Khái niệm “Ấn Độ” từ góc nhìn khu vực học văn hóa – nhân văn

…trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy, việc xác định rõ giới hạn của khái niệm Ấn Độ trong từng bối cảnh nghiên cứu là cần thiết và quan trọng, đặc biệt là ở lĩnh vực văn hóa – nhân văn, bởi ở phương diện này việc xác định tiêu chuẩn đồng nhất để định hình phạm vi một khu vực là phức tạp và mơ hồ hơn cả. Bài viết tập trung phân tích khái niệm Ấn Độ từ góc độ văn hóa – nhân văn trong nghiên cứu khu vực và đề xuất một số điểm lưu ý trong quá trình nghiên cứu, giảng dạy và tìm hiểu Ấn Độ học.

Xem chi tiết

Cách dạy và học chữ Hán của người Việt xưa dưới góc nhìn của phương pháp giảng dạy hiện đại

Từng là hệ thống văn tự mượn dùng, vào giai đoạn đầu, chữ Hán đóng vai trò như hệ thống văn tự ngoại ngữ, ai cũng biết thế giới đánh giá chữ Hán là một trong những thứ chữ khó học, khó nắm bắt nhất. Vậy ngày xưa người Việt Nam ta học chữ Hán như thế nào, hệ thống sách giáo khoa dạy chữ Hán được biên soạn thế nào cho phù hợp với trình độ, độ tuổi của người học…

Xem chi tiết

Cách biểu đạt ước vọng của người Việt trong tranh dân gian

…Đôi khi ý nghĩa của tranh đơn giản, chỉ là con lợn, con gà biểu tượng cho sự sung túc trong đời sống nhà nông, nhưng phần nhiều các tranh dân gian mang nhiều ý nghĩa sâu sắc thể hiện sự liên tưởng so sánh qua nhiều tầng nấc, như các từ đồng âm của các sự vật khác nhau, lời cầu chúc giàu ý nghĩa qua các chữ chua nghĩa trong tranh… Đó là minh chứng cho thấy người Việt xưa có kiến thức phong phú và tâm hồn giàu cảm xúc.

Xem chi tiết

Biến đổi kiến trúc và lễ hội ở Đình thần Bình Thủy – Long Tuyền (TP. Cần Thơ)

Đình thần Bình Thủy – Long Tuyền được xem là một trong những ngôi đình được hình thành lâu đời nhất khu vực Tây Nam Bộ. Tính từ lần trùng tu đầu tiên 1844 đến nay ngôi đình đã tồn tại gần hai thế kỉ, những dấu ấn của thời khai hoang mở ấp vẫn còn để lại qua phong tục thờ cúng Thành Hoàng bổn cảnh hay kiến trúc cổ của ngôi đình. Trải qua nhiều năm tháng, nơi tâm linh này đã có nhiều thay đổi…

Xem chi tiết

Khám phá những ngôi chùa độc đáo ở Sóc Trăng

Sóc Trăng là tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nơi hội tụ nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống, tạo nên nét văn hoá đa dân tộc đặc sắc. Hệ thống các chùa chiềng mang nét văn hoá của dân tộc Kinh, Hoa, Khmer cũng theo đó mà được xây dựng khang trang, uy nghi thể hiện niềm tin, tín ngưỡng của các Phật tử. Mỗi chùa có một sắc thái, phong cách đặc sắc riêng mang nét đặc trưng của dân tộc. Đã từ lâu, một số ngôi chùa ở Sóc Trăng là điểm đến không thể thiếu của du khách gần xa. Trong đó, Chùa Dơi, chùa Chén Kiểu, chùa Đất Sét, chùa Kh’ leng là bốn ngôi chùa nổi tiếng…

Xem chi tiết

Ca Huế, một thể loại âm nhạc cổ truyền độc đáo

Có một thể loại âm nhạc cổ truyền gắn liền với tổng thể văn hóa Huế, nơi một thời là kinh đô phồn thịnh của Việt Nam, đó là ca Huế, một trong ba thể loại âm nhạc thính phòng tiêu biểu của Việt Nam, là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc cung đình và âm nhạc dân gian.

Xem chi tiết

Thể loại Monogatari trong thế giới văn chương tự sự

Monogatari là một thể loại xuất hiện từ rất sớm và có tiến trình phát triển lâu dài, liên tục trong lịch sử văn học Nhật Bản, bắt đầu từ những truyện kể rất gần với thế giới thần thoại và truyền thuyết cổ xưa và kéo dài cho đến lúc hòa mình vào dòng chảy của tiểu thuyết Nhật Bản hiện đại. Bài viết này giới thiệu đến độc giả Việt Nam thể loại monogatari như một bộ phận của văn học Nhật Bản được nhìn nhận trong tiến trình phát triển chung của văn chương tự sự trên thế giới.

Xem chi tiết

Mối quan hệ giữa văn hóa và báo chí: Trường hợp báo Tiếng Dân

Từ góc độ của một nghiên cứu văn hóa, qua trường hợp báo Tiếng Dân của Huỳnh Thúc Kháng, bài viết bước đầu lí giải cách thức văn hóa tác động đến báo chí và ngược lại. Bài viết tập trung vào mối quan hệ giữa bối cảnh văn hóa, vốn văn hóa với báo chí. Mặt khác, mối quan hệ giữa báo chí với khả năng truyền tải và kiến tạo giá trị văn hóa cũng được làm rõ.

Xem chi tiết

Sự du nhập của tín ngưỡng thờ Mẫu đến thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng

Thờ Mẫu là một trong những loại hình tín ngưỡng dân gian đã và đang đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của một bộ phận cư dân Việt ở Đà Lạt. Cùng với sự hình thành và phát triển cộng đồng người Việt trên cao nguyên Lâm Viên, tục thờ Mẫu đã xuất hiện và ngày càng phát triển cả về số lượng cũng như quy mô các cơ sở thờ tự. Bài viết sẽ tập trung nghiên cứu sự du nhập của tục thờ Mẫu đến Đà Lạt, thông qua đó chỉ ra một số những đặc điểm của quá trình này.

Xem chi tiết

Sự mai một ngôn ngữ của một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam

Mai một ngôn ngữ là hiện tượng một dân tộc mất dần hoặc mất hẳn tiếng mẹ đẻ, do không sử dụng trong đời sống, thậm chí coi ngôn ngữ khác là tiếng mẹ đẻ của mình. Trên thực tế, không ít dân tộc thiểu số ở Việt Nam đang đứng trước nguy cơ này, đồng thời thất lạc các hình thái văn hóa được lưu giữ. Cần có những biện pháp cấp bách và thiết thực giúp bảo tồn và phát triển các ngôn ngữ của các dân tộc thiểu số: nghiên cứu khoa học (cơ bản và ứng dụng); hoạch định chính sách; giáo dục ngôn ngữ và sử dụng ngôn ngữ các dân tộc thiểu số trên các phương tiện truyền thông đại chúng;…

Xem chi tiết

Một số vấn đề về nguồn nhân lực của nước ta dưới góc nhìn giáo dục và đào tạo

…Chất lượng nguồn nhân lực của các vùng KT -XH trong cả nước ngày càng được cải thiện nhưng vẫn còn ở mức thấp. Vì vậy, làm thế nào để rút ngắn sự chênh lệch, từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của cả nước đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập và phát triển là trách nhiệm thuộc về cả quốc gia, dân tộc và toàn xã hội.

Xem chi tiết

Xã hội hóa vai trò giới trong gia đình dân tộc Cờ Lao và dân tộc Ê Đê*

…Bài viết tìm hiểu cách thức các gia đình dân tộc thiểu số (DTTS) thực hiện việc xã hội hóa vai trò giới cho trẻ em trong gia đình. Đồng thời, phân tích phương pháp xã hội hóa vai trò giới trong gia đình DTTS, qua lựa chọn 2 dân tộc là Ê Đê (với đặc trưng chế độ mẫu hệ) và Cờ Lao (với đặc trưng chế độ phụ hệ), nhằm tìm hiểu sự khác biệt trong cách thức xã hội hóa vai trò giới ở 2 đại diện này….

Xem chi tiết

Hệ thống hóa và đánh giá các công trình nghiên cứu về chính sách dân tộc của Việt Nam từ năm 1986 đến nay*

…Từ cơ sở lý luận về “hệ thống hóa” và “đánh giá” các công trình nghiên cứu về chính sách dân tộc từ năm 1986 đến nay rút ra những thành công và khoảng trống trong nghiên cứu chính sách dân tộc và ban hành chính sách dân tộc. Từ đó, khuyến nghị, ban hành chính sách dân tộc giai đoạn 2019-2025 và giai đoạn tiếp theo nhằm thực hiện tốt đường lối đổi mới của Đảng trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi.

Xem chi tiết

Cách biểu đạt lời bình trong các chương trình truyền hình tiếng Tày – Nùng ở Việt Nam*

Bài viết tập trung mô tả, đánh giá thực trạng của hình thức lời bình trong các chương trình truyền hình Tiếng Tày – Nùng ở Việt Nam hiện nay, phân tích nguyên nhân của các hạn chế; trên cơ sở ấy, đề xuất những giải pháp khắc phục giúp nâng cao chất lượng lời bình của các chương trình Truyền hình Tiếng Tày – Nùng nói riêng, các chương trình Truyền hình tiếng dân tộc nói chung.

Xem chi tiết

Giáo dục ngôn ngữ ở các vùng dân tộc thiểu số Việt Nam

Từ lâu việc giáo dục và sử dụng ngôn ngữ ở các vùng dân tộc thiểu số (DTTS) ở Việt Nam đã được đặt ra. Cho đến nay, đây vẫn là một vấn đề thời sự. Yêu cầu của giáo dục ngôn ngữ (GDNN) là phải giúp học sinh (HS) hiểu và sử dụng thành thạo cả tiếng Việt và tiếng mẹ đẻ (của HS). Yêu cầu này hỗ trợ cho học vấn, cho sự đa dạng về văn hoá truyền thống, sự tự trọng và tinh thần nhân văn….

Xem chi tiết

Người Chăm ở vùng Nam Bộ trong phát triển văn hóa hiện nay

…Ở Nam Bộ, với không gian sinh sống không hoàn toàn giống với những người đồng tộc gốc Chăm ở miền Trung và Nam Trung phần, đã hình thành nên những giá trị văn hóa Chăm Nam Bộ đặc thù. Tìm hiểu khả năng thích nghi và sáng tạo văn hóa của cộng đồng Chăm ở Nam Bộ để có chiến lược duy trì và phát triển phù hợp là rất cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập và phát triển hiện nay.

Xem chi tiết

Về tiêu chí xác định tộc người ở một số nước trên thế giới*

Xác định thành phần dân tộc để quản lý dân cư, nhằm xây dựng và phát triển quốc gia độc lập, từ lâu đã được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm. Bài viết phân tích những cách nhìn và ý kiến khác nhau về dân tộc, thành phần dân tộc, chủ yếu ở thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI của các nhà khoa học ở một số nước trên thế giới. Qua đó, cung cấp cái nhìn biện chứng trong việc đưa ra tiêu chí xác định thành phần dân tộc ở Việt Nam, giai đoạn hiện nay.

Xem chi tiết

Thông điệp từ tục thờ, trò diễn trong lễ hội Ná Nhèm

 Lễ hội Ná Nhèm (Ná Nhèm, tiếng Tày có nghĩa là Mặt nhọ) của người Tày ở Lạng Sơn, thường diễn ra vào rằm tháng Giêng hằng năm. Đây là một lễ hội đặc sắc, ẩn chứa nhiều tầng văn hóa, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể cấp Quốc gia năm 2015. 3 năm trước đó – năm 2012, lễ hội độc đáo này mới được phục dựng sau hơn thế kỷ thất truyền. Tuy nhiên, những người làm nghiên cứu vẫn băn khoăn về các nội dung nằm trong tục thờ, trò diễn…

Xem chi tiết

Luận bàn về trống Ngọc Lũ Việt Nam một di vật của văn hóa Đông Sơn

Cho đến nay, trống đồng vẫn là đề tài nghiên cứu thu hút sự quan tâm của nhiều học giả trên thế giới với không ít tranh cãi về nguồn gốc, niên đại, hình dáng, hoa văn… từ đó liên quan đến văn hóa của tộc người sáng tạo ra chúng. Phản hồi lại những nhận định của học giả Trung Quốc Vương Chấn Dong về nguồn gốc và tộc thuộc của trống Ngọc Lũ Việt Nam, tác giả bài viết đã đưa ra những lập luận xác đáng và đầy đủ sở cứ khoa học để khẳng định: Không có mối quan hệ nào giữa người Lạc Việt và người Điền…

Xem chi tiết

Cách gọi và cách viết tên ngôn ngữ các dân tộc ở Việt Nam

Bài viết bàn đến tên ngôn ngữ các dân tộc ở Việt Nam; từ đó đề xuất cách gọi và cách viết các tên nêu trên: Căn cứ vào cách đọc tên dân tộc và tên các nhóm địa phương ở nguyên ngữ để phỏng âm (đọc) theo tiếng Việt; Phiên chuyển bằng chữ Quốc ngữ có thay đổi một vài quy tắc Quốc ngữ cho phù hợp với cách đọc cách viết ở các ngôn ngữ dân tộc thiểu số.

Xem chi tiết