Triều Nguyễn với việc tiếp thu tri thức, áp dụng kĩ thuật quân sự phương Tây giai đoạn 1802-1858

…Bằng các phương pháp lịch sử – logic và phân tích, khảo cứu tư liệu, bài viết đã phục dựng cơ bản quá trình tiếp thu tri thức, áp dụng kĩ thuật phương Tây trên lĩnh vực quân sự dưới thời nhà Nguyễn vào nửa đầu thế kỉ XIX. Tuy nhiên, quá trình này trải qua nhiều thăng trầm, bị đứt đoạn và không giúp hình thành một xu hướng hiện đại hóa quân đội triều Nguyễn theo lối phương Tây. Quân đội nhà Nguyễn vì thế mà không đủ khả năng để bảo vệ đất nước trước những mưu đồ xâm lược từ bên ngoài, đặc biệt là từ phương Tây.

Xem chi tiết

Thủy quân thời chúa Nguyễn qua góc nhìn của người nước ngoài đương thời

Quân đội nói chung và thủy quân nói riêng của Đàng Trong hình thành muộn hơn rất nhiều so với của nhà Lê Sơ và các nước lân bang nhưng không vì thế mà sức mạnh bị đánh giá thấp. Ngược lại, thủy quân của chúa Nguyễn được các giáo sĩ, nhà sư và các thương nhân nước ngoài đến Đàng Trong lúc bấy giờ đánh giá rất cao và không thua kém gì so với thủy quân của châu Âu, đặc biệt là về chiến thuyền và kỷ luật quân đội.

Xem chi tiết

Tượng binh thời chúa Nguyễn

 Tượng binh là một trong những binh chủng rất quan trọng dưới thời chúa Nguyễn. Mặc dù số lượng ít nhưng là một trong những binh chủng có sức mạnh và thay đổi cục diện trong chiến trận. Vì vậy dưới thời các chúa Nguyễn chúng ta thấy có những người lính chuyên phụ trách các công việc như mục tượng (chăm voi), Vũ tượng (tập luyện cho voi), lương y, lính cắt cỏ voi.

Xem chi tiết

Vài nét về Kinh tế Nông nghiệp huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An nửa đầu thế kỉ XIX

Đầu thế kỉ XIX, đứng trước những khó khăn về kinh tế, nhà Nguyễn đã thực thi chính sách trọng nông nhằm quản lý ruộng đất, ổn định và phát triển kinh tế nông nghiệp. Những chính sách đó đã có tác động lớn đối với nông nghiệp, nông thôn trên phạm vi cả nước nói chung và ở huyện Nam Đàn (Nghệ An) nói riêng. Trên cơ sở nguồn tư liệu địa bạ và khảo sát thực tế, bài viết mô tả bức tranh kinh tế nông nghiệp Nam Đàn dưới thời Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX…

Xem chi tiết

Những nghiên cứu ban đầu về mối quan hệ giữa mô hình Devarāja tại các Vương quốc cổ ở Đông Nam Á và tư tưởng “cư Nho mộ Thích” thời các chúa Nguyễn

Devarāja là mô hình/quan niệm/tục thờ cúng gắn liền với các vương quốc cổ chịu ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ ở Đông Nam Á. Mô hình này là sự gắn kết giữa vương quyền và thần quyền với sự bảo trợ của thần Shiva (hoặc Vishnu) thông qua biểu tượng linga quyền năng giúp cho vị vua/vương có thể lãnh đạo đất nước một cách chính danh….

Xem chi tiết

Sản xuất và khai thác hàng hóa nông lâm thổ sản ở Đàng Trong thời chúa Nguyễn

Vào các thế kỷ XVI-XVIII, Đàng Trong thời chúa Nguyễn được các thương nhân ngoại quốc biết đến như là xứ sở của sự giàu có về sản vật và hương liệu. Bấy giờ, cư dân Đàng Trong đã vận dụng những kinh nghiệm và tri thức mới vào việc khai thác, phát huy nguồn lợi từ đất đai, núi rừng, sông suối, biển đảo để sản xuất ra lượng hàng hóa hết sức dồi dào, phong phú, đa dạng từ nông lâm thổ sản, thủy hải sản, đặc sản đến các mặt hàng thủ công và khai mỏ. Trong đó, hàng nông lâm thổ sản là mặt hàng then chốt, rất dồi dào và chất lượng lại tốt, đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của nội thương, kích thích ngoại thương phát triển….

Xem chi tiết

Chế định nghĩa dưỡng trong pháp luật triều Nguyễn, đối sánh với pháp luật Việt Nam đương đại

….Ngày xưa, người ta thường nuôi con nuôi do sự từ tâm, do sự dị đoan hay do sự mưu lợi. Trong Luật Hồng Đức đã quy định về vấn đề này và trong Luật Gia Long cũng đã có những quy định cụ thể về nó. Tuy nhiên, ở Luật Gia Long đã có sự phân biệt chặt chẽ giữa việc nghĩa dưỡng và việc lập tự. Trong đó, nghĩa dưỡng chỉ là việc nuôi con nuôi thông thường, còn sự lập tự là kén chọn người nối dõi tông đường và tiếp tục việc thờ phụng tổ tiên….

Xem chi tiết

Chế định về tài sản ruộng đất trong pháp luật triều Nguyễn

Bài viết trình bày về chế độ sở hữu ruộng đất công và chế độ sở hữu ruộng đất tư trong pháp luật triều Nguyễn (1802-1884). Trong chế độ sở hữu ruộng đất công bao gồm ruộng đất công của nhà nước và ruộng đất công của làng xã. Trong chế độ sở hữu ruộng đất tư nhân bao gồm các loại ruộng đất của quý tộc, quan lại, địa chủ và nông dân tư hữu. Những quy định về các chế độ ruộng đất này đã được nêu ra trong Hoàng Việt luật lệ và Đại Nam hội điển sự lệ.

Xem chi tiết

Súng thần công và phong trào Cần Vương của Quảng Bình

Súng thần công là hỏa khí nhằm tiêu diệt quân địch từ xa, loại súng này thường có kích thước lớn, có trọng lượng nặng, lúc đầu được đúc bằng đồng, sau được đúc bằng sắt và gang. Đây là loại vũ khí được sản xuất từ thời nhà Hồ đánh quân Minh, nhưng sang đến thời Nguyễn, các vua đã cho đúc thêm nhiều súng thần công để phòng thủ sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, đồng thời còn để biểu trưng cho sức mạnh của vương triều.

Xem chi tiết

Nhà Nguyễn với các dân tộc thiểu số miền Nam

Xét sự phân bổ của các dân tộc thiểu số nước ta, dễ dàng nhận thấy từ Đèo Ngang trở vào, từ vùng Bắc Trường Sơn và Tây Nguyên là địa bàn cư trú lâu đời của các dân tộc thiểu số. Mặt khác ta cũng thấy rằng có một số dân tộc thiểu số ở vùng đồng bằng, ven biển như  người Chăm hoặc ở đồng bằng sông Cửu Long như người Khmer và người Hoa…

Xem chi tiết

Đàn Nam Giao triều Nguyễn

Lễ tế ở đàn Nam Giao là một nghi lễ hết sức quan trọng dưới chế độ phong kiến. Bởi vì chỉ có nhà vua mới có quyền đứng ra làm lễ tế giao, mà lễ tế ở đây là lễ tế trời đất. Qua lễ tế này đã thệ hiện được tính chính thống của một triều đại cũng như uy quyền của một vị vua sau khi đăng quang đó là đã tuân theo mệnh trời để cai trị nhân dân.

Xem chi tiết

Triều Nguyễn với thành tựu khai hoang ở đồng bằng Bắc bộ nửa đầu thế kỷ XIX

Trong bài viết này chúng tôi muốn đi vào một vấn đề mà theo chúng tôi nó không những chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về kinh tế nông nghiệp và xã hội thời Nguyễn mà còn phần nào góp thêm vào việc nhìn nhận nhà Nguyễn một cách khách quan và khoa học hơn. Đó là thành tựu của công cuộc khai hoang ở đồng bằng Bắc Bộ nửa đầu thế kỷ XIX dưới triều Nguyễn.

Xem chi tiết

Thủ phủ chúa Nguyễn với quá trình xây dựng bản sắc văn hóa Huế và văn hóa Đàng Trong

Thế kỷ XVI đến XVIII là một giai đoạn lịch sử rất đặc biệt của Việt Nam với những biến động to lớn trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Từ sự khủng hoảng và suy yếu của chế độ phong kiến tập quyền triều Lê đã dẫn đến những cuộc nội chiến khốc liệt giữa những thế lực khác nhau trong chính giai cấp thống trị, khiến cho đất nước bị chia cắt kéo dài. Bên cạnh đó, tác động mạnh mẽ của các trào lưu khu vực và của thế giới như di dân, trao đổi thương mại, truyền bá Ki tô giáo… đã góp phần tạo nên những thay đổi lớn lao của Việt Nam hồi ấy,…

Xem chi tiết

Bàn về tín ngưỡng Cửu Thiên Huyền Nữ ở vùng Huế (Phần 3)

Triều đình Nguyễn, từ vua Minh Mạng đến các quan võ đều tin vào đức Cửu Thiên Huyền Nữ, họ công nhận đức ấy là một vị thần quân sự linh thiêng. Vua Minh Mạng lựa chọn nữ thần này làm chính thần tại quán Linh Hựu để mong có được sự phù hộ cho cả hoàng cung nói riêng và hệ thống trang thiết bị bảo vệ khu vực kinh đô nói chung. Do quân sự và âm nhạc có mối quan hệ rất mật thiết nên những người lính thuộc thự Thanh Bình chịu trách nhiệm việc ca múa cũng tín thờ vị nữ thần này. Chắc chắn họ cũng tin rằng vị nữ thần này có uy lực rất mạnh mẽ trong ngành quân sự…

Xem chi tiết

Phố cảng Thanh Hà-Bao Vinh trong tiến trình lịch sử Phú Xuân-Huế thế kỷ XVII-XIX

Việt Nam vào thế kỷ XVII-XVIII là thời kỳ chiến tranh TrịnhNguyễn và chia cắt đất nước Đàng Trong-Đàng Ngoài. Đây là thời kỳ các chúa Nguyễn ở Đàng Trong tập trung mọi nỗ lực để khẳng định mình như một vương quốc độc lập, nhằm chống chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, mở mang lãnh thổ, phát triển kinh tế – đô thị, mở rộng quan hệ quốc tế, giao lưu văn hóa, thu dụng nhân tài. Phố cảng Thanh Hà ra đời và phát triển trong bối cảnh thịnh vượng đó của đất Đàng Trong

Xem chi tiết

Quá trình hình thành và quản lý Châu bản trong hệ thống lưu trữ triều Nguyễn (1802-1945)

ài viết tìm hiểu quá trình hình thành nên khối tư liệu quý giá này, cùng ngược dòng lịch sử đôi nét về hệ thống quản lý văn bản hành chính hay còn gọi là văn thư lưu trữ của các triều đại phong kiến Việt Nam nói chung và triều Nguyễn nói riêng. Từ đó đi sâu tìm hiểu quá trình hình thành, quản lý châu bản trong hệ thống lưu trữ triều Nguyễn và việc quản lý sử dụng các di sản tư liệu này đến ngày nay.

Xem chi tiết

Tình hình các đô thị Việt Nam thời Nguyễn dưới sự đô hộ của thực dân Pháp

Năm 1858, Thực dân Pháp đánh chiếm Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam, qua nhiều giai đoạn. Với hòa ước 1884, Pháp đã đặt toàn bộ sự hỗ trợ trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Một nền chính trị và kinh tế xã hội mang tính chất tư bản thực dân bao trùm lên nền tảng của một xã hội phong kiến cổ truyền Việt Nam. Các đô thị Việt Nam, trong hoàn cảnh đó cũng có nhiều chuyển hóa căn bản….

Xem chi tiết

Dinh Trấn Thanh Chiêm với công cuộc mở cõi và mở cửa của các chúa Nguyễn

…Hơn 400 năm trôi qua với gần 200 năm tồn tại, tiếng tăm về đô lỵ Thanh Chiêm của một Quảng Nam dinh từng được người nước ngoài gọi là “Quảng Nam quốc” vẫn đọng lại nơi ký ức cư dân. Không chỉ là cánh cổng mở đất nước rộng về Nam cả từ đất liền đến biển đảo, dinh trấn Thanh Chiêm còn là cửa ngỏ mở ra sự giao thương, hội nhập với bên ngoài cho một công cuộc kinh dinh, khai phóng kịp thời của dân tộc từ một tư duy chiến lược của cha ông…

Xem chi tiết

Thành Tân sở từ sử liệu đến thực địa

Thành Tân Sở được xây dựng từ năm 1883, với mục đích phồng khi có sự cố trong trường hợp quân đội Pháp tấn công Kinh thành Huế. Khi xây thành Tân Sở, Nguyễn Văn Tường đã huy động trên 1.000 binh lính, dân phu giúp sức. Cả dã sử lẫn chính sử sau này đều khen địa cuộc Tân sở và cho rằng hai ông Tường và Thuyết sành địa lý, dịch học và binh pháp. Tân Sở có mạch đất thể hiện tính biểu tượng của “con rồng có ngà”, chữ Hán gọi là “Long cầu”…

Xem chi tiết

Vua Tự Đức với việc bảo vệ an ninh biên giới phía Bắc (1848- 1878)

Thời Nguyễn, Việt Nam đã trở thành một quốc gia thống nhất về mặt lãnh thổ. Triều Nguyễn trong quá trình xây dựng và củng cố chính quyền luôn đặt vấn đề duy trì vào bảo vệ vững chắc cương giới làm nhiệm vụ hàng đầu. Tuy nhiên, trên thực tế rất nhiều vấn đề nảy sinh khiến triều đình gặp khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ quan trọng đó. Trong khoảng thời gian 1848- 1883, thời trị vì của Tự Đức, tình trạng mất ổn định về an ninh quốc phòng đã diễn ra một số tỉnh biên giới phía Bắc: Cao Bằng, Lạng Sơn, Hưng Hoá, Tuyên Quang và Quảng Yên.

Xem chi tiết