Hiện tượng thờ cúng cô hồn của người Việt ở Tây Nam bộ từ góc nhìn văn hóa dân gian

Thờ cúng cô hồn là một hiện tượng tín ngưỡng dân gian phổ biến trong cộng đồng người Việt. Đây là một tập tục thể hiện tính nhân văn trong văn hóa Việt Nam, được người Việt gìn giữ và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nhóm tác giả nghiên cứu tục thờ cúng cô hồn để nhằm xác định nếu nhìn với góc độ khoa học sẽ thấy những đóng góp nhất định của tập tục này trong việc bình ổn tinh thần của con người, củng cố niềm tin của con người vào cuộc sống trong bối cảnh xã hội vốn rất nhiều biến cố,..

Xem chi tiết

Vai trò của già làng và người có uy tín trong phát triển bền vững hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tại tỉnh Bình Phước)

Bài báo giới thiệu về vai trò của già làng trong phát triển bền vững hiện nay. Chúng tôi tập trung làm rõ vai trò của già làng ở một số vấn đề như: vai trò trong xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế; vai trò trong bảo tồn văn hóa tộc người; trong giữ gìn an ninh, trật tự xã hội; trong kiến tạo xã hội và xây dựng lối sống văn minh. Qua đó, giúp các cơ quan quản lý nhà nước tham khảo đưa ra những kế hoạch bảo tồn và phát huy vai trò của thiết chế này trong bối cảnh mới.

Xem chi tiết

Mấy nét đặc sắc của tín ngưỡng dân gian Nam Bộ (Phần 2)

Hiện tượng thờ Bà Chúa Xứ đất Nam Bộ có dấu ấn của tín ngưỡng Đông Nam Á cổ xưa (thờ mẹ – nữ thần, đồng cốt), có dấu ấn của Bàlamôn giáo, với bức tượng cổ được tìm thấy trên núi (có thể thuộc lớp văn hóa Phù Nam), có dấu ấn của tín ngưỡng Chăm, với quan niệm về một bà mẹ xứ sở gieo vào tâm thức lưu dân Việt, là dấu ấn của lịch sử di dân về phương Nam của người Việt, và sau cùng, có dấu ấn của tín ngưỡng thương mại hóa – lĩnh vực Nam Bộ cũng đi trước cả nước, với tục xin lộc, vay tiền.

Xem chi tiết

Mấy nét đặc sắc của tín ngưỡng dân gian Nam Bộ (Phần 1)

Bài báo này phân tích những hiện tượng giao thoa tín ngưỡng giữa các dân tộc, như: các tín ngưỡng Ông Tà, Quan Đế, Thiên Hậu và cùng sự nổi trội trên vùng đất Nam Bộ dấu ấn của các tín ngưỡng cổ Đông Nam Á (thờ đất, thờ đá, thờ mẹ – nữ thần, đồng cốt…) qua các tín ngưỡng Bà Chúa Xứ, Bà Đen, Thành hoàng, Ngũ Hành, Chủ Ngu Ma Nương,… – những tín ngưỡng góp phần làm phong phú và nổi bật hơn tâm thức của người Việt.

Xem chi tiết

Nghệ thuật âm nhạc truyền thống tại Quảng Nam – Đà Nẵng

…Trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị của những loại hình âm nhạc truyền thống này là vấn đề cấp thiết đặt ra không chỉ cho ngành văn hóa mà còn cho cả xã hội. Bài viết này sẽ tập trung làm rõ lịch sử, bản sắc và giá trị của nghệ thuật âm nhạc truyền thống Quảng Nam – Đà Nẵng; đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị của nghệ thuật âm nhạc truyền thống tại đây.

Xem chi tiết

Lễ Trai đàn chẩn tế dưới triều Minh Mạng

Trong số các nghi lễ của Phật giáo, lễ Trai đàn chẩn tế được các triều đại phong kiến Việt Nam tổ chức nhiều nhất và quy mô nhất. Đây không chỉ là một sinh hoạt mang tính tôn giáo, mà nghi lễ này đã trở thành một nét văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam. Bài viết tái hiện nghi lễ này từ công tác tổ chức của triều đình đến các nghi thức của buổi lễ về thời gian, địa điểm tổ chức, đồng thời làm nổi bật mục đích, đặc điểm của lễ Trai đàn; phân tích thái độ của vua Minh Mạng đối với Phật giáo và sức sống của tôn giáo này trong đời sống tâm linh của dân tộc Việt.

Xem chi tiết

Thơ Đồng bằng sông Cửu Long sau 1975 – Những điệu tâm tình

Thơ Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) sau 1975 là những điệu tâm tình chất chứa bao niềm vui, nỗi buồn và cả bao điều trăn trở trước cuộc đời. Qua đó, người đọc hình dung được phần nào bức chân dung tinh thần mang dấu ấn riêng của cuộc sống, cách cảm nghĩ và lối sống thấm đượm nghĩa tình của con người ĐBSCL. Điều đó đã góp phần làm nên sinh lực nghệ thuật riêng, sự khởi sắc rất đáng trân trọng của thơ ĐBSCL.

Xem chi tiết

Tục đi tu báo hiếu của người Khmer ở Sóc Trăng: giá trị và biến đổi

Bài viết mô tả tập tục này và phân tích một số nguyên nhân của sự suy giảm số lượng sư sãi: việc giáo dục trong nhà chùa đối với nhu cầu về tri thức của thanh niên Khmer; tác động của nền kinh tế thị trường và sự phát triển của công nghệ thông tin; diện tích đất canh tác nông nghiệp thu hẹp khiến thanh niên Khmer phải dấn thân vào đời sớm; hoạt động cải đạo của tín đồ Phật giáo Nam tông Khmer.

Xem chi tiết

Tiếp biến văn hóa Việt – Hoa qua tín ngưỡng Ngũ Hành nương nương ở Nam Bộ

Thờ Ngũ Hành nương nương là dạng tín ngưỡng nữ thần đặc trưng của người Việt ở Nam Bộ. Tín ngưỡng này phổ biến ở Nam Bộ với mật độ rất khác nhau: cao nhất ở Sài Gòn – TP HCM và thấp dần ở các tỉnh xung quanh. Điều đó đã chỉ ra rằng, dạng tín ngưỡng này là sản phẩm của giao lưu văn hóa giữa lưu dân Việt, Hoa ở giai đoạn đầu.Do mang thân phận lai tạp như vậy nên mức độ chính thống hóa của tín ngưỡng Ngũ Hành nương nương rất thấp, bù lại là sự phức tạp của nó trong các dạng thức văn hóa dân gian như: sự cải biên, khế hợp với các dạng tín ngưỡng khác. Do đó, theo chúng tôi, đây chính là dạng tín ngưỡng dân gian tiêu biểu nhất ở Nam Bộ.

Xem chi tiết

Một số quan niệm về cái thiêng của tôn giáo

Ý tưởng về sự thiêng liêng đã xuất hiện khá sớm trong bước chuyển từ con người động vật thành con người xã hội. Ý tưởng ấy là sản phẩm của đời sống xã hội, khi nhu cầu gắn kết các thành viên của cộng đồng đòi hỏi một đức tín về nguồn gốc thánh thần và ý nghĩa cao quý của cuộc sống con người.

Xem chi tiết

Khái niệm và cấu trúc đời sống văn hóa

… Nếu coi văn hóa là tổng thể thì môi trường văn hóa là một phần của tổng thể ấy bao quanh con người trong một không gian và thời gian nhất định. Đời sống văn hóa là sự chiếm lĩnh của con người đối với môi trường văn hóa thông qua các hoạt động cụ thể để từ đó hình thành nhân cách…

Xem chi tiết

Chùa thầy – Sự hòa điệu của những giá trị văn hóa và nghệ thuật kiến trúc cảnh quan

Kiến trúc cảnh quan là nghệ thuật kiến trúc điều hòa được mối quan hệ giữa tự nhiên – con người – kiến trúc để tạo nên một môi trường sống hài hòa, có giá trị thẩm mỹ và tinh thần. Chùa Thầy là một công trình tiêu biểu cho vẻ đẹp của kiến trúc cảnh quan thiên nhiên ở đồng bằng Bắc Bộ. Chùa Thầy có sự hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan, bên cạnh đó còn là sự hòa điệu của một hợp thể không gian Phật Giáo với các tôn giáo và tín ngưỡng bản địa: ĐạoGiáo,Nho Giáo,tín ngưỡng thờ Thánh Thần,tín ngưỡng thờ đá núi, nước,tín ngưỡng thờ Tổ nghề. Tuy nhiên, giá trị kiến trúc cảnh quan Phật giáo vẫn là giá trị nổi bật.

Xem chi tiết

Miễu thờ ở Cần Thơ

Miễu thờ là loại hình thờ tự phổ biến của người dân Cần Thơ. Để hiểu rõ về loại hình thờ tự này, bài viết chủ yếu khảo sát các loại miễu thờ độc lập đã và đang tồn tại trên địa bàn thành phố Cần Thơ, ở các phương diện: Quá trình hình thành miễu thờ; Các đối tượng được thờ trong miễu; Lễ hội ở miễu và giao thoa văn hóa ở miễu. Cuối cùng, bài viết chỉ ra vai trò của miễu thờ trong đời sống người dân Cần Thơ.

Xem chi tiết

Thủy quân thời chúa Nguyễn qua góc nhìn của người nước ngoài đương thời

Quân đội nói chung và thủy quân nói riêng của Đàng Trong hình thành muộn hơn rất nhiều so với của nhà Lê Sơ và các nước lân bang nhưng không vì thế mà sức mạnh bị đánh giá thấp. Ngược lại, thủy quân của chúa Nguyễn được các giáo sĩ, nhà sư và các thương nhân nước ngoài đến Đàng Trong lúc bấy giờ đánh giá rất cao và không thua kém gì so với thủy quân của châu Âu, đặc biệt là về chiến thuyền và kỷ luật quân đội.

Xem chi tiết

Ẩn dụ ý niệm trong bài thơ Tràng Giang của Huy Cận

Ẩn dụ ý niệm (conceptual metaphors) là một khái niệm của Ngữ nghĩa học tri nhận. Tìm hiểu những ẩn dụ ý niệm trong Tràng giang của Huy Cận, một mặt giới thiệu những hình ảnh ẩn dụ phổ quát, quen thuộc trong tư duy của người Việt, mặt khác đi vào lý giải, phân tích các yếu tố sáng tạo trong việc cụ thể hóa ẩn dụ ý niệm của Huy Cận qua Tràng giang…

Xem chi tiết

Những yếu tố ảnh hưởng đến việc học tiếng Anh của sinh viên Việt Nam

Bài viết này trình bày về mối quan hệ giữa niềm tin của sinh viên vào khả năng học tiếng Anh thành công, những giá trị mà tiếng Anh sẽ mang lại cho họ ảnh hưởng trên hai yếu tố: (1) kết quả học tập tiếng Anh và (2) việc tham gia các khóa học tiếng Anh dựa trên dữ liệu được thu thập từ 1.207 sinh viên. Bài viết phân tích sự khác nhau giữa sinh viên nam và nữ trên các kết quả đo lường này…

Xem chi tiết

Giải pháp phát huy giá trị di sản Hán nôm tại các di tích quốc gia đặc biệt ở Hà Nội

Hà Nội có 10/12 di tích quốc gia đặc biệt gắn với tôn giáo, tín ngưỡng. Các di tích này đang lưu trữ khối lượng di sản Hán Nôm phong phú, đa dạng và hàm chứa các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. Hiện nay, số lượng và thông tin về di sản Hán Nôm này đã và đang được cơ quan quản lý di tích khai thác, phát huy trong đời sống xã hội đương đại. Tuy nhiên, hiệu quả công tác phát huy giá trị vẫn còn hạn chế. Vì vậy, trong thời gian tới cần có những giải pháp tối ưu đối với hoạt động phát huy giá trị di sản Hán Nôm tại các di tích quốc gia đặc biệt này.

Xem chi tiết

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch Phú Thọ

Phú Thọ là một tỉnh Trung du miền núi Bắc Bộ, cội nguồn của dân tộc Việt Nam với hệ thống đa dạng các di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc, khảo cổ, di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích cách mạng kháng chiến. Tuy nhiên trong quá trình phát triển, du lịch Phú Thọ vẫn chưa thật sự là “điểm đến” của khách du lịch trong nước và quốc tế. Trên cơ sở phân tích đầy đủ thực trạng phát triển du lịch tỉnh Phú Thọ, quan điểm và mục tiêu phát triển du lịch Phú Thọ đến năm 2020, tầm nhìn 2030, bài viết này sẽ bàn thảo về các giải pháp nhằm tăng cường liên kết, phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

Xem chi tiết

Tương thông THIÊN – ĐỊA – NHÂN trong thơ LÝ QUÝ LAN

Hệ thống văn học cổ điển Trung Hoa nói chung, kho tàng Đường thi nói riêng không đứng ngoài truyền thống của một nền văn hóa nông nghiệp với kinh nghiệm thuận hòa, nương tựa vào thiên nhiên. Trong hơn 200 nữ sĩ đời Đường, Lý Quý Lan là nhà thơ duy nhất được tôn xưng “Nữ trung thi hào”. Đọc thơ Lý Quý Lan từ mối quan hệ tương thông Thiên – Địa – Nhân, chúng tôi nhận diện con đường sáng tạo của nữ thi nhân như là hành trình sử dụng ngôn ngữ để mở ra mối tương cảm đặc biệt giữa con người và thế giới tự nhiên.

Xem chi tiết

Di tích Cát Tiên (Lâm Đồng): Đặc trưng di tích và di vật

Năm 1984, trong một đợt điều tra điền dã dân tộc học trên địa bàn huyện Đạ Huoai, Đinh Thị Nga và Hồ Thanh Bình đã phát hiện dấu vết của một nhóm di tích kiến trúc gạch nằm trên bờ trái sông Đạ Đờng xã Quàng Ngãi. Cuối năm 1985, các nhà khảo cổ học thuộc Viện Khoa học xã hội thành phố Hồ Chí Minh đã đến địa bàn để tiến hành điều tra, nghiên cứu (Võ Sĩ Khải 1986: 225- 226) và đào thám sát các di tích ờ xã Đồng Nai và xã Quảng Ngãi. Tại xã Đồng Nai đã phát hiện một di tích kiến trúc xây gạch, gạch hình hộp chữ nhật…

Xem chi tiết