Văn hóa

Từ thời Lý, Thăng Long đã là chốn phồn hoa đô hội, tiếp đến đời Trần, Lê sơ, Lê – Trịnh, lại được xây sửa tôn tạo thêm nhiều công trình lộng lẫy huy hoàng. Trải qua thời gian và chiến tranh đã có không ít công trình kiến trúc ở đây bị hủy hoại. Tuy nhiên qua thơ văn của các bậc tiền nhân, vẫn còn thấp thoáng hình hài nhận ra cái hồn thiêng sông núi. Trong tập thơ Ngự đề Thiên hòa doanh bách vịnh, của Khang vương Trịnh Căn có nhiều bài viết về các thắng tích xưa, không chỉ cho ta biết về các thắng cảnh, di tích mà còn thể hiện tình cảm, thái độ và hành trạng của vị chúa nhà thơ với lịch sử văn hóa nghệ thuật dân tộc.

…Kể từ thời điểm phát hiện (năm 1927) cho đến thời điểm hiện tại việc tìm kiếm câu trả lời cho những bí ẩn về Mộ Cự Thạch Hàng Gòn vẫn không ngừng đặt ra cho các nhà khảo cổ trong và ngoài nước. Nhiều cuộc đều tra, khảo sát khai quật được tiến hành, nhiều phương án trùng tu tôn tạo đã, đang và sẽ được tiến hành nhằm đưa đến những kiến giải khoa học giải mã cho sự tồn tại của di tích và bảo quản một tài sàn vô giá của con người.Bài viết nhằm hệ thống lại toàn bộ tư liệu về lịch sử phát hiện, nghiên cứu và quá trình trùng tu tôn tạo cũng như phát huy giá trị của di tích.

Theo truyền thuyết và thư tịch, tục ăn trầu ở Việt Nam đã có từ thời các vua Hùng dựng nước. Trải qua bao biến đổi của đời sống xã hội, tục ăn trầu và mời trầu vẫn là một trong những phong tục cổ truyền có sức sống bền bỉ trong đời sống của người Việt, tồn tại cho đến ngày nay trong xã hội nông thôn và đã được biểu trưng hóa qua các nghi lễ tâm linh. Một miếng trâu têm là sự hòa hợp đến vi diệu của nhiều yếu tố. Quả cau ruột vàng, lá trầu xanh, vôi trắng, vỏ nâu non… chỉ đơn giản vậy thôi đã tạo nên một triết lý “mở”, triết lý “hòa hợp”, triết lý “nghĩa tình” thấm đượm trong một miếng trầu cay.

Bài viết lý giải ý nghĩa biểu tượng trong hình mẫu tranh Tố nữ của dòng tranh dân gian Hàng Trống và dòng tranh dân gian Đông Hồ. Từ đó chỉ rõ ý nghĩa tồn tại và khả năng cộng hưởng của nghệ thuật ca trù (hát ả đào) với thể loại cận hội họa (tranh dân gian) Việt Nam qua biểu tượng người ca nương – ả đào (đào nương).

Làng Nhật Chiêu trước đây là xã Nhật Chiêu thuộc tổng Nhật Chiêu huyện Bạch Hạc phủ Vĩnh Tường trấn Sơn Tây. Đến cuối thế kỷ XIX, xã Nhật Chiêu tổng Nhật Chiêu lệ thuộc vào huyện Yên Lạc phủ Vĩnh Tường. Xã gồm có bốn thôn là Ái Vũ, Thượng, Trung và thôn Đông. Đây là làng quê có truyền thống hiếu học được sử sách ghi nhận…

Hệ thống giếng cổ là một loại hình di sản văn hóa độc đáo của người Champa xưa, tồn tại cho đến ngày nay. Bài viết bước đầu khảo tả, giới thiệu về giá trị lịch sử, văn hóa mang đậm bản sắc của người Champa, cũng như công năng thiết yếu của giếng cổ – một hệ thống thủy lợi quan trọng phục vụ cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp của người Champa

Làng cổ Đường Lâm nằm trên vùng gò đồi phía tây thành phố Sơn Tây, Hà Nội. Phía tây nam làng là núi Tản Viên (Ba Vì), thần núi được coi là Thành hoàng bảo vệ làng. Đây vốn là khu vực làng Mía, thuộc lưu vực sông Hồng, từ xưa đã phát triển nghề trồng lúa nước, trồng mía, trồng dâu, nuôi tằm dệt vải… Đường Lâm ngày nay gồm 9 làng, trong đó 5 làng Mông Phụ, Cam Thịnh, Đông Sàng, Đoài Giáp và Cam Lâm còn lưu lại nhiều công trình kiến trúc, tôn giáo có giá trị và các phong tục sinh hoạt truyền thống của làng nông nghiệp đồng bằng Bắc bộ…

….Chúng ta có thể tóm tắt sơ lược như sau: người nông dân H’mông, có lẽ cả những nông dân trồng lúa nước, gặp phải tai ương và đã từ bỏ quê quán cội nguồn để dẫn cả dòng tộc của họ đi tìm kiếm nơi có điều kiện sống tốt hơn. Trong quá trình này, họ đã hoạt động sản xuất nông nghiệp du canh, là phương thức sản xuất nông nghiệp chủ đạo của cuộc sống du cư của họ. Họ đã di chuyển trong một thời gian cho đến khi bị cám dỗ bởi vùng đất neo dân và có độ cao cao nhất ở phía Bắc Việt Nam ở hai bờ của sông Hồng, giáp với
lãnh địa của người Thái….