Một số vấn đề lý luận cơ bản trong nghiên cứu địa lí văn hóa

Địa lí văn hóa là một trong những phân ngành phát triển mạnh mẽ nhất thuộc ngành khoa học địa lí ở các nước phương Tây và cũng là phân ngành phát triển nhanh chóng trong lĩnh vực địa lí nhân văn tại Việt Nam. Sự phát triển toàn diện của địa lí văn hóa cũng như nhiều chủ đề nghiên cứu cụ thể của phân ngành này thường bắt nguồn từ những tranh luận học thuật về cách tiếp cận, nội hàm và phương pháp nghiên cứu địa lí văn hóa. Bài viết này cung cấp một hệ thống các vấn đề lý luận trong nghiên cứu địa lí văn hóa nhằm cung cấp những hiểu biết cơ bản về địa lí văn hóa cũng như tính ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu địa lí văn hóa trên thế giới.

Xem chi tiết

Vốn văn hóa và vấn đề phát triển công chúng cho nghệ thuật sân khấu truyền thống ở Việt Nam hiện nay

“Vốn văn hóa” là khái niệm do Pierre Bourdieu xây dựng và phát triển, được nhiều nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn trên thế giới, nhất là đối với lĩnh vực xã hội học sử dụng. Trong phạm vi bài viết này, tác giả xin giới thiệu khái quát nội dung cốt lõi của khái niệm “vốn văn hóa” mà Pierre Bourdieu khởi xướng, đồng thời đặt khái niệm này trong mối tương quan với vấn đề phát triển công chúng cho nghệ thuật sân khấu truyền thống ở Việt Nam hiện nay.

Xem chi tiết

Văn hóa dân tộc trong truyền thống và hiện đại

Trong quá trình đổi mới, con người và văn hóa Việt Nam hiện nay luôn có sự liên hệ với cội nguồn truyền thống. Truyền thống là những kinh nghiệm đấu tranh sinh tồn của một dân tộc đã được đúc kết thành các giá trị và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Truyền thống bao gồm tất cả các lĩnh vực của xã hội, nhưng tập trung nhiều nhất là trong lĩnh vực văn hóa.

Xem chi tiết

M&A và tác động của yếu tố văn hóa

Hoạt động M&A đã bắt đầu trên thế giới từ rất lâu nhưng tỷ lệ thất bại các thương vụ M&A cũng không nhỏ. Là một thị trường mới nổi, hoạt động M&A ở Việt Nam bắt đầu từ năm 2000 và trở nên sôi động trong một vài năm trở lại đây. Tỷ lệ thất bại các thương vụ M&A ở Việt Nam cũng tương đối cao. Một trong những nguyên nhân đáng kể của sự thất bại đó là sự thiếu hòa hợp về văn hóa của hai công ty khác nhau khi thực hiện M&A.

Xem chi tiết

Triết lý nhân sinh trong lễ hội Sen Đôn-Ta của người Khmer Nam Bộ

Trên cơ sở tìm hiểu nội dung lễ hội Sen Đôn-ta của người Khmer Nam bộ với bốn nghi lễ chính tại Chùa và tại gia đình mỗi người dân tộc Khmer: lễ đặt cơm vắt (Banh canh banh), lễ cúng ông bà (Banh Sen Đôn-ta), lễ hội (Banh phchum banh) và lễ tiễn ông bà (Banh chuônh Đôn-ta), tác giả bài viết chỉ ra những giá trị triết lý nhân sinh nổi bật của người Khmer trong lễ này, đó là: tinh thần hiếu đạo với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, qua đó tác giả cho rằng, cần phải bảo tồn và phát huy những giá trị này nhằm làm cho đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào Khmer ngày càng phong phú và lành mạnh hơn ở hiện tại và tương lai.

Xem chi tiết

VƯỜN CUNG ĐÌNH VIỆT NAM- Lịch Sử, Hiện Trạng và Vấn Đề Nghiên Cứu, Phục Hồi

Vườn cung đình là một loại hình kiến trúc đặc biệt, gắn liền với kiến trúc cung đình qua các triều đại quân chủ phong kiến. Tại Việt Nam, vườn cung đình đã có lịch sử hình thành, phát triển gần 1000 năm, qua các triều đại từ Đinh, Lý, Trần, Lê đến thời Nguyễn. Đặc biệt, dưới thời Nguyễn (1802-1945), các loại hình vườn cung đình phát triển rực rỡ và góp phần quan trọng làm nên vẻ đẹp tuyệt vời của kinh đô Huế -một đô thị-thành phố vườn nổi tiếng đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới.

Xem chi tiết

VAI TRÒ của QUYỀN LỰC MỀM QUỐC GIA trong QUAN HỆ QUỐC TẾ HIỆN NAY và NHỮNG TÁC ĐỘNG đến VIỆT NAM

Trong quan hệ quốc tế, không chỉ sức mạnh quân sự hay sức mạnh kinh tế mới có thể tạo nên vị thế của một quốc gia mà vai trò của văn hóa cũng rất quan trọng. Tuy nhiên, sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc vào năm 1991, trật tự hai cực của Ianta sụp đổ, một trật tự thế giới mới đang được hình thành khiến cục diện thế giới biến đổi và đã tạo ra những thuận lợi lẫn thách thức cho các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Vì vậy, việc nhìn nhận những vấn đề về văn hóa – xã hội của các quốc gia hiện nay và tác động đến Việt Nam là rất cần thiết cho công tác ngoại giao.

Xem chi tiết

Ngoại giao văn hóa trong chính sách đối ngoại Việt Nam

Bài viết này trình bày sự thay đổi tích cực trong chính sách đối ngoại Việt Nam với việc triển khai ngoại giao văn hóa nhằm gia tăng quyền lực mềm đối với các nước từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Việc đẩy mạnh hoạt động ngoại giao văn hóa tạo thời cơ vàng để Việt Nam chủ động hội nhập quốc tế với mục tiêu làm cho thế giới hiểu biết hơn về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam.

Xem chi tiết

VĂN HÓA ĐỌC nhìn từ GÓC ĐỘ TÍNH HỆ THỐNG của VĂN HÓA

Trong bài viết, chúng tôi xem nhận thức đọc như là sự nhận thức về vai trò, ý nghĩa của việc đọc hay cách nghĩ của cộng đồng đối với giá trị của việc đọc. Hành vi đọc là hành động được thực hiện khi đọc cho nhu cầu khám phá tri thức. Thói quen đọc là thói quen thường xuyên thực hiện việc đọc và giá trị đọc chính là điều quan trọng hoặc có ý nghĩa của việc đọc mà cộng đồng mong muốn đạt được.

Xem chi tiết

NỖI SỢ nhìn từ LOẠI HÌNH VĂN HÓA GIỚI (Trường hợp NỖI SỢ ở NAM GIỚI) – Phần 2

Xét trên phương diện giới tính, nỗi sợ ở nam giới xuất phát từ nguồn lực bên trong (lo sợ không thực hiện đúng vai trò của người đàn ông). Do vậy, nỗi sợ này thiên về sự khái quát, làm chủ sự vận động, dẫn dắt sự phát triển. Trong khi đó, nỗi sợ ở nữ giới hình thành từ sự tiếp nhận xung lực bên ngoài (sợ do bị tác động bởi uy lực, sức mạnh của đàn ông). Do vậy, nếu xét theo loại hình văn hóa, nỗi sợ ở nam giới mang thuộc tính dương, thuộc loại hình văn hóa dương tính…

Xem chi tiết

NỖI SỢ nhìn từ LOẠI HÌNH VĂN HÓA GIỚI (Trường hợp NỖI SỢ ở NAM GIỚI) – Phần 1

Sợ là dạng cảm xúc phổ quát của con người. Tuy vậy, tùy vào những điều kiện vùng miền, địa vị xã hội, lứa tuổi… khác nhau mà nỗi sợ sẽ có biểu hiện khác nhau; trong đó, sự khác biệt giới tính sẽ mang lại cho nam giới và nữ giới những nỗi sợ riêng biệt. Từ lí thuyết loại hình văn hóa, bài viết đi đến kết luận: Khác với nỗi sợ mang tính âm ở nữ giới, nam giới có nỗi sợ mang bản tính dương. Nỗi sợ này tích cực tác động vào quá trình vận hành xã hội, tạo nên sự phát triển không ngừng cho con người.

Xem chi tiết

Văn hoá Nhật Bản trong thế giới toàn cầu hoá

Bàn về văn hoá Nhật Bản trong thế giới toàn cầu hoá, chúng ta sẽ phải tiếp cận vấn đề này như thế nào? Trước hết chúng ta phải xem xét vấn đề là có toàn cầu hoá văn hoá không? Và sau đó đánh giá xem Nhật Bản đã chủ động gia nhập toàn cầu hoá ra sao để phát triển văn hoá dân tộc trong bối cảnh phát triển đất nước nói chung.

Xem chi tiết

Nghiên cứu VĂN HOÁ từ góc nhìn NHÂN HỌC BIỂU TƯỢNG

Ở Việt Nam, trong thế kỷ XX vừa qua, các nhà nghiên cứu văn hoá chủ yếu sử dụng các lý thuyết và phương pháp tiếp cận văn hoá dựa trên các trường phái lý thuyết của các ngành khác. Nội dung bài này sẽ đề cập đến một phần của vấn đề nêu trên dưới góc nhìn nhân học biểu tượng.

Xem chi tiết

NHÌN NHẬN thế nào về TOÀN CẦU HÓA VĂN HÓA

Xu hướng toàn cầu hoá xuất hiện vào khoảng những năm 1870 – 1913, cho đến ngày nay nó đã trở nên phổ biến và ngày càng diễn ra hết sức sôi động trên hầu hết mọi mặt của đời sống xã hội. Nói chung toàn cầu hóa được nhắc đến rất nhiều trong các cuộc họp, các buổi nghị sự giữa nguyên thủ các quốc gia bên cạnh những vấn đề nổi cộm của thế giới hiện nay như: khủng bố, phát triển kinh tế, ô nhiễm môi trường, xung đột sắc tộc, tôn giáo,.. Và một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm đó là toàn cầu hóa văn hóa…

Xem chi tiết

Toàn cầu hóa từ góc nhìn văn hóa

Phần lớn các học giả hiện nay đều cho rằng, bản chất của toàn cầu hóa là mối tương tác giữa người và người được mở rộng ở cấp độ toàn cầu và những hệ quả phát sinh từ đó. Toàn cầu hóa ngày càng được khẳng định là xu thế khách quan, tất yếu, được mở rộng từ kinh tế sang các mặt khác của đời sống xã hội, như chính trị, văn hoá, an ninh, quốc phòng,… Nếu toàn cầu hóa kinh tế đã trở nên quen thuộc thì toàn cầu hóa văn hóa đang đặt ra nhiều băn khoăn cần lý giải. 

Xem chi tiết

Không gian văn hóa Nguyễn Du và du lịch văn hóa

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày nay, những giá trị văn học to lớn của đại thi hào Nguyễn Du cần phải được phát huy, không chỉ cho việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ mà cả trong việc quảng bá hình ảnh của quê hương nhà thơ cũng như góp phần phát triển kinh tế Hà Tĩnh thông qua du  lịch văn hóa. Bài viết này bước đầu nêu lên một số suy nghĩ về các hướng khai thác di sản văn học Nguyễn Du cho du lịch văn hóa và văn học.

Xem chi tiết

Đối thoại liên văn hóa trong thời đại toàn cầu hóa và vấn đề tiếp nhận lý luận văn học phương Tây ở Việt Nam

Đã có nhiều công trình nghiên cứu lớn nhỏ của các học giả trong nước và quốc tế tranh luận về tác động của toàn cầu hóa đối với bản sắc văn hóa các dân tộc. Trong quá trình toàn cầu hóa, liệu có diễn ra quá trình nhất thể hóa văn hóa hay trái lại, ý thức của các dân tộc về bản sắc văn hoá của các dân tộc lại được nâng cao hơn ? Quan điểm của giới khoa học về vấn đề này còn chia rẽ….

Xem chi tiết

VIỆT NAM HỌC trong GIẢI CẤU TRÚC và LIÊN KÍ HIỆU VĂN HÓA (Phần 2)

Có cần giải cấu trúc “Việt Nam học” không? – Đương nhiên là có. Ngành Việt Nam học qua thời gian đã có những cuộc giải cấu trúc nhất định. Ban đầu các nhà Việt Nam học chủ yếu nghiên cứu những gì thuộc về căn tính/căn cước/bản sắc Việt Nam. Về sau xuất hiện nhánh nghiên cứu Việt Nam học – “tiếp biến văn hóa”, rồi đến Việt Nam học – “khu vực học” và gần đây nhất là Việt Nam học – “quốc tế học” (theo nghĩa “toàn cầu hóa”). Vậy vấn đề đương đại của Việt Nam học là gì?

Xem chi tiết

VIỆT NAM HỌC trong GIẢI CẤU TRÚC và LIÊN KÍ HIỆU VĂN HÓA (Phần 1)

Việt Nam học là ngành nghiên cứu có phạm vi bao quát rất rộng, bao gồm tất cả mọi thứ có liên quan đến đất nước, con người, văn hóa Việt Nam từ cổ chí kim. Hiện ở Việt Nam, giới nghiên cứu và giảng dạy vẫn chưa thống nhất cách tiếp cận Việt Nam học, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghiệp 4.0 hiện nay, Việt Nam học sẽ đi theo hướng nào?

Xem chi tiết

LỄ HỘI VIỆT NAM – Nhìn từ góc độ THÍCH ỨNG và HỘI NHẬP VĂN HÓA

Lễ hội là một giá trị văn hóa Việt Nam, là di sản tinh thần mà con người Việt Nam tích lũy qua hàng ngàn năm, tạo nên truyền thống mang dấu ấn bản sắc Việt Nam với cấu trúc chủ thể đa tộc người. Qua tiến trình thời gian, chủ thể văn hóa Việt Nam ngày càng có nhiều sáng tạo bổ sung và làm giàu có, phong phú hơn cho lễ hội…

Xem chi tiết