Bài viết nghiên cứu khoa học (2020)

Ca dao cho thấy có một cái nhìn thẩm mỹ của người bình dân trong quan hệ giữa thiên nhiên và con người. Ở đây nhãn thức thẩm mỹ thường gắn với cái nhìn mang tính thực dụng hoặc mang tính đạo đức. Nghiên cứu nhãn thức thẩm mỹ trong ca dao Việt Nam giúp chúng ta hiểu thêm vai trò của chủ thể thẩm mỹ trong cảm nhận thế giới, cho thấy nhãn thức thẩm mỹ không chỉ bộc lộ qua nghệ thuật mà còn tồn tại bên ngoài nghệ thuật như nhận xét của Bathtin.

     “Thương nhớ mười hai” là một tùy bút xuất sắc, là tác phẩm kết tinh tài năng nghệ thuật của Vũ Bằng. Bên cạnh những nhớ thương đầy vơi về bốn mùa Bắc Việt, tác phẩm còn thể hiện rõ nét chân dung cái tôi cô đơn, lạc loài của tác giả. Chân dung ấy được bộc lộ qua cảm giác xa lạ, bất hòa với không gian, môi trường, hoàn cảnh; qua cảm nhận sâu đậm về chia lìa, ly biệt và qua mặc cảm, nỗi buồn về thân phận.

Trong những năm đầu thế kỉ XX, nhằm góp phần thực hiện sứ mệnh duy tân đất nước, Nguyễn Bá Trác đã lên đường sang các nước châu Á cầu học. Hành trình của Nguyễn Bá Trác kéo dài và gặp nhiều khó khăn. Tuy giấc mơ cứu nước không thành nhưng ông đã sống hết mình với khát vọng và hoài bão của tuổi trẻ. Điều đó được ông gửi gắm vào thiên du kí sinh động Hạn mạn du kí.

Bài viết này tìm hiểu các phương diện từ phương pháp nghiên cứu, phê bình đến cách kết cấu, văn phong, ngôn ngữ trong các bài nghiên cứu, phê bình của Kiều Thanh Quế, qua đó chúng ta thấy được sự linh hoạt trong việc vận dụng đa dạng phương pháp nghiên cứu, phê bình; kết cấu bài nghiên cứu logic, tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc khoa học; lối viết thẳng thắn, thể hiện cái nhìn bộc trực đối với đối tượng nghiên cứu và vốn ngôn ngữ Nam Bộ khá đặc trưng.

Bài viết vận dụng lí thuyết về ẩn dụ cấu trúc của ngôn ngữ học tri nhận để đi sâu khám phá ẩn dụ CON NGƯỜI LÀ VẬT DỤNG NHÀ BẾP trong thành ngữ và ca dao tiếng Việt; trong đó, “vật dụng nhà bếp” đóng vai trò là miền nguồn ánh xạ tới miền đích “con người” để hình thành các ẩn dụ như: ngoại hình của con người là “vật dụng nhà bếp”, tình cảm của con người là “vật dụng nhà bếp”, hoạt động của con người là “vật dụng nhà bếp”, hoàn cảnh/ địa vị của con người là “vật dụng nhà bếp”…

Bài viết này tập trung tìm hiểu mười hai truyện ngắn của Sơn Vương (tức nhà văn tướng cướp Trương Văn Thoại) được sưu tầm, nghiên cứu, tập hợp trong tuyển tập Sơn Vương –Nhà văn –Người tù thế kỉ (Nxb Văn học, 2007) nhằm xác quyết dấu ấn của chủ nghĩa hiện thực giai đoạn này thông qua thể loại truyện ngắn trong sáng tác của ông.

Trong thời đại của kỷ nguyên số, Văn học ứng dụng lại trở thành một hướng đi “thức thời” cho đào tạo Văn học, đầy khả năng cạnh tranh, cho phép bạn chọn một lối đi riêng nơi mà ý tưởng được chuyển thành nội dung, nội dung thay đổi xã hội; giúp bạn làm việc trong một phạm vi nghề nghiệp vô cùng đa dạng…

Nỗ lực hiện đại hóa văn xuôi của đội ngũ nhà văn hôm nay thể hiện rõ nhất ở chỗ họ mạnh dạn đi vào những cạnh khía nhạy cảm của chiến tranh với cái nhìn trực diện, phản tỉnh. Đó là những trang viết lạ lẫm, đầy ám ánh nhưng cũng nhiều mê hoặc về đề tài da cam (Tiếng lục lạc – Nguyễn Quang Lập, Mười ba bến nước – Sương Nguyệt Minh, Cơ bản là buồn – Nguyễn Ngọc Thuần,…). Hai cuộc chiến tranh biên giới cũng là hai thỏi nam châm xoáy hút tâm lực, bút lực của người viết.

Trong số những gương mặt tiểu thuyết viết về vấn đề đạo đức – xã hội thì Nguyễn Bình Phương là một nhà văn tiêu biểu, được độc giả và giới nghiên cứu, phê bình quan tâm, chú ý. Tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương có phần khó đọc, kén độc giả nhưng vẫn được bạn đọc yêu mến, thích thú bởi lối viết văn rất riêng biệt, đầy thu hút, mới lạ trong cách tiếp cận nhân vật, sáng tạo cốt truyện, không gian và thời gian, ngôn từ,… và ngồn ngộn những vấn đề đầy nhức nhối, nóng bỏng của hiện thực đời sống và con người đương đại.

Từ việc “đọc lại” Cẩm Cù của Y Ban và Chuyện ông Móng của Nguyễn Huy Thiệp chúng ta có thể thấy mạch ngầm sinh thái trong những tác phẩm văn học là rất phong phú và đa dạng. Nội dung cả hai tác phẩm gợi đến một khái niệm thuộc phê bình sinh tháí, lý thuyết về cái bẩn . Những vấn đề xoay quanh cái bẩn giờ trở nên phức tạp. Câu trả lời dẫn chiếu tới sự mâu thuẫn giữa cái nhìn trong và ngoài cuộc hay mối quan hệ đầy bất ổn giữa tự nhiên và văn hóa.

Chiến tranh luôn là đề tài lớn của văn học Việt Nam hiện đại, và thu hút sự quan tâm đặc biệt của độc giả nhiều thế hệ. Sau Đổi mới (1986), văn học viết về chiến tranh đã đạt được nhiều dấu ấn và thành tựu quan trọng. Bên cạnh các tác phẩm thuộc thể loại hư cấu, sự trỗi dậy mạnh mẽ của văn xuôi phi hư cấu trong những năm gần đây như làn gió mới mang lại hiệu ứng xã hội rộng rãi…