Nghiên cứu về Kinh tế và Bản sắc của người H’mông ở Việt Nam (Phần 2)

Sự xâm nhập của chính quyền thực dân châu Âu đã chấm dứt sự phụ thuộc về hoạt động thương mại của các tộc người thiểu số vùng núi cao vào các nhóm dân vùng trung du. Ngay khi người Pháp đến, họ thấy cần phải nắm quyền chỉ huy chặt chẽ các vùng núi cao, trong khi triều đình trước kia muốn phát triển mối quan hệ với các chư hầu. Sự có mặt của thực dân và những phụ tá người Kinh, là những người hiếm gặp ở các vùng cao nguyên trước giai đoạn lịch sử này, đã được thiết lập thông qua các đồn bốt quân sự kết hợp với việc thị sát các chợ và thị trấn chính trong vùng….

Xem chi tiết

Nghiên cứu về Kinh tế và Bản sắc của người H’mông ở Việt Nam (Phần 1)

…Như Godelier đã viết (1976:528), có hai cách tiếp cận để mô tả và giải thích cơ cấu kinh tế, một cách quy chiếu về kinh tế chính trị, và cách kia là về lịch sử kinh tế. Để giải thích những vấn đề hiện nay tốt, thì chúng ta cần đi ngược dòng thời gian để có thể xem xét những cách hành xử hay tập quán của người H’mông trong bối cảnh của chúng. Nền kinh tế H’mông sẽ được xem xét qua một địa điểm cụ thể để chúng ta có thể xác định được những giai đoạn mà nền kinh tế này đã đi qua để đến được tình trạng hiện nay, và mục đích của tôi là tìm được những cái liên tục qua thời gian.

Xem chi tiết

So sánh tập tục Treo Bùa Đào ngày Tết của Trung Quốc đến tập tục Trồng Cây Nêu ngày Tết của Việt Nam

Từ xưa đến nay, trong hoạt động “tống cựu nghênh tân” của người Việt Nam, tập tục trồng cây nêu được biết đến như một tập tục khá quen thuộc, nó bắt nguồn từ hình tượng chiếc áo cà sa được treo trên ngọn tre cao vút, giúp con người xua đuổi ma quỷ, giành lại đất đai sinh tồn, đồng thời mong muốn cuộc sống bình yên, no ấm…

Xem chi tiết

Cụm di tích đình, chùa Vĩnh Mộ – xã Cao Xá (xếp hạng năm 1998)

Cụm di tích đình, chùa Vĩnh Mộ được xây dựng phía trong đê tả sông Hồng, ngay phía ngoài thôn Vĩnh Tề, xã Cao Xá. Vĩnh Mộ là vùng đất cổ có từ rất lâu đời với tên gọi là kẻ Mạc, đất đai bằng phẳng, phì nhiêu. Theo “Sơn Vi dư địa chí”, thời Bắc thuộc, Vĩnh Tề thuộc đất quận Phong Châu, có tên là Bình Mạc sách, cư dân thưa thớt, vài chục người, xung quanh có trồng nhiều tre xanh bao bọc, trải qua lịch sử mới đổi thành ấp, hương, làng, xã như ngày nay.

Xem chi tiết

Chợ phiên trong văn hóa Thăng Long – Hà Nội

Thăng Long – Hà Nội là trung tâm kinh tế lớn. Từ xa xưa, đây là nơi buôn bán tấp nập với một mạng lưới chợ dày đặc, vì thế thành thị này còn mang cổ danh là Kẻ Chợ. Ngoài khía cạnh hoạt động kinh tế, chợ còn là nơi thể hiện cả phong tục, tập quán, phản ánh văn hóa giao tiếp, lối sống của người Kinh kỳ. Theo thời gian, chợ ở Hà Nội nay đã thay đổi nhiều và chẳng còn giữ lại được mấy nét xưa, minh chứng cho nét văn hóa đặc sắc của một vùng đất ngàn năm văn hiến.

Xem chi tiết

Đình Bản Nguyên – xã Bản Nguyên (xếp hạng năm 1995)

Đình Bản Nguyên (còn gọi là đình Á Nguyên vì làng Bản Nguyên xưa có tên là Á Nguyên và tên cổ là kẻ Á) thuộc xã Bản Nguyên, thờ tam vị đại vương thượng đẳng thần là: Tá Lang linh ứng đại vương, Đương Cương hiển ứng đại vương, Hương Thụy hiển ứng đại vương là các nhân vật lịch sử huyền thoại thời kỳ Hùng Vương thứ 18 và Đinh Công Tuấn cùng hai bộ tướng của ông đã có công trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Triệu Đà ở vùng tả ngạn sông Thao.

Xem chi tiết

Già làng Điểu nắng người thắp đuốc cho nguồn sáng dân tộc S’tiêng ở Bình Phước

Văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Bình Phước rất đa dạng, phong phú. Tồn tại chủ yếu ở dạng văn hóa dân gian qua các loại hình như truyền miệng, âm nhạc, lễ hội, tín ngưỡng, ẩm thực, phong tục tập quán… Văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số ở Bình Phước được thể hiện rõ nét và sâu sắc nhất là qua các hoạt động lễ hội, các bản nhạc, làn điệu dân ca, điệu múa, các bộ trang phục độc đáo nhiều màu sắc…

Xem chi tiết

Cảm nhận Trầu Cau từ tâm thức huyền thoại

Truyện Trầu cau đã có sự đan xen giữa tâm thức phụ quyền và tâm thức mẫu quyền trong việc xây dựng hệ thống các hành động, chi tiết, biểu tượng. Theo lý thuyết phức hợp thì có thể gọi đây là sự chồng xếp các yếu tố tư tưởng xã hội khác nhau trong quá trình sáng tạo tác phẩm dân gian. Tâm thức phụ quyền đã được tác giả dân gian thể hiện chi tiết cô gái buộc phải chọn người anh làm chồng và lý giải mối quan hệ bộ ba: anh, em, chị dâu theo sự nhầm…

Xem chi tiết

Truyền bá và biến đổi văn hóa người Hoa ở Nam Bộ (nghiên cứu trường hợp Minh Nguyệt Cư Sĩ Lâm)

Minh Nguyệt Cư Sĩ Lâm (MNCSL) là một tông phái tôn giáo của người Hoa Triều Châu tổng hợp từ Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian Trung Hoa, Phật giáo Mật tông Nhật Bản và Phật giáo Tịnh độ tông Việt Nam. Hiện tại, MNCSL có một Tổng lâm ở Tp. Hồ Chí Minh và các cơ sở tôn giáo tại Cần Thơ, Sa Đéc, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và Đà Lạt. MNCSL du nhập và phát triển trong bối cảnh đa văn hóa, được công nhận là một bộ phận của Phật giáo Hoa tông Việt Nam từ năm 1954, trong khi tại Trung Quốc, Malaysia và Thái Lan, tông phái này vẫn tồn tại độc lập tương đối gần gũi hơn với tín ngưỡng dân gian…

Xem chi tiết

Hình tượng Rồng trên pháp lam Huế

Theo thư tịch thời Nguyễn, Pháp lam Huế bắt đầu xuất hiện vào thời vua Minh Mạng. Pháp lam Huế thể hiện giá trị nghệ thuật trang trí truyền thống mang đậm phong cách thời Nguyễn, từ lúc khai sinh đến khi thoái trào trong khoảng hơn 60 năm. Khi đất nước bước vào thời kỳ khó khăn, kinh tế suy yếu, chiến tranh xảy ra, các lò sản xuất Pháp lam bị ngưng trệ, nguyên liệu Pháp lam phải mua ở nước ngoài. Kỹ thuật chế tác rất phức tạp, trải qua nhiều công đoạn tốn kém, vì thế, kỹ nghệ đặc sắc này không còn được quan tâm nữa dẫn đến thất truyền….

Xem chi tiết

Lâm sản Việt Nam

…..Dĩ-nhiên, lâm-sản chính-yếu là gỗ, dưới mọi hình-thức : từ cây củi dùng trong việc bếp-nước đến cây gỗ dùng đề cất nhà, đóng đồ-đạc, thuyền-bè, thùng, hộp vân vân. . . Gỗ rất nhiều công-dụng và cũng rất nhiều căn-gốc. Chẳng những công-dụng của gỗ khác nhau tùy theo sắc gỗ mà công-dụng của sắc gỗ còn khác nhau tùy theo điều kiện nơi sinh sản loại cây cho ta sắc gỗ ấy…..

Xem chi tiết

Mỹ thuật Việt Nam nhìn từ diện mạo văn hóa truyền thống và sắc thái thẩm mỹ

Trong những năm qua, các giá trị của mỹ thuật cổ và hiện đại Việt Nam, đã dần được giới thiệu với bè bạn quốc tế, trong đó có công chúng Thailand, Pháp, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga … nhưng dường như chúng ta chỉ mới đưa ra được ở góc nhìn cảm thụ thị giác đơn tuyến, đơn sắc mà chưa có cơ hội đi sâu vào một số đặc trưng và tính biểu cảm đa sắc, giàu xúc cảm nhân văn của chúng. Trong bài viết này, chúng tôi muốn nêu một số luận giải nhằm góp phần vào việc hướng về vấn đề nói trên.

Xem chi tiết

Hình tượng Lân trong văn hóa phương Đông

 Trong giao thoa, tiếp biến với văn hóa Trung Hoa, con lân xuất hiện trong bộ tứ linh và đã trở thành linh vật có vị trí quan trọng trong mỹ thuật phong kiến Việt Nam. Nhiều nhà nghiên cứu mỹ thuật cho rằng trước khi con lân xuất hiện trong văn hóa Việt thì đã có linh vật đồng dạng là hình tượng con nghê, linh vật thuần Việt được trang trí ở các công trình đền đài, miếu mạo, lăng tẩm, cung điện từ thời nhà Lý (1009-1225) về sau…

Xem chi tiết

Giao lưu Văn hóa Việt Nam và Thế giới

Ngày nay, khi thế giới chuyển từ đối đầu sang đối thoại cùng tồn tại hòa bình và tập trung nguồn lực quốc gia cho sự tăng trưởng kinh tế bằng những phương tiện hiện đại của cuộc cách mạng tin học thì việc giao lưu văn hóa trên thế giới càng được mở rộng hơn bao giờ hết; các sản phẩm “văn hóa” kết hợp một cách tinh vi giữa nghệ thuật – kỹ thuật – kinh doanh tung ra khắp nơi đến mọi ngõ ngách trên thị trường thế giới đem lại lợi nhuận khổng lồ cho nhiều nước…

Xem chi tiết

Vài nét về văn hóa tộc người Hoa ở Nam Bộ- Nhìn từ khía cạnh tín ngưỡng

Trung Hoa là quốc gia đã từng tồn tại một nền văn minh rực rỡ. Điều này đã được kiểm chứng khi nhắc đến văn minh phương Đông, bên cạnh ba nền văn minh Ai Cập, Lưỡng Hà và Ấn Độ, giới nghiên cứu không thể không đề cập đến văn minh Trung Hoa. Bốn nền văn minh ấy đã cùng nhau tạo tác nên một nền văn minh phương Đông rực rỡ ngay từ rất sớm trong tiến trình lịch sử của nhân loại.

Xem chi tiết

Những nghiên cứu ban đầu về mối quan hệ giữa mô hình Devarāja tại các Vương quốc cổ ở Đông Nam Á và tư tưởng “cư Nho mộ Thích” thời các chúa Nguyễn

Devarāja là mô hình/quan niệm/tục thờ cúng gắn liền với các vương quốc cổ chịu ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ ở Đông Nam Á. Mô hình này là sự gắn kết giữa vương quyền và thần quyền với sự bảo trợ của thần Shiva (hoặc Vishnu) thông qua biểu tượng linga quyền năng giúp cho vị vua/vương có thể lãnh đạo đất nước một cách chính danh….

Xem chi tiết

Cộng đồng người Hoa ven biển miền Trung trong giao lưu văn hóa, hội nhập và phát triển

Trong bối cảnh người Hoa đến các nước trong vùng Đông Nam Á, Đàng Trong của quốc gia Đại Việt đã trở thành điểm dừng chân của nhiều đoàn di dân Trung Hoa. Nhờ vị trí địa lý tự nhiên giáp biển, cộng với những điều kiện thuận lợi trong và ngoài nước, vào các thế kỷ XVI–XIX, các thương nhân và di dân Trung Hoa đã có mặt tại các tỉnh ven biển miền Trung…

Xem chi tiết