Những vấn đề chung

Văn hoá pháp luật của người chưa thành niên là gì? Cũng như nhiều khái niệm khác, để đưa ra một định nghĩa chuẩn về văn hoá pháp luật của người chưa thành niên là rất khó. Tuy nhiên, một cách chung nhất thì có thể hiểu văn hoá pháp luật của người chưa thành niên là tri thức, ý thức pháp luật của người chưa thành niên và những hành vi xử sự đối với các quan hệ pháp luật trong mối quan hệ xã hội của họ.

Giới là sản phẩm của các tương tác văn hoá xã hội. Chính cấu trúc văn hoá – xã hội đã sản sinh ra cái gọi là giới và đến lượt nó, các cá nhân, một cách có ý thức hoặc không có ý thức, lại điều chỉnh cung cách ứng xử và cả phương thức tư duy của mình sao cho phù hợp với khuôn thước giới mà xã hội quy định. Tâm lí coi nam giới là trung tâm ăn sâu vào trí não chúng ta đến nỗi chúng ta thấy điều đó là tự nhiên, phải như thế và nếu khác đi chúng ta thấy có cái gì không thuận, không phải đạo. Nó neo bám vững chắc vào suy nghĩ của chúng ta, quy định mọi ứng xử, điều khiển mọi hành động liên quan đến vấn đề giới của chúng ta. Phần lớn chúng ta ít khi để tâm suy nghĩ về cái cơ chế tâm lí – xã hội – văn hoá đã hợp thức hoá sự thống trị của nam giới và đã khiến cho nữ giới tự nguyện và vui vẻ chấp nhận sự thống trị này. Có thể nói, sự thống trị của nam giới trở nên hợp pháp vì có sự đồng tình của xã hội và sự đồng loã của chính bản thân người phụ nữ.

Trong thời đại toàn cầu hoá, kinh tế tri thức hiện nay, mỗi quốc gia đều đứng trước những cơ hội lớn đồng thời cũng ở giữa những thử thách lớn. Điều này càng đúng khi soi nhìn cụ thể vào thế hệ trẻ bởi họ đang học tập, phấn đấu tích cực và thường xuyên để gánh vác tương lai của đất nước. Hầu như bản chất của bất cứ sự phát triển nào cũng bao gồm hai mặt nhìn theo chiều lịch đại. Nền kinh tế thị trường, sức mạnh truyền thống tạo những cơ hội gì đồng thời có những cản trở nào đối với sự phát triển của thế hệ trẻ hiện nay? Đó là câu chuyện lớn, là vấn đề phức tạp mà ở đây chúng tôi xin chỉ bàn vài điều chính yếu.

Không ở lĩnh vực nào, bản sắc dân tộc lại thể hiện rõ nét như trong văn hoá. Văn hoá khắc hoạ bản sắc và phương thức tồn tại của một cộng đồng, khiến cộng đồng ấy có một đặc thù riêng. Vì vậy, bản sắc văn hoá dân tộc chính là cái thẻ căn cước để phân biệt dân tộc này với dân tộc khác.
Giao lưu văn hoá chính là quá trình diễn ra sự gặp gỡ, tìm hiểu, đối thoại, trao đổi các giá trị văn hoá. Xuất phát từ sự học hỏi và hiểu biết, các nền văn hoá có thể tìm đến với nhau nhưng cũng có những nền văn hoá gặp nhau trong sự cưỡng bức. Dù cưỡng bức hay tự nguyện thì bản chất của giao lưu văn hoá chính là quá trình giới thiệu, quảng bá (có thể dưới dạng áp đặt) các giá trị, sản phẩm văn hoá của mình ra với các nền văn hoá khác và tiếp thu, chọn lọc (chấp nhận) các giá trị văn hoá từ bên ngoài.