Bài viết nghiên cứu khoa học (2021)

Một số nét đặc trưng văn hóa của người Nam Bộ được nhiều nhà nghiên cứu văn hóa thừa nhận, như: “biểu hiện sông nước” trong ngôn ngữ giao tiếp; mối quan hệ cộng đồng và lối ứng xử “điệu, đạo” của họ nhằm nêu bật “tính trọng nghĩa”, lẽ công bằng; “tính bộc trực”, thẳng thắn, bình đẳng trong quan hệ ứng xử giữa người với người; “tính bao dung”, sự tha thứ trong quan hệ xã hội cộng đồng, làng xóm; cùng “tính thực tiễn” với đầu óc thực tế, chuộng lợi ích vật chất thiết thực hơn những suy nghĩ ảo vọng… đã tạo nên một hệ thống đặc trưng tính cách có mặt tích cực, lẫn mặt hạn chế trong đời sống…

 Mo Mường là một bức tranh hoàn chỉnh về cuộc sống của người Mường cổ truyền. Trong đó, tư tưởng đạo đức, triết lí vũ trụ và quan niệm tín ngưỡng được biểu hiện một cách sinh động thông qua các câu thơ Mo. Bằng lòng thành kính, biết ơn của bậc con cháu đối với “quá khứ tuyệt đối”, tác giả dân gian Mường đã sử dụng một cách sáng tạo biểu tượng nghệ thuật đặc thù là hình ảnh cây si để tạo nên sự thiêng liêng cho Mo Mường…

Quá trình tồn tại và phát triển của các cộng đồng dân tộc thường diễn ra sự giao lưu, tiếp biến văn hóa, trong đó, các dân tộc có dân số ít hơn thường chịu ảnh hưởng một phần hoặc bị đồng hóa hoàn toàn bởi dân tộc chiếm đa số. Đối với một cộng đồng dân tộc có dân số ít, để tồn tại và phát triển, phải đối diện với 2 vấn đề: thích ứng để chung sống hài hòa với cộng đồng chiếm đa số trong cùng khu vực; có động thái để duy trì bản sắc của dân tộc mình…

Thuyền độc mộc đã từng hiện diện khá phổ biến ở người Thái và một số tộc người ở Tây Bắc. Trong nhiều năm trở lại đây, do nguồn gỗ tự nhiên khan hiếm, giao thông đường bộ phát triển.., những chiếc thuyền độc mộc gần như không còn xuất hiện trên các dòng sông, con suối và chỉ còn được thấy ở người Thái ở huyện Phong Thổ, Lai Châu. Nhằm góp phần bảo tồn một loại phương tiện đường thủy cổ xưa của con người, cũng là một giá trị văn hóa độc đáo của người Thái, nghiên cứu sẽ khắc họa sự hiện diện của con thuyền với kỹ thuật chế tác và giá trị sử dụng của nó.