Văn hóa

Mặc dù cùng là con đường phát triển ý nghĩa của từ nhưng thuật ngữ hoá từ thông thường chưa phải là con đường phát triển nghĩa có tầm quan trọng của từ vựng tiếng Việt giai đoạn 1900-1945. So với mở rộng nghĩa, số lượng nghĩa mới được tạo nên bằng con đường thuật ngữ hoá còn quá ít (chỉ khoảng 5%).

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, tiếng Việt bước vào giai đoạn mới – được sử dụng rộng rãi trong các trường học và trong các công sở. Do vậy, từ vựng tiếng Việt đã được bổ sung hàng loạt từ ngữ mới bằng con đường vay mượn từ ngữ từ tiếng Hán, tiếng Pháp; bằng con đường cấu tạo từ và phát triển nghĩa mới của từ. Do khuôn khổ của bài viết, chúng tôi chỉ đề cập đến việc phát triển từ ngữ mới giai đoạn 1900-1945 bằng con đường phát triển nghĩa của từ.

Theo quan niệm của người xưa, đức tính căn bản của đàn ông con trai là phải giữ gìn chữ trung đối với vua, với nước và phải giữ tròn chữ hiếu  đối với cha mẹ cùng các bậc bề trên; đức tính căn bản của đàn bà con gái là phải giữ gìn trinh tĩnh, tiết hạnh tức sự trinh tiết và đoan trang nết na trong cuộc sống.

Năm 2006, sau khi đọc trong Thế Kỷ 21 (số 201 & 202) loạt bài khẳng định ông Cát Tường – Lemur (1911- 46) là “cha đẻ ra chiếc áo dài hiện nay”, “chính ông là người đầu tiên đã biến chiếc áo tứ thân thành áo hai vạt” và “trước đó phụ nữ Việt Nam đều mặc áo tứ thân”…

Khái niệm “làng” vẫn luôn là khái niệm quen thuộc với mọi người con đất Việt không kể Bắc, Trung hay Nam. Dù có trải qua biết bao biến cố lịch sử thì “làng vẫn được giữ vững, phục hồi, tái lập trên khắp Đồng bằng Sông Hồng rồi tái sinh trên dải đất miền Trung và Đồng bằng Sông Cửu Long.” 3 Đâu là nhân tố khiến cho làng Việt có sức sống trường tồn đến thế? Đó chính là văn hoá làng, tâm lí làng được hình thành và vun đắp từ thế hệ này sang thế hệ khác. Chính văn hoá làng là hằng số giúp cho làng được giữ vững và phát triển trong quá trình thăng trầm của lịch sử. (Nguyễn Thanh (2010), Phan Đại Doãn (2004))

Tản Viên Sơn Thánh hay còn gọi là Sơn Tinh là một nhân vật huyền thoại gắn với đời sống văn hoá tâm linh của cộng đồng cư dân Việt – Mường. Hình tượng nhân vật này là hiện thân của vị thần tối linh đại diện cho những khát vọng lớn lao và chính đáng của con người. Do vậy, từ trong truyện kể và trong tín ngưỡng dân gian, Tản Viên Sơn Thánh trở thành một vị thần linh thiêng, quyền phép nhiệm màu đã tồn tại vĩnh hằng trong tâm thức dân gian.

Sân khấu của người Khơ-me ở Nam Bộ nói chung khá đa dạng, từ các loại hình diễn xướng dân gian đến Rôbăm, Dù kê,… Trong đó, hình thức kịch múa Rôbăm và kịch hát Dù kê là những loại hình sân khấu tiêu biểu, vẫn được lưu giữ trong cộng đồng cư dân Khơ-me Nam Bộ. Ở đây, chúng tôi muốn giới thiệu diện mạo cơ bản của hình thức sân khấu chứa đựng trong nó tâm tư, tình cảm của đồng bào Khơ-me ở tỉnh Sóc Trăng, đại diện cho toàn thể dân tộc Khơ-me Nam Bộ nói chung, mà chúng tôi đã thu thập được qua những chuyến điền dã, đó chính là sân khấu Rôbăm.

Huế là một vùng đất còn lưu giữ rất nhiều những di tích văn hoá – lịch sử của Việt Nam qua những thế kỉ xây dựng, bảo tồn và phát triển. Một trong những yếu tố khiến ta nhớ mãi đến vùng đất này là những địa danh văn hoá – lịch sử.