Văn hoá truyền thống người Thái ở huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La và văn hóa truyền thống của người Mông ở huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai trong phát triển du lịch

Bài viết trình bày khái quát thực trạng phát huy các yếu tố văn hoá truyền thống của dân tộc Thái ở huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La và văn hóa truyền thống của dân tộc Mông ở huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai trong hoạt động du lịch. Những sắc màu rực rỡ của thổ cẩm người Mông, những điệu múa độc đáo của người Thái, những ngôi nhà trình tường, nhà sàn kiên cố… đã trở thành những tài nguyên du lịch nhân văn cuốn hút khách du lịch. Qua đó, khẳng định vai trò quan trọng của văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội chung của cả nước đồng thời khẳng định phát triển du lịch dựa trên văn hoá tộc người là hướng đi hết sức đúng đắn.

Xem chi tiết

Tài nguyên văn hóa di sản – Cơ sở dữ liệu cho ngành công nghiệp văn hóa tại Việt Nam

… nhiệm vụ đưa Di sản thành tài nguyên văn hóa để khai thác, nhằm đem lại hiệu quả về kinh tế vừa không ảnh hưởng tới công tác bảo tồn bảo trì di sản là một nhiệm vụ phức tạp với nhiều vấn đề liên quan. Bài báo sẽ phân tích tổng quan về hệ thống tài nguyên di sản tại Việt Nam, tiềm năng và phương pháp khai thác cho ngành Công nghiệp văn hóa và gợi mở giải pháp thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu Tài nguyên văn hóa di sản phục vụ cho ngành Công nghiệp văn hóa tại Việt Nam.

Xem chi tiết

Sự tiếp biến văn hóa qua nghệ thuật chạm khắc trang trí lăng các bà hoàng thời Nguyễn tại Huế

Bài báo trình bày về nguồn gốc, cách thức, nguyên liệu và biểu hiện của các motif chạm khắc ở các lăng của các bà hoàng thời Nguyễn. Tác giả cũng phân tích và so sánh các nét tương đồng và dị biệt trên các lăng tại Huế và các lăng ở miền Bắc và chỉ ra sự giao thoa và tiếp biến văn hóa giữa các vùng miền của đất nước. Qua đó, tác giả gợi mở những vấn đề mới trong công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản mỹ thuật truyền thống của dân tộc.

Xem chi tiết

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội đình trong cộng đồng người Kinh ở tỉnh Sóc Trăng

 Đình và lễ hội đình là một trong những yếu tố văn hóa truyền thống cơ bản của người Kinh ở tỉnh Sóc Trăng nói riêng và ở Việt Nam nói chung. Đình là nơi diễn ra lễ hội dân gian chủ yếu nhất ở tỉnh Sóc Trăng. Các nghi thức tế lễ trong lễ hội đình rất phong phú và được duy trì trong các giai đoạn lịch sử từ khi hình thành đến nay. Tuy nhiên, do những biến đổi của đời sống xã hội, lễ hội đình đang có nguy cơ mai một khá mạnh. Bài viết này đề cập đến thực trạng lễ hội đình ở Sóc Trăng và đặt ra vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội đình trong cộng đồng người Kinh ở tỉnh Sóc Trăng.

Xem chi tiết

Rồng/Rắn/Nước – Chim/Tiên/Cạn: Thân tộc huyền thoại Thái

Nghiên cứu này tiến hành xử lý, phân tích các nguồn tư liệu về Thái, trong đó, quan trọng là nguồn tư liệu thực địa. Qua đấy, chỉ ra được sự phổ biến của huyền thoại rồng – tiên tồn tại trong các cộng đồng cư dân Thái, gồm: Thái Tây Bắc và Thái ở miền núi Thanh – Nghệ. Từ đó, nghiên cứu đi đến kết luận về sự phổ quát của của huyền thoại rồng tiên trong quốc gia Việt Nam đa tộc người.

Xem chi tiết

Học thuyết luân lý và đạo đức Nho giáo ảnh hưởng của nó đến văn hóa Việt Nam

Học thuyết luân lý và đạo đức được xem là một trong những nền móng vững chắc giúp Nho gia lan tỏa sức ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa, tư tưởng, lối sống của nhiều quốc gia trong khu vực Đông Á, trong đó có Việt Nam. Nội dung cốt lõi trong tư tưởng luân lý và đạo đức của Nho gia được thể hiện tập trung trong các mối quan hệ: Vua – tôi, cha – con, chồng – vợ, anh – em và bạn hữu, mà ở đó “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” được xem là chuẩn mực đạo đức.

Xem chi tiết

Khái niệm và cấu trúc đời sống văn hóa

… Nếu coi văn hóa là tổng thể thì môi trường văn hóa là một phần của tổng thể ấy bao quanh con người trong một không gian và thời gian nhất định. Đời sống văn hóa là sự chiếm lĩnh của con người đối với môi trường văn hóa thông qua các hoạt động cụ thể để từ đó hình thành nhân cách…

Xem chi tiết

Đặc trưng văn hoá của Thành phố Hồ Chí Minh – Một quá trình tiếp biến, chuyển đổi và tích tụ

Trên phương diện văn hóa, tôn giáo, TP.HCM cũng là nơi hội tụ nhiều dòng chảy văn hóa, tôn giáo của nhiều tộc người, là mảnh đất màu mỡ cho sự du nhập, xuất hiện các hình thức văn hoá, tôn giáo mới. Bài viết này xem xét các đặc trưng văn hoá như là một quá trình biến đổi, tiếp biến và tích tụ của đời sống văn hoá ở TP.HCM.

Xem chi tiết

Vị thế văn hóa cố đô Huế trong lịch sử phát triển nền văn hóa Việt Nam

…Trong hơn nửa thiên niên kỷ hình thành và phát triển của mình kể từ năm 1306, vùng đất Thuận Hóa – Phú Xuân – Huế đã kế thừa dòng lịch sử và mạch văn hóa lâu đời của Thăng Long (trong đó có những yếu tố Trung Hoa), tiếp thu một số yếu tố văn hóa phương Nam (kể cả một ít yếu tố Champa), và thích ứng với phong thổ cũng như môi trường thiên nhiên của bản địa để dần dần tạo ra một trung tâm văn hóa mới trong nền văn hóa Việt Nam và đạt đến đỉnh cao của nền văn minh Đại Việt vào thế kỷ XIX.

Xem chi tiết

Giới thiệu sắc phong tỉnh Đồng Tháp

Tỉnh Đồng Tháp hiện còn lưu giữ số lượng lớn các đạo sắc phong được ban vào triều Nguyễn, đang đứng trước nguy cơ bị mai một, song chưa được quan tâm nghiên cứu một cách đúng mức. Vì vậy, thông tin lịch sử quan trọng trong văn bản chưa được giới thiệu, cung cấp cho việc tìm hiểu phong tục tập quán, tín ngưỡng, văn hóa, lịch sử đất và người Đồng Tháp. Trong phạm vi bài viết này giới thiệu các bản sắc phong khảo sát được trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, làm cơ sở cho việc nghiên cứu các vấn đề nói trên.

Xem chi tiết

Những giá trị văn hóa – lịch sử của hệ thống Văn thánh – Khổng miếu ở Quảng Nam

… Tuy nhiên, một thực tế đáng buồn hiện nay là nhiều Văn thánh đang bị xuống cấp nghiêm trọng, bị bỏ hoang và đang dần trở thành phế tích. Vì thế, thông qua bài nghiên cứu này, chúng tôi muốn đi sâu tìm hiểu những đặc trưng văn hóa của tám Văn thánh – Khổng miếu hiệu còn được lưu giữ trên đất Quảng Nam gồm: Văn thánh – Khổng miếu Tam Kỳ, Khổng miếu Hội An, Văn chỉ Minh Hương, Văn thánh Cẩm Phô, Văn thánh miếu Đại Lộc, Văn thánh miếu Duy Xuyên, Văn từ phủ Điện Bàn, Văn thánh Hà Lam. Bằng phương pháp nghiên cứu đối sánh, bài nghiên cứu góp phần phục dựng các giá trị văn hóa – lịch sử của hệ thống Văn thánh này trên những phương diện chính: thời gian tạo lập, bố cục không gian kiến trúc, nguồn tư liệu văn bia…

Xem chi tiết

Kinh nghiệm quốc tế của Hàn Quốc về phát huy vai trò văn hóa trong phát triển bền vững

Phát triển bền vững văn hóa của một quốc gia không chỉ là nền tảng tinh thần, động lực phát triển mà còn là phương tiện, phương thức để cộng đồng dân tộc của các quốc gia tiến nhanh tiến mạnh, tiến vững chắc trong con đường phát triển của mình. Trong khuôn khổ nhất định về kinh nghiệm quốc tế để phát huy vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững, bài viết đề cập những vấn đề chung liên quan đến vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững ở Việt Nam và một số kinh nghiệm của Hàn Quốc về phát triển công nghiệp văn hóa, gồm bốn vấn đề…

Xem chi tiết

Mỹ cảm hiện sinh – từ văn hóa đến văn học Nhật Bản

 Trong văn hóa Nhật nói chung và văn chương Nhật nói riêng, hiện sinh không chỉ được nhìn nhận là một dạng cảm thức thuộc về triết học hiện sinh đơn thuần mà còn có thể được xem là thứ mỹ cảm độc đáo, đặc trưng. Bởi bên cạnh việc ý thức về lẽ hiện tồn của con người một cách sâu sắc, văn học Nhật Bản còn thấm đẫm tinh thần ưu nhã. Khởi nguyên từ nền văn hóa của cái đẹp, mỹ cảm hiện sinh đã tồn tại và dần phát triển để trở thành một trong những đặc tính cố hữu của nền văn học “xứ sở hoa anh đào”.

Xem chi tiết

Con rồng chẳng qua là con cá sấu lên đời

Đã từng có nhiều kiến giải về nguyên mẫu của con rồng. Kiến giải quen thuộc và phổ biến cho rằng đó là con rắn. Cũng có những kiến giải cho đó là con thăn lằn (rắn mối), là mây, là sét, là cầu vồng, là hóa thân của thần cây cối. Nhưng thuyết phục nhất, theo chúng tôi, vẫn là kiến giải cho rằng nguyên mẫu của con rồng chính là con cá sấu. Một sự truy tầm ngữ nghĩa tường tận trên cơ sở động vật học và thần thoại đã cho phép đi đến kết luận trên đây.

Xem chi tiết

Dạy – học những biểu tượng văn hóa Việt cho người nước ngoài

Dạy – học những biểu tượng văn hóa Việt cho người nước ngoài là một đường hướng có ý nghĩa trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Từ việc xâu chuỗi, giải thích giá trị của biểu tượng, bài viết giúp người học có cái nhìn sâu hơn về ứng xử, bản sắc văn hóa Việt Nam. Tiếp nữa, do tính chất của khoa học văn hóa là thiên về thực nghiệm, nên một trong những tiêu chí vận dụng phương pháp dạy – học là không nặng về lý thuyết mà mang tính thực tiễn.

Xem chi tiết

Góp phần “giải mã văn hóa – giải ảo hiện thực” văn miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội)

Văn Miếu – Quốc Tử Giám là một di tích đặc biệt quan trọng của quốc gia, nơi gìn giữ và tôn vinh đạo học, nơi lưu giữ và thể hiện đặc sắc nhất những giá trị nổi bật của văn hiến Việt Nam. Với bề dày lịch sử và chiều sâu văn hiến Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã, đang là một công trình xuyên thiên niên kỷ, vượt thời gian với những giá trị nổi bật của chân – thiện – mỹ, của trí tuệ và tri thức của cả một dân tộc. Việt Nam, vẻ đẹp không chỉ là tiềm ẩn mà đang hiện hữu hào hoa và thanh lịch. Vẻ đẹp ấy luôn, tỏa sáng thông qua sự tiếp cận đa chiều dưới góc nhìn văn hóa của mỗi chúng ta.

Xem chi tiết

Nguồn gốc con Rồng từ góc nhìn văn hóa (Kỳ 1)

Rồng là một biểu tượng văn hóa có độ phổ biến vào loại cao nhất trên thế giới. Tên gọi “Rồng” dùng để chỉ cả các con vật tưởng tượng lẫn con vật có thật, cả Rồng và không phải Rồng. Và cũng vì vậy, biểu tượng Rồng chứa nhiều điều phức tạp và rắc rối nhất. Trong đó, khó khăn hơn cả là vấn đề nguồn gốc của Rồng…

Xem chi tiết

Diện mạo văn hóa đa tộc người – đa tôn giáo ở An Giang qua khảo sát điền dã (Phần 2)

Trên địa bàn Tây Nam bộ, An Giang chính là vùng đất phát sinh và cộng sinh tôn giáo đa dạng nhất: Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Phật giáo Hòa Hảo, Cao Đài, Phật giáo Bắc Tông, Phật giáo Theravada, đạo Mẫu, đạo Ông Bà, Thiên Chúa giáo, Tin Lành, Hồi Giáo… Trong số đó, nhiều tôn giáo đã ra đời trên đất An Giang. Vì vậy, đây chính là vùng đất phong phú nhất về tín ngưỡng – tôn giáo ở Việt Nam,…

Xem chi tiết

Diện mạo văn hóa đa tộc người – đa tôn giáo ở An Giang qua khảo sát điền dã (Phần 1)

Báo cáo “Diện mạo văn hóa đa tộc người – đa tôn giáo ở An Giang qua khảo sát điền dã” là kết quả của hai chuyến khảo sát điền dã mà chúng tôi tham gia với vai trò cố vấn chuyên môn. Chuyến thứ nhất tiến hành trong tháng 11/2009 do Khoa Văn hóa học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh tổ chức, theo lộ trình từ Long Xuyên lên Châu Đốc, An Phú, sang Tịnh Biên, Tri Tôn, vòng xuống Thoại Sơn rồi trở về Long Xuyên…

Xem chi tiết