Khai thác GIÁ TRỊ ẨM THỰC trong kinh doanh DU LỊCH tại thành phố Nha Trang

ThS. ĐỖ PHƯƠNG QUYÊN

     Qua phân tích vai trò ẩm thực đối với ngành du lịch Nha Trang cho thấy dịch vụ ăn uống chiếm vị trí vô cùng quan trọng trong chuỗi dịch vụ du lịch, đồng thời là nhịp cầu nối văn hóa địa phương với du khách, tạo sức hấp dẫn mạnh và du khách luôn sẵn sàng đón nhận. Do đó, Nha Trang cần tuyển chọn một món ăn làm biểu tượng cho văn hóa ẩm thực thành phố và đại diện cho tài nguyên du lịch nhân văn của du lịch thành phố.

x
x x

     Nha Trang, Khánh Hòa từ xa xưa đã được đánh giá là vùng đất “Thiên thời, Địa lợi, Nhân hòa” vì vậy người dân có cuộc sống no ấm mà ít vất vả như một số địa phương khác trên dải đất miền Trung. Gần 400 năm khai phá và phát triển, cộng đồng cư dân Nha Trang đã hình thành một kho tàng món ăn truyền thống tinh chế từ sản vật địa phương, tiêu biểu hơn cả là các loại bánh, bún chế biến từ gạo: bánh căn hải sản, bánh canh cá dầm, bún sứa… Bên cạnh đó thế mạnh biển đã cung cấp nhiều hải sản tươi ngon, nhiều món ăn lạ và bổ dưỡng cho ẩm thực Nha Trang như: cá, tôm hùm, cua đảo, mực, hải sâm, nhum, ghẹ, sò, ốc hương, cá ngừ, cá thu, rong biển… đặc biệt là sản vật quý hiếm – yến sào. Dòng sông Cái chảy qua thành phố bồi đắp phù sa cho nhiều cánh đồng còn đem lại nguồn nông sản dồi dào và ngư phẩm nước ngọt, nước lợ phong phú như: các loại ốc, cá tràu, lươn, chình…; gia súc gia cầm và các loại gia vị tự nhiên.

     Nha Trang còn là trung tâm kinh tế – văn hóa – xã hội của tỉnh Khánh Hòa nên có sự giao lưu mạnh mẽ với các địa phương trong nước và nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới trong đó có giao lưu về ẩm thực. Do đó ẩm thực Nha Trang đa dạng và phong phú nhờ sự cộng hưởng và tích hợp các nền ẩm thực trong nước và quốc tế. Quá trình tiếp nhận đặc trưng ẩm thực ngoại lai chủ yếu thông qua con đường du lịch trong thời kỳ lịch sử cận đại và hiện đại; mặt khác du khách cũng mang theo ấn tượng về ẩm thực Nha Trang sau mỗi chuyến du lịch về giới thiệu ở quê hương của họ. Ẩm thực Nha Trang hiện nay là sự kết hợp hài hòa giữa đặc trưng ẩm thực bản địa và một số giá trị ẩm thực từ bên ngoài mới được du nhập. Trong đó ẩm thực vào ban đêm tại các trung tâm thương mại, khu phố Tây và tuyến đường Trần Phú – Phạm Văn đồng – Tháp Bà luôn là lựa chọn của hầu hết du khách khi đến thành phố Nha Trang.

     Nhìn chung văn hóa ẩm thực Nha Trang là sự tổng hòa giữa ẩm thực địa phương với ẩm thực của miền trung và ẩm thực châu u (nhất là Pháp và Ý). Điểm nhấn trong đặc trưng ẩm thực Nha Trang là món ăn sử dụng nguyên liệu chủ yếu từ hải sản tươi sống, được chế biến đơn giản với khẩu vị không mặn, không quá ngọt, ít cay và thường dùng xốt.

     Ẩm thực đáp ứng nhu cầu thiết yếu khi đi du lịch của du khách, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch.

     Trong Tháp nhu cầu của Abraham Maoslow nêu năm 1943 cho thấy, về căn bản nhu cầu của con người chia thành 2 nhóm chính: nhu cầu cơ bản và nhu cầu bậc cao. Thức ăn và nước uống thuộc nhóm nhu cầu cơ bản, nghĩa là các nhu cầu không thể thiếu hụt, thường được ưu tiên chú ý trước so với những nhu cầu bậc cao.

     Xã hội càng phát triển thì nhu cầu của chuyến du lịch càng đa dạng hơn. Đối với du khách, ẩm thực trong chuyến du lịch không chỉ dừng lại ở mức độ đảm bảo cho sự tồn tại hay phục vụ cho nhu cầu ăn uống đơn thuần, mà quan trọng hơn là thỏa mãn nhu cầu sự hiếu kỳ về ẩm thực địa phương, tạo cho du khách những ấn tượng tốt đẹp khi thưởng thức. Những du khách là nhà nghiên cứu ẩm thực, hoặc là người sành ăn thì ẩm thực trở thành mục đích của chuyến đi và luôn mong muốn tìm được đặc trưng ẩm thực của nơi họ đến khám phá. Bên cạnh giá trị về dinh dưỡng, ẩm thực còn ẩn chứa những giá trị văn hóa phi vật thể của điểm đến; vì vậy thông qua việc thưởng thức món ăn, thức uống du khách có thể cảm nhận được phong tục tập quán và nhận diện ra bản sắc văn hóa của cư dân địa phương, đồng thời ẩm thực góp phần gia tăng giá trị cho chuyến đi của khách du lịch.

     Ẩm thực là kênh quảng bá cho hình ảnh du lịch Nha Trang

     Những năm gần đây ẩm thực đã trở thành một trong những yếu tố được sử dụng trong hoạt động xúc tiến nhằm thu hút khách du lịch. Trên địa bàn thành phố Nha Trang cũng hình thành các khu ẩm thực tại chợ đêm, dọc tuyến đường Trần Phú, chương trình khuyến mãi giới thiệu món mới ở các nhà hàng, chương trình chợ ẩm thực trong các kỳ Festival Biển. Tất cả đã gây được sự chú ý của du khách không chỉ đối với món ăn, thức uống mà thông qua đó địa danh Nha Trang cũng được phổ rộng hơn.

     Ẩm thực là một yếu tố cấu thành hoạt động tuyên truyền du lịch: cung cấp thông tin và cho du khách cơ hội trải nghiệm ẩm thực truyền thống, từ đó thúc đẩy nhu cầu đi du lịch và phát sinh mong muốn sử dụng dịch vụ.

     Ẩm thực làm phong phú và tăng sức hấp dẫn cho chương trình xúc tiến du lịch vì thông tin du khách cần biết rất đa dạng như: lưu trú, điểm tham quan, phương tiện vận chuyển, điều kiện giao thông, hoạt động vui chơi gải trí, an ninh, ẩm thực. Như vậy, các thông tin về ẩm thực không kém phần quan trọng vì rất nhiều du khách lưu ý và quan tâm. Chương trình quảng bá, xúc tiến du lịch thông qua ẩm thực là kênh nhanh nhất, ít chi phí, thu hút sự chú ý của số đông, gây ấn tượng mạnh và dễ đi vào lòng người.

     Tăng lợi nhuận cho ngành du lịch và tăng nguồn thu ngân sách cho địa phương

     Ẩm thực đã trở thành một dịch vụ không thể thiếu trong lựa chọn của khách du lịch, tuy nhiên mức độ sử dụng và số tiền du khách chi tiêu cho ẩm thực phụ thuộc phần lớn vào những giá trị văn hóa ẩm thực có chất lượng và đặc trưng địa phương.

     Trong tổng doanh thu du lịch của Nha Trang nói riêng và Việt Nam nói chung luôn có sự đóng góp từ kinh doanh dịch vụ ẩm thực. Ẩm thực càng phong phú sẽ kích thích nhu cầu ăn uống và tìm hiểu của du khách; Mặt khác, kinh doanh ẩm thực dựa trên nguồn tài nguyên sẵn có quanh năm từ đó tăng thời gian lưu trú của du khách góp phần khắc phục tính thời vụ du lịch và tạo thêm nguồn thu cho ngành du lịch.

     Ẩm thực địa phương phong phú và đặc sắc cũng góp phần tăng thu nhập cho cá nhân hướng dẫn viên, tăng thu nhập cho cả doanh nghiệp lữ hành thông qua khoản hoa hồng từ dịch vụ ẩm thực.

     Khai thác hiệu quả ẩm thực Nha Trang không chỉ thúc đẩy du lịch tỉnh phát triển, mà còn gia tăng sự phát triển của các ngành dịch vụ, ngành sản xuất hỗ trợ như: vui chơi giải trí; chăm sóc sắc đẹp; chăm sóc sức khỏe; nông nghiệp; nuôi trồng và chế biến thủy, hải sản.

     Tạo việc làm cho nhân lực du lịch và cộng đồng cư dân địa phương

     Nha Trang là một trong 10 trung tâm du lịch lớn của cả nước, đồng thời là điểm đến được nhiều du khách quốc tế lựa chọn, thực tế trong 5 năm gần đây thị trường khách châu Á tăng nhanh dẫn đầu là khách người Nga, khách người Trung Quốc đến Nha Trang với số lượng vượt trội so với các địa phương ở miền Trung; hệ thống nhà hàng – khách sạn xây dựng mới liên tục. Điều này tạo ra nhu cầu lớn và ổn định về nhân lực du lịch làm việc trong lĩnh vực ẩm thực.

     Ngoài lượng khách du lịch đi theo tour trọn gói với thực đơn do công ty lữ hành đặt tại các nhà hàng – khách sạn, thì lượng khách gia đình hoặc cá nhân đi du lịch tự túc khá lớn, đối tượng khách này thường có nhu cầu tự khám phá ẩm thực Nha Trang. Mặt khác, đa số du khách sử dụng thời gian rảnh rỗi vào ban đêm để đi mua sắm hoặc đến các điểm vui chơi giải trí và tìm một vài món ngon để thưởng thức. Từ đó tạo cơ hội việc làm cho người dân địa phương thông qua hình thức kinh doanh các món bản địa được chế biến giản dị, giá thành phải chăng và hàng quán thường là vỉa hè.

     Xét một cách tổng thể về vai trò của việc khai thác giá trị ẩm thực địa phương đối với ngành kinh doanh du lịch Nha Trang sẽ góp phần phát triển du lịch bền vững, bởi lẽ nếu khai thác giá trị ẩm thực phục vụ du lịch đúng hướng và hợp lý sẽ đảm bảo lợi ích trên cả ba linh vực: về mặt kinh tế, về mặt xã hội, về mặt môi trường; đây là ba chân kiềng đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bảo tàng Khánh Hòa (2002), Khánh Hòa diện mạo một vùng đất, Tập1,2,3,4.

2. Tiến Cường (2013), Xây dựng thương hiệu du lịch ẩm thực Việt Nam, Báo Nhân dân, http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/dien-dan/item/21363102-.html.

3. Địa chí Khánh Hòa (2003), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

4. Phạm Trung Lương, Đặng Duy Lợi, Vũ Tuấn Cảnh (2001), Tài nguyên và môi trường du lịch, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

5. Huỳnh Ngọc Phương, Đỗ Phương Quyên (2017) – Đề tài khoa học cơ sở, Phát triển một số dịch vụ du lịch vào ban đêm tại thành phố Nha Trang, Trường Đại học Khánh Hòa.

Nguồn: Tạp chí VHTT&DL, số 6-2018, trang 16,17,19
Trích dẫn: Trường Đại học Khánh Hòa

Thánh Địa Việt Nam Học
(https://thanhdiavietnamhoc.com)

 

Download file (PDF): Khai thác giá trị ẩm thực trong kinh doanh du lịch tại thành phố Nha Trang