Từ kịch bản văn học đến vở diễn sân khấu

Nghệ thuật sân khấu là bộ môn nghệ thuật tổng hợp, bao gồm các bộ môn nghệ thuật khác tham gia: văn học, mỹ thuật, âm nhạc, múa… Tất cả các bộ môn nghệ thuật khi tham gia vào vở diễn đều phải tuân thủ theo quy luật của sân khấu. Trong đó kịch bản văn học là khâu đầu tiên cực kỳ quan trọng, nếu không có nó thì đạo diễn và diễn viên sẽ không có việc để dàn dựng và biểu diễn, nhà hát sẽ không hoạt động. Từ kịch bản văn học đến vở diễn sân khấu, phải qua bàn tay nhào nặn của người đạo diễn, sự thể hiện các nhân vật của diễn viên và sự cộng tác của họa sĩ, nhạc sĩ, kỹ thuật viên mới trở thành một tác phẩm sân khấu hoàn chỉnh.

Xem chi tiết

Truyện ngắn Việt Nam 1986 – 2000 tác phẩm và khuynh hướng sáng tác

Bài viết này tìm hiểu vài nét về tác phẩm và khuynh hướng sáng tác chủ đạo của truyện ngắn Việt Nam giai đoạn 1986 – 2000. Truyện ngắn giai đoạn này gây hứng thú với người đọc ở khả năng tìm tòi trong hình thức thể hiện. Ngôn ngữ đời thường xuất hiện trong tác phẩm một cách tự nhiên, nhiều lúc ta có cảm giác xoá nhoà ngôn ngữ văn học với ngôn ngữ đời sống. Lực lượng sáng tác đông đảo với những khuynh hướng sáng tác gây chú ý với người đọc như khuynh hướng nhận thức lại, khuynh hướng thế sự, khuynh hướng triết luận.

Xem chi tiết

Truyện ngắn Đồng bằng sông Cửu Long mười năm đầu thế kỷ XXI – Nhìn từ phương diện nội dung phản ánh và nghệ thuật thể hiện

… Bên cạnh những nhà văn đã để lại dấu ấn từ giai đoạn trước, ở giai đoạn này xuất hiện thêm nhiều nhà văn và họ sớm khẳng định được vị trí của mình trên văn đàn bằng các tác phẩm giá trị. Họ quan tâm đến nhiều mảng đề tài về cuộc sống đời thường; thân phận con người; thiên nhiên, văn hóa miền Tây Nam Bộ. Sự đa dạng trong đề tài phản ánh và và đặc sắc về nghệ thuật đã tạo cho truyện ngắn Đồng bằng sông Cửu Long có một diện mạo riêng. Trong bài viết này, một số mảng đề tài và một số đặc điểm nghệ thuật được khai thác dưới góc nhìn thể loại.

Xem chi tiết

Motif nghệ thuật trong tác phẩm hóa thân của Franz Kafka

Trong nghiên cứu này, chúng tôi tập trung kiến giải motif hóa thân – motif đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải các vấn đề bất khả giải trong đời sống hiện đại. Từ đó, chúng tôi phân tích sự thành công và đóng góp của Kafka trong nền văn học thế giới.

Xem chi tiết

Cảm xúc về sông nước qua ca dao, dân ca Nam Bộ

… Đi liền với hình ảnh sông nước là các hình ảnh: chiếc ghe, con đò, con cá, con cua, cần câu, đăng, đó, nò… Đây là hình ảnh mà ta thường gặp trong ca dao dân ca Nam bộ. Ngay cả việc trông ngóng người yêu, người Nam bộ cũng mượn hình ảnh chiếc ghe để nói lên nỗi lòng của mình, nói lên sự trông ngóng, khấp khởi chờ mong người yêu đến thăm mình: Ghe ai đỏ mũi xanh lườn, / Phải ghe Gia Định xuống vườn thăm em.

Xem chi tiết

Mỹ cảm hiện sinh – từ văn hóa đến văn học Nhật Bản

 Trong văn hóa Nhật nói chung và văn chương Nhật nói riêng, hiện sinh không chỉ được nhìn nhận là một dạng cảm thức thuộc về triết học hiện sinh đơn thuần mà còn có thể được xem là thứ mỹ cảm độc đáo, đặc trưng. Bởi bên cạnh việc ý thức về lẽ hiện tồn của con người một cách sâu sắc, văn học Nhật Bản còn thấm đẫm tinh thần ưu nhã. Khởi nguyên từ nền văn hóa của cái đẹp, mỹ cảm hiện sinh đã tồn tại và dần phát triển để trở thành một trong những đặc tính cố hữu của nền văn học “xứ sở hoa anh đào”.

Xem chi tiết

Biểu tượng Long – Rồng trong văn học dân gian người Việt

 Thìn là tên gọi một con vật trong 12 con giáp của cư dân Bách Việt. Mỗi con vật ứng với một năm trong chu kỳ 12 năm. Trong ngôn ngữ, từ biểu thị thìn có long và rồng. Long – rồng trở thành biểu tượng tâm linh của người Việt về nguồn gốc giống nòi. Long – rồng còn trở thành biểu tượng cho sự sang quý, cho sức mạnh và sự thăng hoa. Biểu tượng long – rồng hiển hiện trong tất cả các lĩnh lực nghệ thuật, trong đời sống hàng ngày, trong lời ăn tiếng nói, đặc biệt là trong văn học dân gian…

Xem chi tiết

Nguyễn Công Trứ và quan điểm sống tích cực vượt thời đại

Vấn đề hành lạc trong thơ Nguyễn Công Trứ từ trước đến nay đã có nhiều nhà nghiên cứu phê bình lên tiếng phê phán. Thế nhưng cách nhìn có phần hạn hẹp, thiên kiến đó đã vô tình che lấp đi những giá trị nhân văn và hiện đại trong sáng tác của tác giả. Từ góc nhìn loại hình, Nguyễn Công Trứ thuộc kiểu nhà nho tài tử: lấy hưởng lạc, thích chí làm tuyên ngôn và mục đích sống…

Xem chi tiết

Văn học dân gian trong đời sống của cộng đồng người Thái ở Nghệ An

Thông thường, khi nghiên cứu văn học của một dân tộc, một quốc gia, người ta thường phân chia thành hai loại chủ yếu là văn học dân gian và văn viết, với ngầm định tiêu chí cho từng loại. Trong văn học của đồng bào dân tộc Thái, rất khó tìm ra một ranh giới rõ ràng cho sự phân định giữa hai dòng văn học dân gian (folklore) và văn học viết. Bài viết này không nhằm mục đích phân tích sự phân định ấy mà nhằm làm rõ những giá trị đặc sắc trong các sáng tác văn học và ảnh hưởng tới việc hình thành nhân cách văn hóa trong cộng đồng người Thái miền Tây Xứ Nghệ (Trần Văn Thức, 2017)…

Xem chi tiết

Ẩn dụ ý niệm trong bài thơ Tràng Giang của Huy Cận

Ẩn dụ ý niệm (conceptual metaphors) là một khái niệm của Ngữ nghĩa học tri nhận. Tìm hiểu những ẩn dụ ý niệm trong Tràng giang của Huy Cận, một mặt giới thiệu những hình ảnh ẩn dụ phổ quát, quen thuộc trong tư duy của người Việt, mặt khác đi vào lý giải, phân tích các yếu tố sáng tạo trong việc cụ thể hóa ẩn dụ ý niệm của Huy Cận qua Tràng giang…

Xem chi tiết

Dấu ấn của chủ nghĩa hiện sinh trong Những người đàn bà gánh nước sông của Nguyễn Quang Thiều

Con người theo chủ nghĩa hiện sinh là một nhân vị mang tính bản thể, luôn vươn tới tự do, sống trong nỗi cô đơn và âu lo. Nhưng đó là sự cô đơn âu lo nhân văn, nhân bản, thôi thúc con người vươn tới các giá trị sống sâu sắc hơn, ý nghĩa hơn. Điều này được thể hiện rõ trong bài thơ “Những người đàn bà gánh nước sông” của Nguyễn Quang Thiều.

Xem chi tiết

Các biến thể của hình tượng Rắn trong truyện cổ dân gian nhìn từ góc độ danh xưng

Rắn là loài vật xuất hiện sớm và có sức ám ảnh mạnh mẽ trong hầu hết các nền văn hóa của nhân loại. Rất nhiều nơi trên thế giới, từ châu Phi, châu Úc, châu Âu, châu Á… đều có tín ngưỡng thờ rắn và những huyền thoại về loài vật này. Tuỳ vào đặc điểm văn hoá của từng quốc gia, khu vực lãnh thổ mà con vật này biểu trưng cho các lớp ý nghĩa khác nhau. Theo Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, ở cội nguồn sự sống, rắn là linh hồn và nhục dục, là vị tổ tiên huyền thoại, là vị thần khởi nguyên; người đem lại sự sống; biểu trưng cho sự tất tử, cho sự tăm tối và quỷ dữ…

Xem chi tiết

Vai trò của ngôn ngữ và thể loại trong tiếp nhận Văn học

 Bài viết luận giải về một số ảnh hưởng của tư duy triết học đến quá trình tiếp nhận văn bản văn học của người đọc dưới góc độ ngôn ngữ và thể loại. Trong đó, đặc điểm ngôn ngữ chi phối nghĩa của văn bản và mở ra khả năng tiếp nhận đa dạng cho người đọc. Đặc điểm thể loại quy định cách đọc và quá trình giải mã văn bản.

Xem chi tiết

Điểm nhìn trần thuật – Diễn ngôn về giới trong truyện ngắn nữ Việt Nam đương đại

Trong xã hội hiện đại, viết và đấu tranh cho quyền lợi và quyền bình đẳng của phụ nữ ngày càng phát triển mạnh mẽ, được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa. Văn học thời kỳ đổi mới, các tác phẩm có chất lượng ngày càng phát triển. Góp phần làm nên thành công cho nền văn học nước nhà có thể kể đến các nhà văn nữ đã tạo được tiếng vang như: Y Ban, Nguyễn Thị Thu Huệ, Phạm Thị Hoài, Trần Thùy Mai, Nguyễn Ngọc Tư…..

Xem chi tiết

Sự dung hợp và đan xen các hình thức thể loại trong truyện kỳ ảo Trung đại Việt Nam và Hàn Quốc

Trong lịch sử phát triển của văn học, việc trong các tác phẩm tự sự có sự đan xen các thể loại trữ tình, hay các yếu tố trữ tình (xu hướng này là chủ yếu) xuất hiện khá sớm và khi tiến hành nghiên cứu các phương thức xây dựng nhân vật trong truyện kỳ ảo trung đại Việt Nam và Hàn Quốc, chúng tôi thấy việc dung hợp, đan xen các hình thức, các yếu tố thể loại là một điểm khá nổi bật, nhiều thú vị. Trong tương quan truyền thống kỳ ảo thì trên đại thể giữa hai nước là “đại đồng tiểu dị” (giống nhau nhiều và khác nhau ít)…

Xem chi tiết

Phân tích hội thoại trong văn học từ góc độ ngôn ngữ học

Hành động ngôn từ, nguyên tắc cộng tác, thể diện và lịch sự là các khái niệm cơ bản trong ngữ dụng học. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc tường giải hành vi ngôn ngữ trong giao tiếp xã hội cũng như trong văn học. Trong bài viết này, chúng tôi khảo sát hiệu quả của việc vận dụng các khái niệm này vào phân tích hội thoại trong văn học và đề xuất cách tiếp cận văn học từ góc độ ngôn ngữ học hỗ trợ cho việc dạy và học văn…

Xem chi tiết

Cảm thức nhân loại trong du ký Việt Nam đương đại

Du ký đặc biệt nở rộ trong những năm gần đây như một thể loại văn học tiêu biểu. Cảm thức nhân loại, từ ảnh hưởng của xu thế hội nhập, trở thành điểm nhấn hấp dẫn và độc đáo trong những tác phẩm du ký. Trên cơ sở khảo sát các tác phẩm du ký Việt Nam đương đại (từ năm 2000 đến nay), bài báo bước đầu nhận diện thế giới nghệ thuật được tạo lập từ cảm thức nhân loại với các biểu hiện đặc thù như: khát vọng lên đường, nỗ lực hội nhập và chinh phục những thách thức văn hóa, ý thức “đi xa để trở về”…

Xem chi tiết

Tương thông THIÊN – ĐỊA – NHÂN trong thơ LÝ QUÝ LAN

Hệ thống văn học cổ điển Trung Hoa nói chung, kho tàng Đường thi nói riêng không đứng ngoài truyền thống của một nền văn hóa nông nghiệp với kinh nghiệm thuận hòa, nương tựa vào thiên nhiên. Trong hơn 200 nữ sĩ đời Đường, Lý Quý Lan là nhà thơ duy nhất được tôn xưng “Nữ trung thi hào”. Đọc thơ Lý Quý Lan từ mối quan hệ tương thông Thiên – Địa – Nhân, chúng tôi nhận diện con đường sáng tạo của nữ thi nhân như là hành trình sử dụng ngôn ngữ để mở ra mối tương cảm đặc biệt giữa con người và thế giới tự nhiên.

Xem chi tiết

Cái nhìn nghệ thuật độc đáo và kiểu kết cấu “Người -Ta -Người ta” trong thơ chữ Hán Nguyễn Du

Bài viết này bàn vềmột số phương diện đặc sắc, độc đáo trong thơ chữ Hán Nguyễn Du có ý nghĩa như là những nhân tố quan trọng góp phần làm nên tầm khái quát hiện thực rộng lớn và độ sâu sắc của tư tưởng nhân văn Nguyễn Du: Cái nhìn nghệ thuật độc (riêng), quan niệm nghệ thuật khác lòng người ta về hiện thực và con người; cách tiếp cận đối tượng thẩm mỹ từ phương diện văn hóa tạo nên kiểu hiện thực văn hóa có khả năng khái quát cao và sức sống lâu bền;…

Xem chi tiết