Không quên được cái cũ

Người dịch: NGUYỄN VĂN NGỌC , TRẦN LÊ NHÂN

Đức Khổng-tử ra chơi ngoài đồng, thấy một người đàn bà đứng khóc nỉ-non ở chỗ bờ đằm, Đức Khổng-tử lấy làm lạ, bảo học trò hỏi vì cớ gì mà khóc./

Người đàn bà nói: “Độ trước tôi cắt cỏ thi, tôi đánh mất cái trâm cài đầu bằng cỏ thi, cho nên tôi khóc.”

– Đức Khổng-tử hỏi: Đi cắt cỏ thi, mà mất cái trâm bằng cỏ thi, thì việc gì mà phải khóc?

– Người đàn bà nói: “Không phải vì tôi đánh mất cái trâm cỏ thi mà tôi khóc; tôi sở-dĩ khóc, là tôi thương tiếc một vật cũ, dùng đã lâu, mà ngày nay không sao thấy được nữa.”

Khổng-tử  Tập-ngữ

GIẢI NGHĨA.

– Đức : tiếng gọi có ý tôn trọng, hoặc còn có nghĩa chỉ bậc đức-hạnh cảm hóa được người ta.

– Cỏ thi: một thứ cỏ giống như cỏ le, thân tròn, ruột vuông, lá nhỏ mà dài, cạnh sắc, hoa tựa như hoa cúc, trắng hay đỏ phớt,  người ta hay dùng cuống cỏ để bói dịch gọi là bói cỏ thi. Ở nước ta, núi Quyền-Sơn (Hà-nam) cũng có cỏ thi.

– Sở-dĩ: tại sao, vì cớ gì.

– Khổng-tử  Tập-ngữ: sách chép những lời nói, những truyện về đức Khồng-tử.— Khổng-tử tên là Khưa, tên tự là Trọng-Ni, người nước Lỗ, thời Xuân-thu nhà Chu, học về Lễ, Nhạc, Văn-chương đời cổ, đi nhiều nước chư-hầu không được dụng, trở về làm kinh Xuân-thu, san định các kinh Thi, Thư, Dịch, Lễ, Nhạc và dạy học-trò được ba nghìn người, có bảy mươi hai người giỏi. Nước Tàu xưng làm Tổ đạo Nho.

LỜI BÀN:

    Cái gi đã là của mình, mình có bụng yêu, mà lỡ khi mất, thì về sau dù có được cái khác giống như thế, hay hơn thế, mình cũng không thể sao yêu cho bằng. Thường, lại chỉ vì thấy cái mới mà hồi nhớ đến cái cũ, sinh ra chạnh lòng, nên câu ta thán, có khi ngậm-ngùi thương khóc nỉ-non. Tại sao vậy? Tại đối với mình, cái của mất không chỉ có giá của mà thôi, lại hình như còn có một phần tâm hồn mình hay tâm hồn người để lại cho mình ngụ ở trong nữa. Sự cảm-động đầu tiên bao giờ cũng là sự cảm-động hay nhất, bền nhất. Ôi! Cáo chết ba năm quay đầu về núi, con người ta, dù cho lông-bông xiêu bạt đến thế nào, còn có chút tâm tình cũng không sao quên được gốc tích xứ sở mình.

Nguồn: Khổng-tử  Tập-ngữ
Cổ Học Tinh Hoa – NXB: Thọ-Xuân (Saigon), Năm 1925

Ban Tu Thư (thanhdiavietnamhoc.com)
Hình đại diện: Cỏ thi – Ban tu Thư thiết lập.
Nguồn ảnh: https://www.globale-evolution.de

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *