt Nam và tiểu thuyết cổ các nước trong khu vực

Thuyết Hán Nôm Việt Nam, như chúng ta biết, rất phong phú về số lượng và đa dạng về chủng loại. Có khoảng 40 tác phẩm viết bằng chữ Hán hoặc Hán – Nôm hỗn hợp(1) và chừng 50 tác phẩm nữa viết bằng chữ Nôm(2). Tiểu thuyết chữ Hán thường dùng văn ngôn (văn ngôn văn) hoặc nửa văn ngôn nửa bạch thoại (bán văn bán bạch), bao gồm tiểu thuyết bút ký, tiểu thuyết chí quái, tiểu thuyết truyền kỳ, tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết công án, tiểu thuyết diễm tình và các loại du ký (công du)…

Xem chi tiết

Du ký Việt Nam: Cổ & Kim

Trên thực tế, thể tài du ký là một bộ phận văn học còn chưa được chú ý đúng mức. Khi nói đến “thể tài du ký” cần được hiểu nhấn mạnh hơn ở phía đề tài, phía nội dung và cảm hứng nghệ thuật của người viết, chứ không phải ở phía thể loại. Thu hút vào địa hạt du ký có các sáng tác bằng thơ, phú, tụng và các bài văn xuôi theo phong cách ký, ký sự, ghi chép, hồi ức về các chuyến đi, các điểm du lịch, các điểm di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, thậm chí có thể liên quan tới nhiều phương diện của xã hội học, dân tộc học khác nữa.

Xem chi tiết

CẢM HỨNG HỘI NHẬP trong VĂN XUÔI TIẾNG VIỆT sau 1975 ở BẮC MĨ và TÂY ÂU

Từ sau sự kiện lịch sử 30 tháng 4 năm 1975, Bắc Mĩ và Tây Âu là hai khu vực hình thành cộng đồng người Việt ở nước ngoài lớn nhất. Nhìn theo thế hệ sáng tác, sẽ thấy có ba thế hệ gắn với những đợt di cư lớn của người Việt ra nước ngoài. Đợt ra đi thứ nhất gọi là “đợt di tản”. Đợt thứ hai sau năm 1975 gọi là “đợt thuyền nhân”. Đợt di cư thứ ba gọi là “Ra đi có trật tự” (hay tự nguyện)…

Xem chi tiết

Màu sắc triết lý và giọng điệu giễu nhại trong lời thoại nhân vật của Nguyễn Huy Thiệp

Triết lý và giễu nhại là giọng điệu khá nổi bật trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp. Với tư cách nhà văn ưa đối thoại gắn với ý thức cá nhân nổi trội, ông đã xây dựng được những hình tượng nghệ thuật từ người kể chuyện đến nhân vật không nhiều thì ít đều dùng lời triết lý, tranh biện với mong muốn quan điểm cá nhân không bị vùi lấp…

Xem chi tiết

ĐỘNG HÌNH MỚI của VĂN XUÔI CHIẾN TRANH qua những phác thảo rời

Nỗ lực hiện đại hóa văn xuôi của đội ngũ nhà văn hôm nay thể hiện rõ nhất ở chỗ họ mạnh dạn đi vào những cạnh khía nhạy cảm của chiến tranh với cái nhìn trực diện, phản tỉnh. Đó là những trang viết lạ lẫm, đầy ám ánh nhưng cũng nhiều mê hoặc về đề tài da cam (Tiếng lục lạc – Nguyễn Quang Lập, Mười ba bến nước – Sương Nguyệt Minh, Cơ bản là buồn – Nguyễn Ngọc Thuần,…). Hai cuộc chiến tranh biên giới cũng là hai thỏi nam châm xoáy hút tâm lực, bút lực của người viết.

Xem chi tiết

Kịch LƯU QUANG VŨ: Sức hấp dẫn còn mãi

Lưu Quang Vũ là tài năng thực sự của văn nghệ Việt Nam, sân khấu Việt Nam. Hồn Trương Ba da hàng thịt của anh được xem là “quả bom” tại Liên hoan sân khấu thế giới tại Matxcơva năm 1986, khiến bạn bè quốc tế sửng sốt trước sân khấu đương đại Việt Nam. Vở kịch này cũng đã được trình diễn tại 30 bang của Mỹ, ở đâu cũng được khen ngợi, hưởng ứng…

Xem chi tiết

NGUYỄN BÍNH – Nhà thơ của nhiều thời

 Từ khi xuất hiện trong phong trào Thơ mới cho đến nay, Nguyễn Bính đã và chắc chắn vẫn sẽ luôn thuộc các nhà thơ có lượng độc giả đông đảo nhất. Thơ Nguyễn Bính “còn sống mãi, làm việc mãi cho tương lai(1),“người Việt Nam còn yêu thơ Nguyễn Bính mãi, càng văn minh hiện đại lại càng trân trọng” (Vũ Quần Phương)(2)…

Xem chi tiết

Bước ngoặt diễn ngôn và sự đổi thay hệ hình nghiên cứu văn học

Kết quả của bước ngoặt diễn ngôn là ngôn ngữ, diễn ngôn trở thành nhân vật chính của hoạt động xã hội, nhân văn và khoa học nhân văn, là nơi phát sinh các tư tưởng, là giới hạn của đời sống tinh thần mà con người không thể vượt qua: không có một tư tưởng nào về thế giới có thể lửng lơ bên ngoài ngôn ngữ…

Xem chi tiết

NGHỆ THUẬT SỬ DỤNG NGÔN NGỮ trong tiểu thuyết ĐỜI MƯA GIÓ của NHẤT LINH và KHÁI HƯNG

Văn chương là một loại hình nghệ thuật của ngôn từ. Sự phát triển của văn học giai đoạn nào cũng đều được đánh dấu ở việc miêu tả con người, việc cách tân thể loại và sự đổi mới về ngôn ngữ. Là những cây bút chủ lực trong nhóm Tự lực văn đoàn, Nhất Linh và Khái Hưng luôn luôn đi tiên phong trong việc đổi mới và phát triển ngôn ngữ văn học dân tộc. Bên cạnh các tiểu thuyết luận đề, tiểu thuyết phong tục,“Đời mưa gió” đã góp phần cho việc hoàn chỉnh thể loại tiểu thuyết tâm lý…

Xem chi tiết