Văn hóa

Người Khmer lập cư rất sớm trên vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long cùng với tộc người Kinh và người Hoa. Người Khmer sinh sống tập trung chủ yếu ở các tỉnh như: Trà Vinh, Sóc Trăng, An Giang, Kiên Giang… Dù có nhiều nét tương đồng về đời sống kinh tế, văn hoá xã hội với các tộc người anh em, nhưng người Khmer vẫn giữ được những nét văn hoá truyền thống độc đáo riêng cho mình trong suốt quá trình lịch sử…..

Huế là một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hoá, là nơi giao thoa của 2 nền văn hoá Đông Sơn và Sa Huỳnh. Trên nền tảng di sản của truyền thống nông nghiệp lúa nước bền chặt mang theo từ cố hương đất Bắc, phát xuất từ cái nôi châu thổ Bắc Bộ đã chi phối một cách mạnh mẽ đến đời sống kinh tế của cộng đồng cư dân Việt…

…Có lẽ, hiếm có một hiện vật cổ Chămpa nào đã được phát hiện lại có một “lịch sử” ly kỳ như tác phẩm điêu khắc đá ở Miếu Kỳ Thạch Phu Nhân. Không phải đến bây giờ chúng ta mới biết, mà từ tận thế kỷ XIX, sự tích của hiện vật đá này đã được ghi vào trong bộ sách “Đại Nam nhất thống chí” của triều đinh Nhà Nguyễn…

Có một hình ảnh của tự nhiên- cây Đa­ – không biết từ bao giờ, đã gắn bó với cuộc sống, ăn nhập vào tâm tư, tình cảm và ý nghĩ của con người Việt Nam một cách thân thuộc, hồn nhiên và lắng sâu đến vậy! Bóng hình cây Đa tỏa mát đầu làng luôn là hình ảnh gợi chút tâm tình, thêu dệt trong lòng người thành một thứ “ký hiệu” văn hóa, vừa cụ thể vừa trừu tượng….

Thánh Gióng là một trong Tứ bất tử  được phụng thờ trong tín ngưỡng thờ cúng dân gian người Việt. Thánh Gióng là nhân vật huyền thoại, mang cốt cách của người anh hùng văn hóa để đi đến được lịch sử hóa, trở thành nhân vật trung tâm của một hệ thống truyền thuyết cực kỳ đa dạng và phong phú, truyền lưu trong hầu khắp các làng quê vùng đồng bằng trung châu Bắc Bộ và lan tỏa ra cả nước…

Người Mường ở Việt Nam cư trú trên một địa bàn khá rộng: Thanh Hóa, Hòa Bình, Ninh Bình, Nghệ An, Phú Thọ, Sơn La, Yên Bái, Hà Tây, Nghĩa Lộ với chiều dài ước chừng 350 km từ Tây Bắc Yên Bái đến Tây Bắc Nghệ An, chiều rộng gần 100 km. Hiện nay, người Mường đã đến sinh sống ở các tỉnh phía Nam như Đắc Lắc, Đồng Nai. Người Mường ở đâu thì văn hóa Mường tỏa ra đến đấy….

Tín ngưỡng thần Mặt Trời (Surya) của Ấn Độ đã được du nhập vào văn hóa Óc Eo ở miền Nam Việt Nam từ thế kỷ II trước Công nguyên (BC – Before Christ) đến thế kỷ VII sau Công nguyên và tồn tại cho đến cuối nền văn hóa Óc Eo từ thế kỷ VII đến thế kỷ XII. Giai đoạn đầu tiên là ngôi đền ở ngoài trời được xây bằng gạch, hay bằng đá, ở trung tâm có hình vòng tròn, dưới vòng tròn có bánh xe Mặt Trời vàng có tám tia. Giai đoạn sau là ngôi đền được xây dựng bằng gạch, phía trên có tượng thần Mặt Trời bằng sa thạch. Trong nghiên cứu này, tác giả hệ thống và cập nhật các tư liệu hiện biết về đền và tượng thần Mặt Trời trong văn hóa Óc Eo ở Nam Bộ….

Thừa Thiên Huế là một vùng đất có vị thế lịch sử – văn hóa đặc biệt trong tiến trình lịch sử văn hóa Việt Nam. Về mặt lịch sử, Huế là thủ phủ (từ 1626) rồi đô thành (1744), kinh đô của vương triều Quang Trung (1788) và kinh đô của cả nước thống nhất dưới triều Nguyễn (1802-1945). Chính yếu tố lịch sử này đã làm cho “quốc ngữ” (tức chữ Hán Nôm) và tư tưởng mà nó chuyển tải/tam giáo Nho-Phật-Đạo, đặc biệt Nho học tồn tại lâu dài hơn ở vùng đất đế đô này…

Bài viết này nhìn nhận lại mối quan hệ làng – nước từ trước đến nay thông qua các tiếp cận nghiên cứu chính về chủ đề này đã được công bố của các học giả và của bản thân tác giả, trong đó đặc biệt tập trung vào một số nghiên cứu của các học giả quốc tế. Bài viết cho rằng cấu trúc, cơ cấu xã hội của làng xã thay đổi qua các thời kỳ nên động năng của mối quan hệ làng – nước cũng trải qua nhiều chuyển biến. Mặc dầu vậy, đến nay làng vẫn là một cộng đồng cư trú, một đơn vị phân tích quan trọng nên nhiều vấn đề kinh tế – xã hội ở nông thôn Việt Nam đương đại vẫn có thể được xem xét dưới góc độ quan hệ làng – nước. Tuy nhiên, cần hiểu và đặt quan hệ đó trong bối cảnh mới với nhiều nhân tố mới.

Mục đích của báo cáo này là so sánh đối chiếu để làm sáng tỏ hai điều: Trước hết, cả hai khu vực đều được chọn để làm đô thành như thế nào, và ở đây đô thành đã được xây dựng ra sao? Thứ hai là khảo sát, so sánh Matsubara có cảng xuất nhập hàng hóa, lúa gạo của thái ấp Hikone, với Bao Vinh, Địa Linh, Thanh Hà là những đô thị cảng sông, nơi đã trở thành đô thị giao lưu buôn bán.

Với một lập luận thông thường, trở thành thói quen phổ biến, vùng đất miền Trung đã có sự chuyển giao quyền sở hữu chủ Champa – Việt trong một quá trình lịch sử dài lâu, thì đương nhiên, diễn ra quá trình tiếp xúc văn hoá Việt – Champa. Do vậy, người ta có thể dễ dàng khẳng định nhạc Huế ảnh hưởng bởi nhạc Chăm, hay tục thờ Cá Voi tiếp thu từ người Chăm v.v… mà ít chú tâm chứng minh hay viện dẫn căn cứ, và thực tế cũng sẽ rất khó để làm rõ điều đó…

Huế là kinh đô của nước Việt Nam thời Nguyễn (1802 – 1945). Vì thế, các vua triều Nguyễn đã cho quy hoạch và xây dựng trên vùng đất này một quần thể công trình kiến trúc, gồm thành quách, cung điện, lăng tẩm, đàn miếu, chùa chiền… để đáp ứng các việc phòng thủ, trị vì và các nhu cầu sinh tử của vương triều, hoàng gia và bộ máy cai trị của triều Nguyễn. Quần thể công trình kiến trúc ấy được kiến tạo chủ yếu vào nửa đầu thế kỷ XIX, dưới hai triều vua: Gia Long (1802-1820) và Minh Mạng (1820-1841) và được các triều vua kế vị liên tục trùng tu và tôn tạo cho đến ngày triều Nguyễn cáo chung….

Theo báo cáo nghiên cứu được tiến hành vào năm 1945, Chen Chin-ho (Trần Kinh Hòa) đã liệt kê 41 họ tộc ở làng Minh Hương, trong số đó hàng chục họ tộc được cho là có nguồn gốc từ người Trung Hoa xưa như Cam, Chu, La, Hầu, Lưu, Nhân… Báo cáo này mục đích tìm hiểu lịch sử của việc di cư và các nghi lễ thờ cúng tổ tiên của các dòng họ gốc Hoa ở xã Hương Vinh- vùng ngoại ô thành phố Huế. Dù Chen Chin-ho (陳 1964) đã nghiên cứu về gia phả và phả hệ của dòng họ Trần – một trong những dòng họ lớn ở làng Minh Hương; tuy nhiên, không phải tất cả các dòng họ gốc Hoa ở Minh Hương đều thuộc dòng dõi họ Trần…

Hương Vinh là một xã đồng bằng nằm về phía đông của huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế, cách trung tâm thành phố Huế 4 km về phía bắc, trong vùng tọa độ 16031’11’’ vĩ độ bắc và 107028’18’’ kinh độ đông. Phía bắc Hương Vinh giáp với xã Quảng Thành huyện Quảng Điền, ranh giới là sông Bồ; phía đông giáp với xã Phú Mậu huyện Phú Vang, ranh giới là sông Hương; phía nam giáp với các phường Phú Bình, Phú Thuận thành phố Huế, ranh giới là sông Đào; phía tây giáp phường Hương Sơ thành phố Huế và xã Hương Toàn huyện Hương Trà…