Văn hóa

Cù Lao Chàm, toạ độ 15°15’20” đến 15°15’15” vĩ độ bắc và 180°23’10” kinh độ đông, là một cụm gồm 07 hòn đảo lớn, nhỏ (Hòn Lao, Hòn Mồ, Hòn La, Hòn Dài, Hòn Tai, Hòn Khô và Hòn Ông) trải rộng trên một diện tích không gian khoảng 15 km. Cách bờ biển Cửa Đại 15km về phía đông và cách thị xã Hội An 19km về phía đông-đông bắc. Về mặt hành chính, hiện nay Cù Lao Chàm là xã đảo Tân Hiệp thuộc thị xã Hội An, Quảng Nam. Trong cụm đảo Cù Lao Chàm, Hòn Lao có diện tích lớn nhất và là đảo duy nhất có cư dân sinh sống với khoảng 3000 dân.

Với một truyền thống văn học nghệ thuật, nếp sống thanh lịch hào hoa lâu đời, Hà Nội thời Nguyễn vẫn tiếp tục tỏa sáng ảnh hưởng của mình như một trung tâm văn hóa lớn nhất của cả nước. Không gian văn hóa đô thị truyền thống của Thăng Long-Hà Nội vẫn được duy trì qua các hoạt động giáo dục khoa cử, tôn giáo, tín ngưỡng cũng như văn hóa nghệ thuật.

Sau khi thống nhất đất nước, năm 1802 vua Gia Long cho đặt đàn ở làng An Ninh để hiệp tế Trời Đất. Đến tháng 2 Gia Long năm thứ 5 (1806) mới chính thức xây dựng đàn Nam Giao ở xã Dương Xuân, cách Kinh thành Huế 3km về phía Nam. Lễ tế Nam Giao tổ chức lần đầu tiên tại đàn ấy vào năm Gia Long thứ 6 (1807), nhưng thời ấy chưa có quy định đồ tế phục. Mãi đến năm Minh Mạng thứ 12 (1831) mới chế đồ tế phục của vua, đồng thời cũng quy định các thứ mũ, áo, xiêm cho các hoàng tử và các quan văn võ….

Thật hiếm có một quốc gia nào trên thế giới lại có chung một ngôi đền thờ Tổ và hằng năm cả dân tộc đều hành hương về ngôi Đền Tổ ấy để tưởng nhớ Tổ tiên mình (các vua Hùng) như Việt Nam ta. Nếu như phong tục hành hương về cội nguồn của nhiều dân tộc trên thế giới thường mang tính tôn giáo (như người theo đạo Phật tìm đến Tây Trúc, Người theo đạo Cơ đốc Giáo tìm về Jerusalem, Người theo đạo Hồi tìm về Mecca…) thì đây, người Việt hằng năm lại hành hương về đất Tổ với tấm lòng thờ phụng Tổ tiên. Từ một nhân vật huyền thoại, Hùng Vương đã trở thành một nhân vật lịch sử, thành Quốc tổ…

Sử thi Tây Nguyên (sử thi Mơ Nông) là vốn văn hóa di sản phi vật thể cần được bảo tồn một cách cấp thiết. Trong phạm vi bài viết này, bằng phương pháp nghiên cứu tài liệu và phương pháp nghiên cứu liên ngành, chúng tôi đề xuất một giải pháp bảo tồn sử thi dưới dạng một tiềm năng du lịch văn hóa dân gian theo hình thức “slow tourism”.

Việc nghiên cứu và khảo sát cơ cấu tộc người dọc sông Ba không đơn thuần chỉ là công việc thống kê những di tích trên địa bàn một đơn vị hành chính tỉnh, mà ở đây, lịch sử đã cho thấy một giao lộ sôi động mang tính liên quốc gia giữa khối cộng đồng các tộc người trên một phạm vi lãnh thổ đã mở cửa tiếp nhận các luồng văn hóa ngoại lai từ nhiều thế kỷ trước. Vai trò cửa cảng ở đây có sự tụ hội của nhiều luồng hải thương từ nhiều quốc gia trong và ngoài khu vực Đông Nam Á…

Vào buổi đầu khai phá, khi cư dân Việt từ miền ngoài đến vùng đất Đồng Nai-Gia Định, ấn tượng đầu tiên đập vào mắt họ là một thiên nhiên hoang sơ, với những vùng đất màu mỡ nhưng lại không kém phần lam sơn chướng khí với những thú dữ, “Từ cửa biển Cần Giờ, Soài Rạp, cửa Đại, cửa Tiểu, toàn là rừng rậm hàng ngàn dặm” (Phủ biên tạp lục). Cho nên, có thể nói lịch sử khai phá vùng đất này được mở đầu bằng trang sử chinh phục thiên nhiên, trong đó những loài như cọp, sấu, rắn rết, muỗi mòng, đỉa vắt… luôn là mối đe dọa thường trực trong cuộc đấu tranh sinh tồn của người dân nơi đây.

…Thái tử chẳng nhắc, thần cũng định sang Tần. Nhưng r đi mà không có gì làm tin thì khó bề tới gần được Tần Vương. Kìa là Phàn tướng quân 10. Nay Tần Vương treo giải vàng ngàn cân, ấp muôn nhà để mua y. Nếu được thủ cấp Phàn tướng quân cùng bản địa đồ đất Đốc-Kháng của nước Yên để đem dâng vua Tần, tất Tần-Vương sẽ đẹp lòng mà cho thần vào diện kiến, có thế thần mới được dịp đền ơn Thái tử…

Văn chương là một hiện tượng kỳ diệu pha hòa sắc thái cá nhân với sắc thái xã hội. Đó là những công trình sáng tạo âm thầm/ nhất thời song lại có cơ hội để trường tồn hơn các tác tạo nào khác, kể cả những triết thuyết và những lý thuyết khoa học. Nó thuộc con người sáng tạo nghệ thuật (homo artifex) nhưng rồi vẫn động viên mọi sức mạnh của con người suy tư, tôn giáo, chính trị… và cả con người lao tác nữa….

….Niềm bán tín bán nghi ấy tan biến trong tôi khi tôi đứng trên bờ sông Đáy lộng gió. Tôi sững sờ, trước mặt tôi là một làng quê, không một ốc đảo dừa giữa vô vàn những đảo có tre xanh ngút ngàn. “Đây là làng Yên sở!” – Anh bạn cùng đi bảo tôi như thế. Quả tình, đó là một làng quê hiền hòa chìm trong bóng xanh ngắt của nhũng cây dừa vút cao. Không hề có lũy tre thân thuộc làng tôi như cố nhà văn, nhà báo Thép Mới từng viết trong lời thuyết minh phim Cây tre Việt Nam, cũng không hề có những vườn cây ăn qua lâu năm như các làng nơi châu thổ Bắc Bộ mà tôi từng đi qua…..

….Nhiều địa điểm chỉ được xác định niên đại dựa vào so sánh loại hình di vật, nhiều khu mộ táng không thể xác định được giai đoạn sớm  muộn của các mộ táng hay di tích cư trú của cư dân Sa Huỳnh cũng chưa được nghiên cứu hệ thống… Vì vậy, còn nhiều vấn đề được đặt ra và cần giải quyết, cũng như công việc tìm kiếm những phát hiện mới và những nhận thức mới cũng là một nhiệm vụ quan trọng cho nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh hiện nay.

Bài viết này trình bày những thành tựu nghiên cứu nổi bật về văn hóa Sa Huỳnh và những nhận thức mới, như: Tính chất, niên đại, và chủ nhân nội hàm văn hóa Sa Huỳnh ở Việt Nam. Đưa ra vài nhận xét, nhận thức và thảo luận nhằm góp thêm tư liệu cho vấn đề nghiên cứu cội nguồn, nội hàm văn hóa, hậu duệ của Sa Huỳnh cũng như mối quan hệ của văn hóa Sa Huỳnh với các văn hóa đồng đại.

Khu phố cổ Hà Nội là khu phố duy nhất ở Đông Nam Á giữ được toàn bộ không gian từ xưa cho đến nay cả về mặt hình thức lẫn cuộc sống sinh hoạt buôn bán nhộn nhịp… Có lẽ sự trường tồn của khu phố này gắn liền với vị trí địa chính trị vốn có của nó.