Cọp trong Văn hóa dân gian Đông Nam Bộ

Vào buổi đầu khai phá, khi cư dân Việt từ miền ngoài đến vùng đất Đồng Nai-Gia Định, ấn tượng đầu tiên đập vào mắt họ là một thiên nhiên hoang sơ, với những vùng đất màu mỡ nhưng lại không kém phần lam sơn chướng khí với những thú dữ, “Từ cửa biển Cần Giờ, Soài Rạp, cửa Đại, cửa Tiểu, toàn là rừng rậm hàng ngàn dặm” (Phủ biên tạp lục). Cho nên, có thể nói lịch sử khai phá vùng đất này được mở đầu bằng trang sử chinh phục thiên nhiên, trong đó những loài như cọp, sấu, rắn rết, muỗi mòng, đỉa vắt… luôn là mối đe dọa thường trực trong cuộc đấu tranh sinh tồn của người dân nơi đây.

Xem chi tiết

Kinh Kha[1] hành thích vua Tần[2]

…Thái tử chẳng nhắc, thần cũng định sang Tần. Nhưng r đi mà không có gì làm tin thì khó bề tới gần được Tần Vương. Kìa là Phàn tướng quân 10. Nay Tần Vương treo giải vàng ngàn cân, ấp muôn nhà để mua y. Nếu được thủ cấp Phàn tướng quân cùng bản địa đồ đất Đốc-Kháng của nước Yên để đem dâng vua Tần, tất Tần-Vương sẽ đẹp lòng mà cho thần vào diện kiến, có thế thần mới được dịp đền ơn Thái tử…

Xem chi tiết

khía-cạnh xã-hội của văn-chương

Văn chương là một hiện tượng kỳ diệu pha hòa sắc thái cá nhân với sắc thái xã hội. Đó là những công trình sáng tạo âm thầm/ nhất thời song lại có cơ hội để trường tồn hơn các tác tạo nào khác, kể cả những triết thuyết và những lý thuyết khoa học. Nó thuộc con người sáng tạo nghệ thuật (homo artifex) nhưng rồi vẫn động viên mọi sức mạnh của con người suy tư, tôn giáo, chính trị… và cả con người lao tác nữa….

Xem chi tiết

Làng xưa xanh ngắt bóng Dừa (Phần 1)

….Niềm bán tín bán nghi ấy tan biến trong tôi khi tôi đứng trên bờ sông Đáy lộng gió. Tôi sững sờ, trước mặt tôi là một làng quê, không một ốc đảo dừa giữa vô vàn những đảo có tre xanh ngút ngàn. “Đây là làng Yên sở!” – Anh bạn cùng đi bảo tôi như thế. Quả tình, đó là một làng quê hiền hòa chìm trong bóng xanh ngắt của nhũng cây dừa vút cao. Không hề có lũy tre thân thuộc làng tôi như cố nhà văn, nhà báo Thép Mới từng viết trong lời thuyết minh phim Cây tre Việt Nam, cũng không hề có những vườn cây ăn qua lâu năm như các làng nơi châu thổ Bắc Bộ mà tôi từng đi qua…..

Xem chi tiết

Người dân Bát Tràng với việc phát huy giá trị di sản văn hóa làng nghề

Từ những nét khái quát về làng gốm Bát Tràng trong lịch sử, bài viết đã nhấn mạnh về giá trị truyền thống của làng nghề này và bước phát triển của nó trong thực tại. Nơi đây, còn là một địa điểm du lịch văn hóa, đó là điều mà người Bát Tràng cũng đang nghĩ tới. Họ đã phát huy thế mạnh của làng nghề và đang thúc đẩy xây dựng bảo tàng gốm ở Bát Tràng.

Xem chi tiết

Phát hiện và nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh (1909 – 2019) – Phần 2

….Nhiều địa điểm chỉ được xác định niên đại dựa vào so sánh loại hình di vật, nhiều khu mộ táng không thể xác định được giai đoạn sớm  muộn của các mộ táng hay di tích cư trú của cư dân Sa Huỳnh cũng chưa được nghiên cứu hệ thống… Vì vậy, còn nhiều vấn đề được đặt ra và cần giải quyết, cũng như công việc tìm kiếm những phát hiện mới và những nhận thức mới cũng là một nhiệm vụ quan trọng cho nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh hiện nay.

Xem chi tiết

Phát hiện và nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh (1909 – 2019) – Phần 1

Bài viết này trình bày những thành tựu nghiên cứu nổi bật về văn hóa Sa Huỳnh và những nhận thức mới, như: Tính chất, niên đại, và chủ nhân nội hàm văn hóa Sa Huỳnh ở Việt Nam. Đưa ra vài nhận xét, nhận thức và thảo luận nhằm góp thêm tư liệu cho vấn đề nghiên cứu cội nguồn, nội hàm văn hóa, hậu duệ của Sa Huỳnh cũng như mối quan hệ của văn hóa Sa Huỳnh với các văn hóa đồng đại.

Xem chi tiết

Các con đường giao lưu văn hóa trong lịch sử

Giao lưu văn hóa là một hiện tượng phổ biến trong lịch sử nhân loại. Mỗi nền văn hóa và mỗi cộng đồng người có thể bị cưỡng bức hoặc chủ động tham gia vào quá trình này theo các cách thức/ phương thức khác nhau. Đây chính là những con đường trong hành trình biến đổi văn hóa của các dân tộc trên phạm vi toàn thế giới. Những con đường này một mặt có thể phá vỡ tính bền vững và ổn định tương đối của văn hóa một dân tộc nhưng mặt khác lại góp phần làm nên sự đa dạng,tiến bộ văn hóa của chính dân tộc đó. Cho đến nay, nhân loại đã trải qua 4 con đường giao lưu văn hóa là: di dân, thương mại, chiến tranh và viễn thông điện tử.

Xem chi tiết

Các nền văn minh cổ ở Đồng Nai

Những di tích, di vật khảo cổ ở Đồng Nai được phát hiện, nghiên cứu rất sớm và trải qua nhiều giai đoạn. Trước tiên là giai đoạn của những phát hiện lẻ tẻ từ cuối thế kỷ XIX. Một số công cụ bằng đá được thu lượm bởi những quan chức và các trí thức người Pháp được công bố, và do đó xuất hiện những địa danh ở Đồng Nai trên bản đồ khảo cổ học của thế giới. Giai đoạn hai là khoảng thời gian của thập niên cuối 60, đầu 70 của thế kỷ XX…

Xem chi tiết

Khu phố cổ Hà Nội thời Pháp thuộc (qua cuốn tiểu thuyết lịch sử “Bóng nước Hồ Gươm” của Chu Thiên)

Khu phố cổ Hà Nội là khu phố duy nhất ở Đông Nam Á giữ được toàn bộ không gian từ xưa cho đến nay cả về mặt hình thức lẫn cuộc sống sinh hoạt buôn bán nhộn nhịp… Có lẽ sự trường tồn của khu phố này gắn liền với vị trí địa chính trị vốn có của nó.

Xem chi tiết

Đặc trưng văn hóa Hàn Quốc qua tục ngữ có yếu tố chỉ con Ngựa (Phần 1)

Hình ảnh con ngựa trong tục ngữ tiếng Hàn được khắc họa một cách chân thực và tượng trưng cho cuộc đời của một con người. Giá trị biểu trưng của các đơn vị tục ngữ tiếng Hàn có yếu tố chỉ con ngựa thể hiện ở việc đề cao những giá trị chân – thiện – mĩ, những bài học mang tính chất giáo huấn và chuyển tải kinh nghiệm phong phú về cuộc sống, quan hệ ứng xử….

Xem chi tiết

Vị thế của quốc gia Đại Việt và thông điệp về sự bang giao in dấu trong Trò Xuân Phả

Trò Xuân Phả là một trong những trò diễn tiêu biểu ở xứ Thanh, lưu dấu quá khứ hào hùng, công cuộc dựng nước và mở nước của cha ông ta thời quốc gia độc lập tự chủ Đại Việt. Trải qua thời gian với nhiều thăng trầm và biến cố trong lịch sử, nhưng trò Xuân Phả vẫn được lưu giữ và trao truyền khá nguyên vẹn như những gì từng hiện hữu trước đây.

Xem chi tiết

Tích hợp văn hóa trong dạy học văn học nước ngoài ở nhà trường phổ thông

Tích hợp văn hóa được xem là một yêu cầu, một mục đích trong hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản văn học nước ngoài. Tích hợp văn hóa trong dạy học văn học nước ngoài sẽ giúp học sinh tiếp nhận đầy đủ vẻ đẹp của tác phẩm văn học nước ngoài vốn được phôi thai từ một nền văn hóa khác biệt. Bài báo này tập trung trình bày một số nội dung có liên quan đến vấn đề tích hợp văn hoá trong dạy học tác phẩm văn học nước ngoài ở nhà trường phổ thông.

Xem chi tiết

Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Sán Dìu ở huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh

Nhận thức sâu sắc về vai trò của cộng đồng trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của các dân tộc, bài viết tập trung phân tích thực trạng bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của người Sán Dìu ở huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh thông qua các thông tin điều tra thực địa, của các cuộc phỏng vấn sâu, điều tra xã hội học…

Xem chi tiết

Thơ văn Thái Đình Lan và Đặng Huy Trứ trên con đường “Viễn hành lân quốc”

Thái Đình Lan (1801 – 1859) và Đặng Huy Trứ (1825 – 1874) đều làm quan với
triều đình sở tại trong giai đoạn khó khăn chồng chất (nửa cuối triều Mãn Thanh và nửa cuối triều Nguyễn Gia Long); đều có một khoảng thời gian đi sang nước láng giềng và để lại sáng tác thơ văn về chuyến viễn du đó.

Xem chi tiết

Ghe Bầu trong văn hóa mưu sinh của cư dân xứ Quảng

Bài viết nhằm tìm hiểu vai trò của ghe bầu trong văn hóa mưu sinh của cư dân xứ Quảng, tập trung vào văn hóa ứng xử của người dân xứ Quảng với ghe bầu, văn hóa thể hiện trong các hoạt động mưu sinh và
trong các nghi lễ mưu sinh gắn với ghe bầu, qua đó giúp người đọc nhận thấy được tầm quan trọng của ghe bầu trong việc phát triển kinh tế biển xứ Quảng nói chung và cuộc sống mưu sinh của cư dân nơi đây nói riêng.

Xem chi tiết

VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ THUYỀN THỐNG (qua dẫn liệu làng nghề gỗ Sơn Đồng, gốm Bát Tràng – Hà Nội và chạm bạc Đồng Xâm – Thái Bình)

Làng nghề thủ công là một phần không thể thiếu của làng xã nông nghiệp cổ truyền, vì nó phản ánh đầy đủ thuộc tính tự cung, tự cấp và tính khép kín cố hữu của làng xã nông nghiệp. Mặt khác, làng nghề lại biểu hiện tính năng động, sáng tạo của người nông dân trong quá trình thích ứng với điều kiện địa lý, kinh tế xã hội nhất định, đồng thời thể hiện rất rõ yếu tố mở của xã hội tiểu nông…

Xem chi tiết

Các làng nghề Hà Tây trong khung cảnh hội nhập thủ đô Hà Nội

Hà Tây là vùng đất cổ, bởi thế các làng nghề ở khu vực này đã hình thành từ rất sớm. Làng xóm phát triển hoàn thiện và hoạt động thủ công đi vào chuyên môn hoá chính là cơ sở để làng nghề hình thành. Đến thời trung đại, các hoạt động thủ công ở Việt Nam nói chung và khu vực Hà Tây nói riêng được chuyên môn hoá rõ rệt và phát triển mạnh hơn. Làng Chàng Sơn (Thạch Thất) có nghề mộc từ thời Hùng Vương, sang thời Bắc thuộc đã trở nên nổi tiếng. Làng Vạn Phúc (Hà Đông) có nghề dệt từ thế kỷ IX….

Xem chi tiết

Văn hóa Thăng Long ngàn năm hội tụ

Hà Nội vốn có bề dày lịch sử và văn hóa. Đây là một vùng đất cổ, nơi hội tụ rất sớm của các cộng đồng người từ vùng đồi núi ven sông Đà, Ba Vì, Tam Đảo, Sóc Sơn phát triển xuống vùng Hà Nội. Trước thế kỷ XI, Hà Nội (khi ấy gọi là Đại La) đã là một thành thị có tầm cỡ. Từ thế kỷ XI trở đi, sau khi được Lý Thái Tổ chọn làm kinh đô và đặt tên là Thăng Long thì thành phố này trở thành đầu não chính trị, trung tâm văn hóa của cả nước. Đồng thời, Thăng Long cũng dần dần trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất, nơi Kẻ Chợ lớn nhất.

Xem chi tiết

Nam quyền trong chế độ mẫu hệ ở Việt Nam

Ở Việt Nam, xét về văn hoá tổ chức đời sống cộng đồng dựa trên tương quan nam nữ, đang tồn tại cả ba chế độ gia đình phụ hệ, song hệ, và mẫu hệ, không kể những hình thức chuyển tiếp, tàn dư. Trong đó, phổ biến nhất là chế độ gia đình phụ hệ; từ người Việt đa số đến các tộc người thiểu số cư trú ở các vùng miền như Thái, Mường, Tày, Nùng, Dao, Mông, Brũ, Ta-ioh, Katu, Mạ, Stiêng, Hoa, v.v. đều theo chế độ gia đình phụ hệ từ lâu….

Xem chi tiết