Tìm hiểu lớp từ ngữ biểu thị hoạt động tín ngưỡng dân gian của người Việt ở Nam Bộ

…Bài viết này khảo sát, phân tích đặc điểm cấu tạo của các nhóm từ ngữ biểu thị hoạt động tín ngưỡng dân gian của người Việt ở Nam Bộ trong tín ngưỡng thờ Mẫu và tín ngưỡng thờ Thành Hoàng. Thông qua đó, chúng tôi góp phần khám phá ý nghĩa, vai trò của nhóm từ biểu thị tín ngưỡng trong hệ thống từ vựng tiếng Việt cũng như lí giải đặc trưng văn hoá dân tộc của con người nơi đây.

Xem chi tiết

Phong tục cúng chúng sinh nhìn nhận từ góc độ văn hóa địa phương

… Xưa nay đã có rất nhiều nhà nghiên cứu tìm hiểu về tục cúng chúng sinh vào ngày Rằm tháng Bảy nhưng hầu hết đều chỉ nhìn nhận một cách chung chung mà quên mất một điều rằng mỗi địa phương khi tiếp nhận lại có một quan niệm và cách cúng khác nhau. Trong báo cáo này, ngoài việc tìm hiểu về việc cúng chúng sinh chung của dân gian, chúng tôi còn tìm hiểu phong tục này ở một địa phương cụ thể để thấy được cái hay, cái đẹp, cái tâm, tình tương thân tương ái của con người Việt Nam khi tiến hành nghi lễ.

Xem chi tiết

Những vị thần biển được thờ/tôn sùng tại các đình làng, lăng, miếu ở Hội An

Biển đảo không chỉ tác động sâu sắc đến đời sống vật chất mà còn chi phối mạnh mẽ và để lại dấu ấn đậm nét trong đời sống tinh thần của người dân vùng biển địa phương nói riêng, toàn cộng đồng dân cư Hội An nói chung. Sự chi phối, dấu ấn biển đảo này thể hiện rất rõ trong sinh hoạt tín ngưỡng và trong tâm thức sùng bái, kiêng kỵ các hiện tượng siêu nhiên liên quan đến biển đảo. Một trong những biểu hiện đó là sự tôn sùng nhiều vị thần biển…

Xem chi tiết

Tín ngưỡng phồn thực ở Nhật Bản – Một vài liên hệ với Việt Nam

Giống như tín ngưỡng của nhiều dân tộc khác trên thế giới, người Nhật thờ đa thần nên các loại hình thờ cúng của họ khá phong phú, đa dạng. Trong tín ngưỡng nguyên thủy của những người Nhật Bản theo Thần đạo (Shinto – tôn giáo tín ngưỡng dân gian của Nhật Bản), ngoài hai nhóm thờ chính là thờ nhân thần (thờ người) và thờ tự nhiên thần (thờ thiên nhiên), thì tục thờ động thực vật, thờ tự nhiên, thờ sinh thực khí (tín ngưỡng phồn thực) cũng rất phổ biến. Bài viết giới thiệu khái quát về tín ngưỡng phồn thực của người Nhật, qua đó có một vài liên hệ với tín ngưỡng phồn thực của người Việt.

Xem chi tiết

Phật giáo trong quá trình dựng nghiệp của các chúa Nguyễn ở đàng trong

Trong quá trình mở mang bờ cõi về phía Nam dưới thời các chúa Nguyễn, Phật giáo luôn giữ vai trò quan trọng ở xã hội Đàng Trong. Việc khảo cứu các tư liệu đương thời nhằm tìm hiểu chính sách của các chúa Nguyễn đối với Phật giáo và vai trò của Phật giáo đối với quá trình dựng nghiệp của các chúa Nguyễn. Qua đó cho thấy, các chúa Nguyễn đã rất quan tâm đến Phật giáo…

Xem chi tiết

Văn hóa các tộc người Ả Rập nhìn từ khía cạnh tôn giáo

…Đối với các quốc gia Ả Rập, tôn giáo có vai trò quan trọng đến sự hình thành những nét văn hóa không phải chỉ là một tộc người cụ thể, mà ở nhiều cộng đồng cư dân sinh sống tại đây. Chính điều này như là một minh chứng về vai trò của tôn giáo, nhất là tôn giáo độc thần, có ảnh hưởng và chi phối đến sự phát triển của nhiều tộc người sinh sống ở các quốc gia khác nhau. Trong bối cảnh cụ thể của các cộng đồng cư dân Ả Rập, tôn giáo không chỉ góp phần làm phong phú văn hóa, mà còn có vai trò quyết định đến sự hình thành những nét văn hóa chung cho các cộng đồng cư dân sinh sống ở các quốc gia khác nhau…

Xem chi tiết

Tìm hiểu triết lý cơ bản của Phật giáo qua ngôn ngữ biểu tượng (Phần 2)

Các nhà nghiên cứu tôn giáo cũng như nghiên cứu biểu tượng trong tôn giáo đều khẳng định quan điểm tôn giáo và biểu tượng có mối quan hệ khăng khít với nhau. Tôn giáo nhờ biểu tượng để truyền tải thông điệp về tư tưởng, giáo lý đến tín đồ. Ngược lại, biểu tượng nhờ tôn giáo như một môi trường thuận lợi để thể hiện tính cô đúc và sức mạnh xã hội hóa, quy tụ các cộng đồng mà mình vốn có. Vì vậy, chừng nào tôn giáo còn tồn tại thì các biểu tượng của nó cũng còn tồn tại…

Xem chi tiết

Tìm hiểu triết lý cơ bản của Phật giáo qua ngôn ngữ biểu tượng (Phần 1)

Phật giáo với 2.600 năm tồn tại đã được đông đảo cộng đồng cư dân, đặc biệt ở Châu Á, nhắc đến là tôn giáo tìm ra nguyên nhân của sự khổ và con đường giảm trừ khổđau. Trong tư tưởng, triết lý của tôn giáo này, vũ trụ quan, nhân sinh quan,… đã được tín đồ, Phật tử đón nhận thông qua hệ thống kinh văn cũng như ngôn ngữ biểu tượng. Với đặc tính cô đọng và hàm súc của ngôn ngữ biểu tượng, những nội dung vi diệu của hệ thống triết lý Phật giáo đã được chuyển tải một cách đơn giản nhất…

Xem chi tiết

Lễ hội vía Bà ở Tháp Bà Nha Trang và sự kết hợp những truyền thống văn hóa Chăm – Việt

…Và một trong những lễ thức tín ngưỡng đặc sắc nhất mà người Việt tiếp nhận từ người Chăm rồi duy trì và phát triển cho đến ngày hôm nay là ngày hội Vía Bà vào tháng ba âm lịch hàng năm. Chính sự tiếp biến văn hóa Chăm – Việt này đã tạo cho ngày hội Vía Bà ở Tháp Bà Pô Nagar Nha Trang có những sắc thái rất riêng mà những lễ hội thờ Mẫu của người Việt ở các nơi khác không có được.

Xem chi tiết

Nhân sinh quan trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt

Trong bài
viết này, tác giả chỉ tập trung làm rõ ý nghĩa và giá trị trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt
qua nghiên cứu những quan niệm chung về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, từ đó phân tích những biểu hiện
chính trong các giá trị văn hóa thờ cúng tổ tiên của người Việt và đưa ra một số giải pháp để duy trì và
bảo tồn những giá trị tốt đẹp của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong bối cảnh mới hiện nay.

Xem chi tiết

Sự thờ cúng ở Dinh Cậu – huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang

..tín ngưỡng thờ Bà – Cậu là dạng tín ngưỡng phổ biến của hầu hết dân chài ở vùng biển Nam Bộ. Ghe tàu nào cũng có bàn thờ Bà – Cậu với những kiêng kị và cúng kiếng long trọng. Hầu hết người dân hoạt động trên biển đều tin tưởng Bà – Cậu và cho đó là vị thần có quyền năng rất lớn chi phối đến đời sống làm ăn của dân làm nghề sông biển. Bài viết này giới thiệu những dạng thức tín ngưỡng liên quan đến hoạt động trên biển của ngư dân Phú Quốc.

Xem chi tiết

Chùa Phổ Nghiêm, một nét kiến trúc Huế ở Nghệ An

Chùa Phổ Nghiêm còn có tên là chùa Trung Kiên hay Hoàng Lao. Chùa tọa lạc ở làng Trung Kiên, xã Nghi Thiết, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Chùa được dựng vào cuối thế kỷ XVII (1690). Sau đó, chùa đã được trùng tu nhiều lần và có hiện trạng như bây giờ. Tuy là một ngôi chùa nhỏ ở xứ Nghệ nhưng kiến trúc chùa lại chứa đựng nhiều giá trị về lịch sử văn hóa.

Xem chi tiết

Thờ cúng Phật trong gia đình người Việt ở Đông Nam Bộ

 Thờ cúng Phật là nét đặc sắc trong văn hóa gia đình người Việt ở Đông Nam Bộ. Kết hợp tục thờ cúng phổ biến của người Việt xưa cùng những tín ngưỡng, tôn giáo dân gian với sự ảnh hưởng điều kiện tự nhiên, xã hội Đông Nam Bộ, người Việt đã tạo dựng những quan niệm riêng về thờ Phật tại gia, các dạng thức bàn thờ Phật và các nghi thức thờ cúng Phật tại gia…

Xem chi tiết

Không gian công và tôn giáo (Phần 2)

Trong thực tế, vai trò của tôn giáo trong không gian công không chỉ hạn chế ở thảo luận chính trị, mà còn mở rộng ở khía cạnh vật thể và phi vật thể của khái niệm này. Có thể hình dung không gian công là nơi giao thoa của lĩnh vực công quyền, xã hội dân sự, lĩnh vực kinh tế và lĩnh vực cá nhân. Hơn nữa, vai trò của tôn giáo trong không gian công luôn gắn với nguyên tắc thế tục của các xã hội dân chủ, gắn liền với lịch sử văn hóa tôn giáo của từng quốc gia cụ thể.

Xem chi tiết

Không gian công và tôn giáo (Phần 1)

Bài viết trình bày lịch sử hình thành khái niệm không gian công (public sphere), một khái niệm quan trọng của khoa học xã hội Phương Tây, đặc biệt của nhà triết học và xã hội học người Đức Jürgen Habermas, để phân tích sự biến đổi vai trò tôn giáo trong những thập niên gần đây, nhất là hiện thực tôn giáo trong không gian công ở Pháp và Mỹ, từ đó đưa ra một số nhận xét cũng như viễn tượng lý thuyết xuất phát từ khái niệm không gian công.

Xem chi tiết

Phật giáo Nam Bộ từ năm 1919 đến năm 1945

…Thực tiễn nghiên cứu cho thấy, trong thời gian này, đội ngũ chức sắc và Phật tử Nam bộ đã có những đóng góp quan trọng vào việc tuyên truyền chủ nghĩa yêu nước, tinh thần cách mạng do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo. Vì thế, trong bài viết, tác giả làm rõ bức tranh toàn cảnh về tình hình và các hệ phái của Phật giáo, đồng thời đã đúc rút ra một số đặc điểm về tình hình Phật giáo vùng Nam bộ trong khoảng thời gian từ năm 1919 đến năm 1945.

Xem chi tiết

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt: Khái niệm và giá trị tâm linh

Tục thờ cúng tổ tiên của người Việt đã có từ lâu đời, và hiện nay đã trở thành một giá trị văn hóa, giá trị tâm linh sâu sắc đối với mỗi người, mỗi gia đình người Việt. Bài viết này chúng tôi quan tâm giải thích, làm rõ hơn về khái niệm, bối cảnh và những giá trị tâm linh này được cha ông để lại thông qua những cảm nhận tự thân, giáo dục vô thức và học tập kiến thức. Qua đó, giúp người đọc hiểu hơn, trân quý hơn tinh hoa giá trị văn hóa tâm linh đã đúc kết ngàn đời nay của dân tộc Việt Nam.

Xem chi tiết

Quang Khánh thiền tự – Từ tự sự tôn giáo

Chùa Quang Khánh, từ thời Trần, thời Lê và cho đến về sau, các lớp thiền sư trụ trì, dựng chùa, viết văn bia cũng gắn liền với các truyền thuyết, với tín ngưỡng lễ hội và văn hóa, với đời sống tâm linh làng xã từ giai đoạn đó. Những dấu ấn đó, được kết nối từ thiền sư Thánh tổ, cho đến các thế hệ thiền sư thời sau, tạo nên điểm văn hóa, nét đặc sắc, sự kết nối quá khứ đến hiện tại của văn hóa tín ngưỡng Phật giáo chùa Quang Khánh nói riêng và Hải Dương nói chung.

Xem chi tiết

Chùa “tiền Phật hậu Thánh” – Một dạng thức chùa/đền thờ độc đáo của người Việt

 Trong số những dạng chùa kể trên, có thể nói, kiến trúc kiểu “tiền Phật hậu Thánh” là một dạng/mô hình chùa riêng của người Việt. Xét trên nhiều góc độ, chùa “tiền Phật hậu Thánh” giống như một ngôi đền thờ thần linh trong tín ngưỡng dân gian của người Việt – nhiều hơn một ngôi chùa theo đúng nghĩa. Vì thế, mục đích của bài viết này là qua bố cục kiến trúc và tên gọi của một số công trình là làm rõ sự kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, chứng minh tính “đền” nhiều hơn tính “chùa”, để khẳng định về một nét đặc sắc của dạng thức kiến trúc Phật giáo này.

Xem chi tiết

Vai trò các “thầy” trong đời sống tín ngưỡng của cư dân vạn đò sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế: truyền thống và biến đổi

Trong nghiên cứu này, chúng tôi sẽ phân tích vai trò của các Thầy trong việc thực hành tín ngưỡng của cư dân sông Hương khi môi trường sống, sinh kế có sự thay đổi. Từ đó, đề xuất các giải pháp bảo tồn các giá trị văn hóa tinh thần của cộng đồng cư dân sông Hương gắn liền với vai trò của các Thầy tại các khu tái định cư hiện nay.

Xem chi tiết