Khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống vào dạy học lịch sử địa phương tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

Bài viết tập trung nghiên cứu việc khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa (GTVH), lịch sử truyền thống trên địa bàn huyện Định Hóa (tỉnh Thái Nguyên) nhằm góp phần bảo tồn, lưu giữ những GTVH truyền thống, phát huy giá trị các di tích lịch sử và di tích danh lam thắng cảnh trên địa bàn huyện thông qua quá trình giáo dục, dạy học lịch sử địa phương, giúp người dân cũng như học sinh luôn tự hào và tin yêu mảnh đất quê hương.

Xem chi tiết

Một cách viết lịch sử văn học Pháp thời đương đại

Việc viết lại giáo trình đối với lịch sử văn học Việt Nam đặt ra câu hỏi là tại những quốc gia có truyền thống văn học như Pháp, giáo trình lịch sử văn học đã thay đổi như thế nào so với trước kia. Nghiên cứu tiến hành khảo sát, so sánh, phân tích bộ Lịch sử văn học của nhóm giáo sư in năm 2006 tại PUF với bộ sách giáo trình đại học quen thuộc của G. Lanson (1894). Đây là bộ sách của nhà xuất bản chuyên về sách đại học của Pháp…

Xem chi tiết

Thực trạng tín ngưỡng thờ Mẫu ở Nam Định hiện nay (1)

Bài viết dựa trên những tư liệu điều tra điền dã nhân học năm 2019-2020 của tác giả để làm rõ vấn đề về Thực trạng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ ở Nam Định trong bối cảnh xã hội đương đại. Tín ngưỡng thờ Mẫu đang ngày càng phát triển, nhất là từ khi được UNESCO công nhận Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại. Nhiều điện thờ tư nhân được lập ra; đền, phủ sửa sang mới, hầu đồng nở rộ khắp nơi…

Xem chi tiết

Ngôn ngữ và chính trị: Các bàn thảo về quốc văn của Phạm Quỳnh trên Nam Phong tạp chí

Bài viết phác thảo bối cảnh lịch sử của những thảo luận của Phạm Quỳnh trên Nam phong tạp chí, từ đó làm rõ vị trí của quốc ngữ trong mối quan hệ với vấn đề quốc học mà Phạm Quỳnh coi đây là tâm điểm trong dựa án văn hóa của mình; đồng thời chỉ ra được mối liên hệ giữa ngôn ngữ với vận mệnh đất nước và tầm quan trọng của việc phải giữ gìn vốn tiếng nói của dân tộc trong dự án chính trị của ông.

Xem chi tiết

Chức năng tương tế của đình trong bối cảnh đô thị hóa ở Bình Dương

Bài viết này tìm hiểu mối quan hệ giữa đình với người cúng đình nhằm giải thích sự tồn sinh của đình trong bối cảnh đô thị hóa hiện nay. Sử dụng cách tiếp cận Nhân học và nguồn tư liệu điền dã tại một số ngôi đình ở thành phố Thủ Dầu Một, thị xã Thuận An, thị xã Dĩ An và thị xã Tân Uyên, bài viết phát hiện và phân tích sự biến đổi chức năng tương tế của đình ở các điểm dân cư có mức độ đô thị hóa khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ giữa đình với người cúng đình thông qua lễ bái quan hiện vẫn còn duy trì đầy đủ, đảm bảo chức năng tương tế tại các đình được khảo sát.

Xem chi tiết

Đóng góp của Chương Dụng vào nghiên cứu lịch cổ Việt Nam

Chương Dụng là người Trung Hoa được sinh ra ở Anh (1911) và được học thành tài tại Đức (1929-1936). Ông tới Hà Nội (1938) đọc sách ở Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp, ông đã đọc cuốn lịch cổ của Việt Nam là Bách trúng kinh A2517 (nay đã thất lạc) và viết ngay bài “Việt lịch sóc nhuận khảo”. Năm 1939, Chương Dụng đi Hương Cảng (một nhượng địa thuộc Anh) chữa bệnh, rồi mất tại đó. Ông còn kịp gửi bài báo trên cho tạp chí Tây Nam Nghiên cứu để xuất bản vào số 01 năm 1940.

Xem chi tiết

Vài nét về văn hóa Núi Cấm

Núi Cấm (huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang) với độ cao 716m là ngọn núi cao nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời cũng là điểm du lịch thu hút hàng đầu ở tỉnh An Giang, mỗi năm đón hàng triệu lượt khách hành hương và ngoạn cảnh. Qua bao thế hệ cư dân đã tìm đến đây chinh phục ngọn núi này để lập nghiệp, Núi Cấm trở thành nơi gắn liền với nhiều huyền thoại, sự kiện, nhân vật… để trở thành một hiện tượng văn hóa độc đáo ở vùng biên giới Tây Nam. Bài viết này giới thiệu một số nét đặc thù trong đời sống văn hóa của cư dân Núi Cấm xưa và nay.

Xem chi tiết

Từ và thuật ngữ chưa đúng

Trong bài viết này, tác giả nêu lên và phân tích một số từ, thuật ngữ được dùng phổ biến trên truyền thông mà nghĩa đích thực của chúng lại không phải là nghĩa mà tác giả muốn diễn đạt hoặc không khớp với định nghĩa của giới chuyên môn. Thực tế này dẫn đến cùng một diễn đạt có thể hiểu theo những cách khác nhau. Từ đó, có độ sai lệch về nghĩa của các từ và thuật ngữ gây nên sự hiểu nhầm, làm giảm sự trong sáng của tiếng Việt.

Xem chi tiết

Về việc người Việt giữ chức nghị trưởng Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ qua một vài tư liệu báo chí

 Hội đồng Quản hạt là cơ quan tư vấn cho chính quyền thuộc địa ở Nam Kỳ. Từ ngày thành lập, cơ quan này bao gồm các thành viên người Pháp và người Việt tuy nhiên ưu thế bao giờ cũng nằm trong tay nhóm dân biểu Pháp. Đến những thập niên 1920, 1930, trí thức người Việt ở Nam Kỳ dần có tiếng nói và tổ chức nhiều cuộc vận động cải cách Hội đồng Quản hạt. Năm 1922, số lượng cử tri đoàn và dân biểu người Việt được nâng lên nhưng họ không được giữ chức Nghị trưởng Hội đồng Quản hạt. Để xóa bỏ điều bất bình đẳng này, đến cuối thập niên 1930, Bùi Quang Chiêu và nhóm dân biểu người Việt đã mở cuộc vận động để người Việt có thể giữ được chức Nghị trưởng Hội đồng Quản hạt. Đây là những nỗ lực thay đổi vị thế chính trị của người Việt trong chế độ thuộc địa ở Nam Kỳ.

Xem chi tiết

Tả – Hữu pháo xưởng. Lịch sử xây dựng và tồn tại

Cửu vị thần công được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2012 nhưng hiện đang được
bao che tạm bằng 2 nhà khung sắt lợp tôn. Việc phục hồi 2 công trình nhà che là việc làm cấp thiết nhằm tôn vinh xứng đáng bảo vật của đất nước và tăng tính bền vững trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Bài viết này trình bày về lịch sử xây dựng và tồn tại 2 công trình trên để lựa chọn thời điểm phục hồi phù hợp nhất.

Xem chi tiết

Chu Văn An (1292 – 1370): Con người và thời đại

Chu Văn An (1292 – 1370): Con người và thời đại đã được đăng trên Tạp chí NC&PT số 2 (36). 2002. Mong rằng, với những khảo cứu mới này sẽ giúp bạn đọc có thêm phần tư liệu khi nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp cũng như vai trò của Chu An đối với nhà Trần đầu thế kỷ XIV.

Xem chi tiết

Giá trị văn hóa và các yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo tồn nghệ thuật diễn xướng Bài chòi Miền Trung

Nghệ thuật diễn xướng Bài chòi miền Trung đóng một vai trò quan trọng để nâng tầm Bài chòi trở thành Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại. Đằng sau việc công nhận Bài chòi là di sản thì việc bảo tồn di sản đó là điều hết sức quan trọng hiện nay. Bài viết chỉ ra những yếu tố giúp Bài chòi trở thành di sản song song đó là những yếu tố tác động tiêu cực lẫn tích cực đến việc bảo tồn và phát huy Nghệ thuật Bài chòi miền Trung.

Xem chi tiết

Bước đầu tìm hiểu hoạt động xuất bản sách ở Huế (1920 – 1935) (Nghiên cứu trường hợp nhà in Đắc Lập và Tiếng Dân)

Góp nhặt đôi dòng tư liệu, bài viết này, xin được phác thảo sơ lược về hoạt động xuất bản sách (nghiên cứu trường hợp nhà in Đắc Lập và Tiếng Dân), đồng thời gợi lại một chút dư hương để tri ân về một thế hệ đã dày công kiến tạo, nhẹ nhàng đặt từng “viên gạch” xây dựng và phát triển nghề in xứ Huế.

Xem chi tiết

Hình tượng nhân vật hoàng đế trong thơ vịnh sử Việt Nam thế kỉ X – XV

Thời trung đại, thể tài thơ vịnh sử được xem là loại hình sáng tác tiêu biểu cho văn học Nho gia tại các nước Đông Á: Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam… Thể tài thơ vịnh sử bắt đầu xuất hiện từ thế kỉ XIII và từng bước giữ vị trí khá quan trọng trong nền văn học trung đại Việt Nam. Với mục đích giáo huấn, thể tài thơ vịnh sử được các hoàng đế lựa chọn sáng tác để răn dạy chính mình cũng như các triều thần. Về sau, cùng sự thay đổi của bối cảnh lịch sử, xã hội, thể tài thơ vịnh sử đã có nhiều bước phát triển mới phù hợp với thời đại.

Xem chi tiết

Huế – Chiếc nôi của áo dài Việt Nam

Từ sự kiện chúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương ở Đô thành Phú Xuân năm 1744, chiếc áo dài Ngũ thân đã ra đời và phổ biến rộng rãi ở Đàng Trong. Đến thời Minh Mạng, nhà vua đã nhiều lần hạ lệnh buộc người dân Bắc Hà, cả nam và nữ, đều mặc áo dài. Chiếc áo dài được khai sinh từ Huế đã trở thành quốc phục, là biểu tượng về văn hóa của trang phục Việt Nam. Áo dài Huế còn có những đặc trưng của vùng đất Kinh kỳ. Huế cần đi tiên phong vận động khôi phục quốc phục Áo dài Việt Nam.

Xem chi tiết

Di tích và di vật chăm trên vùng đất Quảng Trị và Thừa Thiên

Bài nghiên cứu này, tác giả Léopold Cadière tiếp tục thực hiện danh mục các di tích và
di vật Chăm đã được nêu trong cuốn l’Atlas archéologique (Bản đồ khảo cổ học) của tác giả M.Lunet de Lajonquière. Ông đã đánh số các di tích nhằm bổ sung cho danh mục trước đó. Đồng thời, Cadière cũng trình bày kết quả khảo sát các di tích và di vật Chăm trên vùng đất Quảng Trị và Thừa Thiên, nơi ông đã sống và có thời gian thực hiện nhiều cuộc điền dã. Sau cùng, tác giả đưa ra những chỉ dẫn về ngôn ngữ và địa danh nhằm định hướng cho việc tiếp tục tìm hiểu các di tích và di vật của người Chăm trên vùng đất Bình Trị Thiên.

Xem chi tiết

Sắc phong và đối tượng được ban sắc ở tỉnh Đồng Tháp

Sắc phong là loại hình văn bản độc bản, là nguồn tài nguyên quý, có giá trị trên nhiều phương. Hiện nay, tỉnh Đồng Tháp may mắn lưu giữ được số lượng tương đối các văn bản sắc phong có niên đại thuộc nhà Hậu Lê và nhà Nguyễn. Qua khảo cứu, sắc phong chủ yếu ban cho thần linh và những nhân vật có công trạng với đất nước. Nghiên cứu này cung cấp tư liệu bổ sung hành trạng của các nhân vật lịch sử cùng tín tục của người Đồng Tháp nói riêng và người miền Tây nói chung trong tình hình khan hiếm tư liệu hiện nay.

Xem chi tiết

Trang trí tượng uyên ương

 Trong nghệ thuật trang trí trên mái ngói kiến trúc Việt Nam từ thế kỷ 10 đến đầu thế kỷ 15 xuất hiện loại hình trang trí độc đáo đó là tượng uyên ương. Tượng uyên ương thuộc loại tượng tròn (còn gọi là tượng vịt). Mô típ trang trí này đã tạo nên dấu ấn riêng biệt trong nghệ thuật trang trí kiến trúc Việt Nam. Vậy tượng uyên ương được trang trí như thế nào trên kiến trúc? Sự tiến triển và đặc trưng của tượng uyên ương qua các thời kỳ lịch sử được thể hiện thế nào?…

Xem chi tiết

Luận bàn về nội hàm nghệ thuật một số motip trang trí trong Kiến trúc phong cách Đông Dương tại Hà Nội

…Hơn một thế kỷ qua, các công trình kiến trúc mang phong cách Đông Dương ở Hà Nội vẫn có một vị trí quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân Thủ Đô. Những công trình này vừa là hiện vật sinh ra trong lịch sử đồng thời là nhân chứng lịch sử phản ánh một giai đoạn giao lưu tiếp biến văn hóa nghệ thuật giữa phương Đông và phương Tây….

Xem chi tiết

Tổ chức hoạt động và cuộc sống của các bà trong nội cung nhà Nguyễn

Dưới triều Nguyễn, đời sống của các cung phi chủ yếu diễn ra trong Tử Cấm Thành. Để điều hành mọi hoạt động liên quan đến việc quản lý, dạy dỗ các cung phi và giữ gìn các đồ vật từ quý giá đến bình thường trong Nội cung, triều Nguyễn phải đặt ra các chức tước và cử nữ quan để chăm sóc. Các hoạt động ở chốn hậu cung góp phần quyết định cho việc kế thừa ngai vàng của nhà Nguyễn và trong một chừng mực nhất định nào đó cũng góp phần không nhỏ đến sự bình ổn chính trị của đất nước vào thời điểm bấy giờ.

Xem chi tiết