Về một câu tục ngữ liên quan đến bốn làng quê xứ Huế có cùng mô hình cấu trúc với nhiều câu tục ngữ ở các nơi khác

Ở Thừa Thiên Huế có câu tục ngữ “Bất thú Dạ Lê thê, bất thực Lương Quán kê, bất giao Nguyệt Biều hữu, bất ẩm Thạch Hàn thủy” (không cưới vợ ở Dạ Lê, không ăn gà ở Lương Quán, không kết bạn ở Nguyệt Biều, không uống nước ở Thạch Hàn)

Xem chi tiết

Con đường tìm kiếm ngôn ngữ và thể loại trong văn học trào phúng giai đoạn nửa cuối thế kỷ XIX

Văn học trào phúng giai đoạn nửa cuối thế kỷ XIX ở Việt Nam đạt được nhiều thành tựu một phần quan trọng là nhờ vào nền tảng phát triển của văn học Nôm. Ngôn ngữ văn học Nôm đã có một lịch sử phát triển lâu dài từ thế kỷ XII, XIII, có được bước ngoặt lớn với Nguyễn Trãi ở đầu thế kỷ XV, Nguyễn Bỉnh Khiêm thế kỷ XVI và đặc biệt phát triển trong giai đoạn thế kỷ XVIII – nửa đầu thế kỷ XIX với các tác giả kiệt xuất như Đoàn Thị Điểm (Chinh phụ ngâm bản diễn Nôm ?), Nguyễn Gia Thiều (Cung oán ngâm khúc), Nguyễn Du (Truyện Kiều, Văn chiêu hồn), Hồ Xuân Hương (thơ Nôm truyền tụng), Nguyễn Công Trứ (hát nói),…

Xem chi tiết

Hát bóng rỗi và tín ngưỡng nữ thần ở Nam Bộ

…Tín ngưỡng vốn có tính chất bảo thủ truyền thống, còn nghệ thuật lại chịu ảnh hưởng, tác động bởi bối cảnh văn hóa, xã hội, nhu cầu đổi mới về thẩm mỹ. Điều đó càng đẩy nguồn gốc của Hát bóng rỗi lùi sâu hơn vào quá khứ mà hiện tại chưa thể tìm ra căn cứ để xác định về tình trạng sơ khai. Chỉ biết rằng, muộn nhất vào khoảng đầu thế kỷ XIX, loại hình nghệ thuật Hát bóng rỗi đã trở nên phổ biến.

Xem chi tiết

Nhạc cụ truyền thống giữa biên giới văn hóa và biên độ dân tộc

Khi dựng lên thành lũy bảo vệ sự độc đáo của truyền thống văn hóa, chúng ta đối diện trước biên giới văn hóa và biên độ dân tộc. Biên giới nào cần duy trì, bảo vệ như một thành lũy nhằm bảo lưu tính độc đáo và biên độ nào cần vượt qua như một rào cản gây trở ngại trên con đường phát triển? Bài viết này đề cập tới vấn đề trên giới hạn trong phạm vi nhạc cụ dân tộc.

Xem chi tiết

KHUNG THAM CHIẾU CHUNG CHÂU ÂU: Từ lý luận đến thực tiễn

Bài viết trình bày về Khung tham chiếu chung châu Âu (CEFR). Đây là khung đánh giá năng lực ngoại ngữ quốc tế được Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020 lấy làm cơ sở tham khảo để đưa ra những quy định đánh giá năng lực ngoại ngữ ở Việt Nam. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi trình bày về hoàn cảnh ra đời, mục đích của CEFR, nội dung của tài liệu, ý nghĩa lý luận thực tiễn của CEFR, cũng như một số ý kiến phê bình của giới chuyên môn.

Xem chi tiết

Phê bình từ CHỦ NGHĨA NỮ QUYỀN SINH THÁI: sự kết hợp giữa “CÁCH MẠNG GIỚI” và “CÁCH MẠNG XANH” trong NGHIÊN CỨU VĂN HỌC

Paul Shepard và Daniel McKinley cho rằng sinh thái là một môn “khoa học của sự lật đổ”. Nó lật đổ giá trị quan, thế giới quan chinh phục tự nhiên, thống trị tự nhiên của nhân loại trong vòng ba trăm năm nay; phê phán và phủ định không kiêng nể quan niệm cho rằng con người là cao hơn hết, là giá trị nhất(1). Cùng lập trường tư tưởng đó, ra đời từ sự kết hợp của chủ nghĩa nữ quyền và sinh thái học, chủ nghĩa nữ quyền sinh thái thâm nhập vào vấn đề sinh thái từ góc độ phân biệt giới, xoay quanh những chủ đề về tự nhiên, nữ quyền, sự phát triển…

Xem chi tiết

Truyện ngắn Quốc Ngữ Nam Bộ từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX nhìn từ phương diện kết cấu tác phẩm

Nghiên cứu về văn xuôi quốc ngữ Nam Bộ nói riêng và văn xuôi Việt Nam nói chung từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX để nhận diện quá trình hiện đại hóa văn học, một trong những vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm là nghệ thuật trần thuật và những phương diện có liên quan như cốt truyện, kết cấu, nhân vật, ngôn ngữ… Trong thời kỳ đầu, dấu vết của nghệ thuật tự sự truyền thống trong văn xuôi quốc ngữ vẫn còn đậm nét ở nhiều tác phẩm nhưng càng về sau, các nhà văn đã không ngừng đổi mới, cách tân nghệ thuật tự sự theo hướng hiện đại…

Xem chi tiết

Các DI TÍCH CHĂM trong lưu vực sông TRÀ KHÚC- QUẢNG NGÃI

Sự tồn tại với mật độ khá cao các đền tháp Chăm ở Quảng Nam và Bình Định (phía bắc và phía nam Quảng Ngãi), trong bối cảnh dải đất từ phía nam đèo Hải Vân đến đèo Cù Mông có lịch sử khá gắn bó, ít nhất là từ đầu thế kỷ XV về sau, đã khiến cho việc đi tìm lý do của sự lụi tàn, hoặc thưa thớt các đền tháp Chăm ở vùng đất vốn được gọi là Cổ Lũy động trở nên rất khó khăn….

Xem chi tiết

Du ký Việt Nam: Cổ & Kim

Trên thực tế, thể tài du ký là một bộ phận văn học còn chưa được chú ý đúng mức. Khi nói đến “thể tài du ký” cần được hiểu nhấn mạnh hơn ở phía đề tài, phía nội dung và cảm hứng nghệ thuật của người viết, chứ không phải ở phía thể loại. Thu hút vào địa hạt du ký có các sáng tác bằng thơ, phú, tụng và các bài văn xuôi theo phong cách ký, ký sự, ghi chép, hồi ức về các chuyến đi, các điểm du lịch, các điểm di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, thậm chí có thể liên quan tới nhiều phương diện của xã hội học, dân tộc học khác nữa.

Xem chi tiết

Cây Sài Gòn

Sài Gòn in dấu ấn lên những ai lại gần nó, lên những ai bị nó bắt được và giữ lại, những dấu ấn duyên dáng không thể định nghĩa và quyến rũ kì lạ, trong đó có sự đóng góp to lớn của bộ trang sức toàn cây lúc nào cũng xanh tươi, như mô tả của G. Durwell(1), một người say mê thành phố xinh đẹp của chúng ta…

Xem chi tiết

Nhật ký du hành gặp vua xứ Đàng Trong của James Bean

Tôi được biết ông giáo sư từ Anh quốc sang Ấn Độ sưu tra sao chụp tài liệu rồi đến Việt Nam để khảo sát thực địa dấu vết cuộc du hành của tổ tiên xa đời của ông là James Bean vào thế kỷ XVIII. Cuộc du hành ấy diễn ra trong tháng 1-1765 của các nhân viên “Công ty Đông Ấn thuộc Anh” (London East India Company) – trong đó có Jame Bean – đi từ Hội An (Faifoe) ra Hué Fou (Huế Phủ) đóng ở Fou-Tchouan (Phú Xuân) để yết kiến “Vua xứ Đàng Trong” (the King of Cochinchina)…

Xem chi tiết

NHẬN THỨC LÝ LUẬN về VĂN HÓA, XÃ HỘI, CON NGƯỜI: Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Trong lĩnh vực văn hóa, xã hội và con người, nhận thức lý luận của Đảng ta cũng đã có những thành tựu không nhỏ, góp phần quan trọng vào những thành tựu chung của sự nghiệp đổi mới. Tuy nhiên, cũng còn một số vấn đề đặt ra về công tác nghiên cứu lý luận về vấn đề này, như: cần làm rõ nội dung, cơ chế và hệ quả tác động giữa văn hóa và đời sống kinh tế – xã hội; nhìn rõ hơn vai trò của văn hóa với con người, an ninh xã hội và sự phát triển xã hội; vai trò của văn hóa trong chính trị, trong kinh tế; xây dựng chuẩn giá trị con người và xây dựng con người Việt Nam,…

Xem chi tiết

Bàn về sự tồn tại của ĐẠO ĐỨC PHỔ QUÁT trong kỷ nguyên ĐA VĂN HÓA

Ngày nay, trong thời đại toàn cầu hóa và đa văn hóa, khi mà ngày càng phổ biến các quan điểm “đề cao sự đa dạng” hay “tôn trọng sự khác biệt”(1), thì câu hỏi “liệu có thể có một thứ đạo đức phổ quát trong thế giới đa văn hóa này không?” vẫn đang là một vấn đề gây nhiều tranh luận.

Xem chi tiết

Tiểu thuyết Việt Nam đương đại và những “tiếng gọi nghệ thuật”

Trong bài viết này, chúng tôi muốn tìm hiểu tiểu thuyết Việt Nam đã nghe thấy, đã cảm nhận được những “tiếng gọi nghệ thuật” nào và những tiếng gọi nào vẫn còn là những tiếng vọng mơ hồ. Qua đó, chúng tôi cũng hy vọng các nhà sáng tác sẽ lắng nghe và đến gần hơn với những tiếng gọi nhạy cảm ấy của tiểu thuyết để trong tương
lai, văn học Việt Nam có được những tiểu thuyết đỉnh cao, rút dần khoảng cách với văn học thế giới.

Xem chi tiết

Thiết chế XÃ HỘI CỔ TRUYỀN của NGƯỜI MÔNG ở các tỉnh MIỀN NÚI phía BẮC với vấn đề XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ

 Với người Mông, các thiết chế gia đình, dòng họ, làng bản đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội, văn hóa. Vì vậy, muốn tạo dựng được đời sống văn hóa cơ sở ở vùng đồng bào Mông sinh sống, chính quyền địa phương cần nghiên cứu, phát huy những yếu tố tích cực trong cơ chế vận hành của các thiết chế xã hội truyền thống…

Xem chi tiết

VĂN HỌC ĐẠI CHÚNG ở VIỆT NAM hiện nay

Từ khi đổi mới (1986) đến nay, văn học đại chúng ở Việt Nam đã phát triển hết sức mạnh mẽ. Đặc biệt, trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam hiện nay, văn học đại chúng không ngừng mở rộng tầm ảnh hưởng cho dù tâm thế tiếp nhận và thừa nhận nó từ phía người đọc là rất khác nhau. Sự phát triển của loại hình văn học này một mặt góp phần làm đa dạng hóa đời sống văn học, mặt khác đem đến nhiều hệ lụy và…

Xem chi tiết