Văn hóa

 Hà Nội, thủ đô văn hiến, thành phố hoà bình, văn minh, thanh lịch. Nói đến Hà Nội là nói đến trung tâm văn hoá, chính trị, kinh tế, ngoại giao của cả nước. Trải qua bao thăng trầm trong tiến trình lịch sử, địa dư Hà Nội có nhiều đổi thay. Để hiểu hơn về địa danh Hà Nội qua các thời kỳ, chúng ta nghiên cứu về giá trị của văn bản “Hà Nội địa dư” do Dương Bá Cung biên soạn.

Từ góc độ của một nghiên cứu văn hóa, qua trường hợp báo Tiếng Dân của Huỳnh Thúc Kháng, bài viết bước đầu lí giải cách thức văn hóa tác động đến báo chí và ngược lại. Bài viết tập trung vào mối quan hệ giữa bối cảnh văn hóa, vốn văn hóa với báo chí. Mặt khác, mối quan hệ giữa báo chí với khả năng truyền tải và kiến tạo giá trị văn hóa cũng được làm rõ.

Lượt xem: 135 THE CHANGE OF EDUCATIONAL AND CULTURAL ENVIRONMENTIN COCHINCHINE FROM TRADITION TO MODERN STAGE 1861-1945 Tác giả bài

Với những thành tựu nghiên cứu khoa học ngày càng được tiếp cận theo lối liên ngành/đa ngành. Đông Nam Á: từ góc độ tiếp cận văn hóa cổ, khảo cổ học, văn hóa học, văn học
dân gian… để đưa đến tổng hợp phục dựng bức tranh văn hóa vật chất thời tiền sử – sơ sử. Trước khi có sự tiếp xúc với văn hóa Trung Quốc và Ấn Độ, cư dân Đông Nam Á đã tạo lập cho mình một nền tảng văn hóa riêng…

Khai thác sản phẩm du lịch tại một số địa điểm di sản là xu hướng mới trong phát triển du lịch dựa vào cộng đồng. Bên cạnh một số lợi thế của điểm đến như giá trị lịch sử, kiến trúc thì sức hút của điểm đến di sản còn liên quan trực tiếp đến chiến lược xây dựng sản phẩm du lịch từ nghi lễ diễn xướng dân gian. Nhờ đó thực hành văn hóa truyền thống của cộng đồng lan tỏa đến trải nghiệm của du khách…

Nghi lễ vòng đời người là những nghi lễ liên quan đến cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết. Xét dưới góc độ thuần túy xã hội – nhân văn, các lễ nghi liên quan đến nghi lễ vòng đời người giúp nhận diện nhân sinh quan, thế giới quan và phản ánh cách đối nhân xử thế của tộc người Cơ Tu. Trong nghiên cứu này, tác giả vận dụng phương pháp điền dã dân tộc học, phương pháp tiếp cận địa – văn hóa, phương pháp liên ngành nhằm làm rõ các khía cạnh: những nghi lễ chính, giá trị nhân sinh, giá trị nghệ thuật, giá trị đạo đức liên quan đến nghi lễ vòng đời của người Cơ Tu tỉnh Quảng Nam.

Ra đời từ trong lòng của chủ nghĩa hậu hiện đại, phê bình dân tộc học được ứng dụng sớm với thể loại du kí để nghiên cứu về mối quan hệ giữa văn học hành trình với dân tộc học. Vấn đề dân tộc học cũng là một trong những nội dung của du kí Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX nhưng chưa có ai nghiên cứu. Tiếp cận dân tộc học để nghiên cứu những nội dung này của thể loại du kí ở Việt Nam qua một số tác phẩm, chúng tôi làm rõ cách giải quyết vấn đề tâm lí dân tộc của các nhà văn du kí, đồng thời cũng làm rõ phương thức phản ánh của thể loại này ở Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX.

… Từ góc nhìn địa lí – văn hóa, núi cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ảnh hưởng, tác động, góp phần định hình những nét văn hóa đặc sắc mà dấu ấn của chúng đến nay vẫn còn in đậm trong kho tàng huyền thoại dân gian, trong các di tích đình chùa miếu mạo, các tập tục nghi lễ, tín ngưỡng… ở An Giang. Nhận thức được tầm quan trọng đó, bài viết này xác định mục đích lí giải cội nguồn của biểu tượng núi, tên gọi Thất Sơn và tìm hiểu những hàm nghĩa của biểu tượng này trong không gian văn hóa của cư dân An Giang.

…Ở Nam Bộ, với không gian sinh sống không hoàn toàn giống với những người đồng tộc gốc Chăm ở miền Trung và Nam Trung phần, đã hình thành nên những giá trị văn hóa Chăm Nam Bộ đặc thù. Tìm hiểu khả năng thích nghi và sáng tạo văn hóa của cộng đồng Chăm ở Nam Bộ để có chiến lược duy trì và phát triển phù hợp là rất cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập và phát triển hiện nay.

…“Họ” người Ra-glai vốn để gọi các “vật thiêng”, “vật bảo trợ”, là totem hoặc có đặc tính của các totem (sự vật hay hiện tượng tự nhiên được người xưa tin là có mối liên hệ với thần linh, có sự gần gũi máu mủ với mình và coi là biểu tượng thiêng liêng của mình).  Qua các huyền thoại, có thể thấy “họ” gốc của người Ra-glai thường mang tính “nữ”, gắn với những dấu tích của hình thái đại gia đình trong các thị tộc mẫu hệ…

…Sau rất nhiều năm nghiên cứu, trải qua nhiều lần thực địa, qua
nhiều cuộc hội thảo trong nước và quốc tế với nhiều tranh luận giữa các học giả chuyên ngành khảo cổ, tác giả bài viết đã đưa ra nhiều luận điểm để khẳng định: Trống đồng không phải do người Điền sáng tạo ra, mà trống đồng thuộc về văn hóa Đông Sơn của người Việt. Việc xác định mối quan hệ giữa trống Thạch Trại Sơn với trống đồng của văn hóa Đông Sơn cũng là một trong những luận điểm quan trọng tiếp theo để làm sáng tỏ vấn đề nguồn gốc trống đồng.

Xác định thành phần dân tộc để quản lý dân cư, nhằm xây dựng và phát triển quốc gia độc lập, từ lâu đã được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm. Bài viết phân tích những cách nhìn và ý kiến khác nhau về dân tộc, thành phần dân tộc, chủ yếu ở thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI của các nhà khoa học ở một số nước trên thế giới. Qua đó, cung cấp cái nhìn biện chứng trong việc đưa ra tiêu chí xác định thành phần dân tộc ở Việt Nam, giai đoạn hiện nay.

Thờ Ngũ Hành nương nương là dạng tín ngưỡng nữ thần đặc trưng của người Việt ở Nam Bộ. Tín ngưỡng này phổ biến ở Nam Bộ với mật độ rất khác nhau: cao nhất ở Sài Gòn – TP HCM và thấp dần ở các tỉnh xung quanh. Điều đó đã chỉ ra rằng, dạng tín ngưỡng này là sản phẩm của giao lưu văn hóa giữa lưu dân Việt, Hoa ở giai đoạn đầu.Do mang thân phận lai tạp như vậy nên mức độ chính thống hóa của tín ngưỡng Ngũ Hành nương nương rất thấp, bù lại là sự phức tạp của nó trong các dạng thức văn hóa dân gian như: sự cải biên, khế hợp với các dạng tín ngưỡng khác. Do đó, theo chúng tôi, đây chính là dạng tín ngưỡng dân gian tiêu biểu nhất ở Nam Bộ.

Văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam rất đa dạng, phong phú và có nét đặc sắc riêng trong nền văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến nay, việc nghiên cứu, sưu tầm và xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) về văn hóa các dân tộc thiểu số ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Công việc này đang được triển khai một cách dàn trải, thiếu tính hệ thống và khoa học. Hơn nữa, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình nghiên cứu, sưu tầm, phân loại, lưu trữ và khai thác cũng còn nhiều bất cập. Vì vậy, việc lựa chọn giải pháp phù hợp xây dựng hệ thống CSDL hiện đại nhằm góp phần bảo tồn và phát triển bền vững văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam là yêu cầu cầp thiết trong bối cảnh văn hóa Việt Nam hiện nay.

Bài viết trình bày khái quát thực trạng phát huy các yếu tố văn hoá truyền thống của dân tộc Thái ở huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La và văn hóa truyền thống của dân tộc Mông ở huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai trong hoạt động du lịch. Những sắc màu rực rỡ của thổ cẩm người Mông, những điệu múa độc đáo của người Thái, những ngôi nhà trình tường, nhà sàn kiên cố… đã trở thành những tài nguyên du lịch nhân văn cuốn hút khách du lịch. Qua đó, khẳng định vai trò quan trọng của văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội chung của cả nước đồng thời khẳng định phát triển du lịch dựa trên văn hoá tộc người là hướng đi hết sức đúng đắn.