Văn hóa

Khái niệm văn bản thuộc loại những khái niệm chính yếu của ngôn ngữ học và kí hiệu học. Theo truyền thống Saussure, văn bản được xem là sự biểu hiện của ngôn ngữ. Jakobson, Greimas và nhiều người nữa đã hiểu khái niệm ấy theo ý nghĩa như thế với sự khác biệt không nhiều. Theo ý nghĩa này, văn bản đối lập với ngôn ngữ như các cặp đối lập: cái được biểu hiện – cái không được biểu hiện, cái vật chất – cái lí tưởng và cái không gian phân giới – cái ngoài không gian…

Trước hết, khái niệm văn bản sẽ phải thay đổi về cơ bản. Những định nghĩa khởi thuỷ về văn bản – loại định nghĩa thường nhấn mạnh bản chất thống nhất của ký hiệu, hoặc sự thống nhất không thể chia tách của các chức năng trong một ngữ cảnh văn hoá nhất định, hay những phẩm chất khác nào đấy – đều có ý muốn nói một cách kín đáo hay công khai, rằng văn bản là một phát ngôn bằng một ngôn ngữ bất kỳ nào đó…

Một văn bản có khả năng hành chức theo những cách khác nhau. Ngoài ra, chúng ta còn có một thực tế, trong loạt phạm trù loại hình-hành chức này thì văn bản là nhân tố sáng tạo, trong loạt phạm trù loại hình-hành chức khác, nó lại là nhân tố tiếp nhận. Đã vậy, do thường xuyên diễn ra việc tái nhận thức một cách tổng quát hơn đối với văn bản, nên các đơn vị ngữ nghĩa và cú pháp khác nhau của nó trở thành những đơn vị có ý nghĩa quan trọng về mặt cấu trúc…

Nhà nghiên cúu lịch sử và nhà lí luận văn hoá khi nghiên cứu vẫn quen dựa vào văn bản, tức là dựa vào một loại hình phát ngôn cụ thể,- mà đặc trưng của nó là sự định hình,- và một ý nghĩa văn bản phổ quát nào đó[1]. Tuy nhiên, chúng tôi buộc phải chỉ ra rằng, các văn bản không tạo ra toàn bộ văn hoá[2], mà chỉ là một phần của nó[3]. Chẳng những thế, nội sự tồn tại của loại không phải – văn bản[4] cũng đủ cho phép làm nổi bật trên cái nền tổng thể các văn bản một tổ hợp nào đó quyết định nền văn hoá ấy.

Tư duy là một thuộc tính cố hữu của con người, là một trong những tiêu chí để đánh giá năng lực hoạt động nhận thức và thực tiễn của các chủ thể. Tuy nhiên, tư duy không phải là cái có sẵn, mà là sản phẩm của sự kết hợp nhiều yếu tố trong quá trình hình thành, phát triển của con người, qua sự tác động trực tiếp, gián tiếp từ môi trường và điều kiện sống của chính họ…

Toàn cầu hoá là một xu thế khách quan, đã và đang tác động mạnh mẽ đến mọi mặt trong đời sống xã hội của các quốc gia, dân tộc. Xét về lĩnh vực văn hoá, toàn cầu hoá không chỉ tạo ra cơ hội cho các quốc gia, dân tộc mở rộng sự giao lưu, hiểu biết và xích lại gần nhau, mà còn đặt những giá trị văn hoá truyền thống của mỗi dân tộc trước nhiều thách thức to lớn.

Văn hoá nói chung được hiểu là một tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo nên. Văn hoá là hiện thực, tồn tại trong chính cuộc sống xã hội của con người. Con người và xã hội người đã tạo ra văn hoá, đồng thời lấy đó làm nguồn nuôi dưỡng, phát triển bản thân mình. Không có văn hoá cũng đồng nghĩa với không có con người và xã hội người.

Văn minh Champa là một trong hai nền văn minh phát triển nhất trong lịch sử Việt Nam. Trong những thế kỷ tồn tại song song với văn hóa Việt, văn minh Champa có sức hấp dẫn rất lớn đối với các chủ thể văn hóa cung đình Đại Việt, và đã từng bước tích hợp với văn minh sông Hồng, đem lại cho văn hóa Việt Nam một nguồn dưỡng chất mới lạ, làm phong phú nền văn hóa có nguồn gốc bản địa Đông Nam Á…

Tiếp biến văn hóa mô tả quá trình biến đổi của một nền văn hóa khi tiếp xúc với những nền văn hóa khác, ở đây là sự biến đổi của nền văn hóa Việt Nam khi tiếp xúc với nền văn hóa phương tây mà đại diện là nền văn hóa Pháp. Sự chuyển dịch các nét văn hóa vốn có ở nền văn hóa này lên nền văn hóa kia tạo ra những biến đổi về giá trị và chuẩn mực trên nhiều khía cạnh khác nhau…