Tuyến đường Hà Nội – Lạng Sơn trước thế kỷ XX

Bài viết cung cấp cho bạn đọc thêm nhận thức về lịch sử Việt Nam thời cổ – trung – cận đại. Khi làm rõ về lịch sử và vai trò của tuyến đường, bài viết có ý nghĩa giáo dục rất lớn cho thế hệ trẻ. Từ đó, hình thành thái độ, tư tưởng, tình cảm đúng đắn, biết trân trọng những công lao của cha ông trong quá trình xây dựng và hoàn thiện tuyến đường cũng như quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Thông qua bài viết, chúng tôi hy vọng cung cấp thêm nguồn tư liệu để phục vụ học tập, giảng dạy và nghiên cứu lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương.

Xem chi tiết

Âm nhạc truyền thống và văn học trung đại Việt Nam

 Âm nhạc truyền thống và văn học trung đại Việt Nam có những ảnh hưởng qua lại cho thấy mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Dưới những hình thức, vị trí và vai trò khác nhau, các yếu tố của văn học trung đại đã trở thành một phần chất liệu của các tác phẩm âm nhạc truyền thống. Ngược lại, các yếu tố của âm nhạc truyền thống cũng để lại dấu ấn đậm nhạt với những mức độ khác nhau trong tác phẩm văn học trung đại Việt Nam…

Xem chi tiết

Bảo tồn văn hóa Tây Nguyên trong thời kỳ hội nhập quốc tế

…Xây dựng chính sách tổng thể cho Tây Nguyên với nhiều nội dung, giải quyết nhiều mục tiêu nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển với vùng khác, nâng cao đời sống người dân nhưng vẫn giữ gìn được các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS tại chỗ là nhiệm vụ đặt ra thường xuyên trên bàn nghị sự những người quản lý, nhà hoạch định chính sách. Bài viết làm rõ một số thành tựu trong bảo tồn văn hóa truyền thống Tây Nguyên thời gian qua..

Xem chi tiết

Sự dung hợp giữa phật giáo và tín ngường thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu ở Nam Bộ

Trong phạm vi bài viết, tác giả chủ yếu tập trung phân tích và làm sáng tỏ sự dung hợp của Phật giáo với tín ngưỡng thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu – một dạng thức tiêu biểu trong tín ngưỡng thờ Mẫu của cư dân Nam Bộ. Qua đó, cho thấy những yếu tố Phật giáo kết hợp với tín ngưỡng thờ nữ thần của người Hoa và tục thờ Bồ Tát Quan Âm của người Việt, đặc biệt hình tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu và Bồ Tát Quan Âm Nam Hải đều là những vị nữ thần biển được tôn thờ trong đời sống văn hóa tâm linh của cư dân sông nước.

Xem chi tiết

Bảo tồn tín ngưỡng cư dân ven biển Đà Nẵng trong quá trình đô thị hóa

Bài viết này tập trung vào công tác bảo tồn tín ngưỡng của cư dân ven biển Đà Nẵng, bao gồm cả những mặt đạt được và những tồn tại, hạn chế. Từ đó, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của cư dân ven biển trong quá trình đô thị hóa ở Đà Nẵng hiện nay.

Xem chi tiết

Tìm hiểu một số danh xưng trong phật giáo thời Lê qua tư liệu văn bia ở Bắc Ninh

Trong khi đọc văn bia trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, chúng tôi thấy nhiều văn bia Phật giáo có ghi lại một số danh xưng mà ngày nay không thấy được sử dụng. Nhận thấy đây là vấn đề thú vị, trong bài viết này, chúng tôi cung cấp đến quý bạn đọc những thông tin có liên quan đến các danh xưng đó, nhằm góp phần làm phong phú thêm kiến thức về Phật giáo nói riêng và về văn hóa Việt Nam nói chung.

Xem chi tiết

Vài nét về Phật giáo trong xã hội Thái Lan

Bài viết tập trung giới thiệu tổng quan về Phật giáo Thái Lan, vai trò và vị trí của Phật giáo trong đời sống văn hóa, giáo dục. Phật giáo tác động đến hình thành nên nhân cách, đạo đức mỗi con người, thông qua một số nghi lễ, như: sinh nở, trưởng thành, lễ cưới hỏi và tang ma… các ngày lễ hội Phật giáo quan trọng. Vai trò của nhà chùa và các nhà sư trong các hoạt động từ thiện như giúp đỡ trẻ em nghèo,..

Xem chi tiết

Về kinh tế, xã hội vùng Tây Nam bộ từ thế kỷ I đến thế kỷ VII trong các tư liệu tại Thư viện Khoa học xã hội

…Tư liệu lịch sử cho thấy, miền Tây Nam bộ từ những thế kỷ đầu Công nguyên đã đạt được một số thành tựu quan trọng về các mặt sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp cũng như về tổ chức đời sống xã hội. Bài viết khái lược về vùng đất Tây Nam bộ và bước đầu khảo cứu một số vấn đề kinh tế, xã hội nổi bật ở vùng đất này từ thế kỷ I đến thế kỷ VII qua các tư liệu có tại Thư viện Khoa học xã hội, Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Xem chi tiết

Đặc trưng văn hóa của người Ê-đê biểu hiện qua cấu trúc so sánh trong sử thi Dăm Săn

Sử thi Dăm Săn được xem là “bộ bách khoa toàn thư” của người Ê-đê thời cổ đại. Qua cấu trúc so sánh trong sử thi Dăm Săn, bức tranh toàn cảnh sinh động về đời sống lao động, chinh phục thiên nhiên, đời sống văn hóa tinh thần, quan niệm nghệ thuật của người Ê-đê cổ đại được tác giả dân gian miêu tả một cách chân thực. Lấy ngữ liệu trong sử thi Dăm Săn, nội dung bài viết làm nổi bật một số đặc trưng văn hóa của người Ê-đê biểu hiện qua cấu trúc so sánh trong bộ sử thi này.

Xem chi tiết

Sự thay đổi quyền quyết định trong gia đình mẫu hệ (Nghiên cứu trường hợp người Raglai ở tỉnh Khánh Hòa)

Trên cơ sở khảo sát về người Raglai ở huyện Khánh Sơn, huyện Khánh Vĩnh và thành phố Cam Ranh thuộc tỉnh Khánh Hòa, bài viết bước đầu tìm hiểu về quyền quyết định của phụ nữ và nam giới trong gia đình mẫu hệ dưới tác động của quá trình đổi mới, giao lưu và hội nhập. Kết quả khảo sát cho thấy, vị trí, vai trò và quyền lực của người vợ, người chồng trong gia đình đã có sự thay đổi đáng kể, theo xu hướng đáng khích lệ, đó là sự bàn bạc, sẻ chia giữa hai vợ chồng, hướng tới sự bình đẳng giới trong xã hội hiện đại.

Xem chi tiết

Tiếp nhận và ảnh hưởng của văn hóa bác học và văn hóa bình dân trong ngôn ngữ Truyện Kiều

Bài viết nghiên cứu những tiếp nhận ảnh hưởng của văn hóa bác học và văn hóa bình dân trong ngôn ngữ Truyện Kiều của Nguyễn Du. Qua nội dung nghiên cứu, chúng tôi xác định rõ những đặc điểm cụ thể của văn hóa bác học và văn hóa bình dân được thể hiện trong tác phẩm này. Từ đó xác định những giá trị văn hóa của tác phẩm trong tiến trình phát triển của truyện thơ Nôm nói riêng và văn học cổ điển Việt Nam nói chung.

Xem chi tiết

Sự vận động của văn học hiện thực Pháp cuối thế kỷ XIX

Bài viết này nhằm mục đích tổng hợp tri thức về đặc điểm thẩm mỹ văn học hiện thực chủ nghĩa trong từng giai đoạn khác nhau, trên cơ sở đó chỉ ra sự vận động của dòng văn học này ở cuối thế kỷ XIX, mà minh chứng rõ ràng nhất là sự ra đời của chủ nghĩa tự nhiên như một phản ứng chống lại nguyên tắc thẩm mỹ của văn học này ở cuối thế kỷ XIX, mà minh chứng rõ ràng nhất là sự ra đời của chủ nghĩa tự nhiên như một phản ứng chống lại nguyên tắc thẩm mỹ của văn học hiện thực phê phán và cao trào văn học Công xã Paris – dòng văn học ca ngợi người lao động có tác động lớn đến văn học xã hội chủ nghĩa Việt Nam thế kỷ XIX.

Xem chi tiết

Tinh thần phật giáo trong nền hội họa Myanmar (từ buổi đầu đến thế kỷ XIX)

 Phật giáo được xem là quốc giáo ở Myanmar. Với tinh thần hòa hợp thích ứng của Phật giáo, nó đã nhanh chóng trở thành một nhân tố quan trọng, và là một nét đặc trưng của văn hóa truyền thống Myanmar, biểu hiện cụ thể trong lối sống của nhân dân, văn học, kịch truyền thống, kiến trúc và hội họa. Các chủ đề về Phật giáo đã được các nghệ sĩ tài hoa khai thác và thể hiện trong các sản phẩm hội họa của Myanmar sơ khai.

Xem chi tiết

Lễ hội cầu ngư Đà Nẵng – Những giá trị bền vững

Bài viết này đề cập đến những giá trị tồn tại bền vững trong lễ hội Cầu ngư của cư dân ven biển Đà Nẵng. Trải qua một thời gian dài, dưới tác động ngày càng mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa, lễ hội Cầu ngư của dân biển Đà Nẵng đã có nhiều thay đổi để thích nghi, tuy nhiên những giá trị mang tính tâm linh, giáo dục, cộng đồng, văn hóa của lễ hội vẫn luôn trường tồn mãi qua năm tháng.

Xem chi tiết

Mấy nét khái quát về văn học cung đình Việt Nam thời trung đại

Cảm hứng chủ đạo của dòng văn học cung đình là ca tụng minh quân và sự nghiệp vương triều. Văn học cung đình là một hiện tượng chứa đựng nhiều vấn đề văn hóa, văn học thú vị như: văn hóa chính trị, chính sách văn học – nghệ thuật của các triều đại, văn học giáo huấn, văn học tuyên truyền, thù tạc, v.v… Bài viết đưa ra quan niệm về văn học cung đình và sơ bộ nhận diện một số đặc điểm của văn học cung đình Việt Nam thời trung đại.

Xem chi tiết

Diện mạo văn học phương Tây trên Đông Dương tạp chí

…Từ phong trào dịch thuật văn học phương Tây mà Đông Dương tạp chí gây dựng, đội ngũ dịch giả ở Bắc kỳ đã mau chóng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng, đóng góp lớn cho công cuộc hiện đại hóa nền văn học nước nhà giai đoạn đầu thế kỷ XX. Diện mạo của văn học phương Tây trên Đông Dương tạp chí có một bản sắc khác hẳn những tờ báo quốc ngữ ở Nam bộ trước đó. Bài viết đề cập đến quan điểm lựa chọn tác giả và tác phẩm văn học phương Tây của Ban Biên tập Đông Dương tạp chí, đồng thời chỉ ra những tác giả tiêu biểu và thể loại chính của tờ báo này.

Xem chi tiết

Về táng thức “mộ chum” ở nhóm cư dân Tày, Hoa, Nùng, Thái tại thị trấn Liên Nghĩa (Đức Trọng, Lâm Đồng)

Trên cơ sở khảo sát điền dã tại địa bàn, đối chiếu với các nguồn tài liệu từ mạng Internet về táng thức mộ chum ở các cư dân thuộc dân tộc Choang và nhóm Khách gia ở khu vực Đông nam Trung Quốc, tác giả cho rằng tập tục cải táng vào lu (ắn xùng) ở nhóm cư dân Tày, Hoa, Nùng, và Thái ở Thị trấn Liên Nghĩa (huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng) là sự kế thừa một truyền thống từ nguyên quán của họ – các tỉnh khu vực Đông nam Trung Quốc). Khi sang Việt Nam và sau đó di cư vào Liên Nghĩa từ giữa thế kỷ trước họ đã mang theo táng thức mộ chum và tiếp tục duy trì trên quê hương mới…

Xem chi tiết

Một số nội dung nghiên cứu về văn hóa Óc Eo từ nguồn tư liệu tại Thư viện Khoa học xã hội

Văn hóa Óc Eo là một nền văn hóa khảo cổ có trình độ phát triển cao, phân bố trên một không gian rộng lớn của toàn vùng Nam bộ. Đây là nền văn hóa gắn liền với lịch sử của vương quốc Phù Nam, một bộ phận cấu thành lịch sử dân tộc Việt Nam. Di tích Óc Eo – Ba Thê được nhiều nhà khoa học khẳng định là một cảng thị quan trọng, có mối quan hệ rộng rãi với nhiều quốc gia. Qua khảo sát nguồn tư liệu quý tại Thư viện Khoa học xã hội, Viện Thông tin Khoa học xã hội (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), đặc biệt là các tài liệu do Viện Viễn Đông Bác cổ…

Xem chi tiết

Nghĩa vụ của quan lại đối với nhà vua dưới triều Gia Long và Minh Mệnh: Một số giá trị kế thừa

Quan lại thời quân chủ nói chung và thời Gia Long, Minh Mệnh nói riêng, bên cạnh những đãi ngộ nhận được đều có bổn phận thực hiện những nghĩa vụ đối với nhà vua và dân. Quan trọng trên nhất đó là nghĩa vụ đối với nhà vua, người đứng đầu đất nước. Những yêu cầu mà hai vua đầu triều Nguyễn đặt ra đối với quan lại đó là tận trung, tận tụy và tuân theo quy tắc, pháp luật của Nhà nước. Những quy định trên có ý nghĩa lớn đối với việc đặt ra nghĩa vụ đối với cán bộ, công chức hiện nay.

Xem chi tiết

Dấu ấn văn hóa truyền thống dân tộc trong quan niệm của người Công Giáo Việt Nam về các vị thánh trong đạo

…Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của những tác giả khác và nghiên cứu thực tế, chúng tôi thấy rằng truyền thống trọng Mẫu đã ảnh hưởng đến quan niệm của người Việt Công giáo về Đức Maria với những đặc điểm như sự che chở, ban ơn và bảo trợ cho sinh sôi nảy nở; còn thánh Quan Thầy của xứ đạo cũng giống như Thành Hoàng làng, đều có vai trò quan trọng đối với cộng đồng làng, là chỗ dựa tinh thần của dân làng. Sự giao thoa văn hóa này có nguồn gốc sâu xa từ chính “bản chất Việt” của người Công giáo Việt Nam.

Xem chi tiết