Văn học

…Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ ra đời vào khoảng thế kỷ XVI đã, không những đánh dấu sự phát triển vượt bậc của thể loại mà còn khẳng định tên tuổi của ông như là một trong những nhà nhân đạo chủ nghĩa tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam. Góp phần vào sự thành công đó không thể không nhắc đến chủ đề người phụ nữ trong tập truyện. Với số lượng 11/20 truyện viết về phụ nữ, trong đó có đến 8/11 truyện người phụ nữ là nhân vật chính, trung tâm của tác phẩm, nhà văn đã dành những tình cảm, sự trân trọng thỏa đáng với một nửa thế giới…

Việc di cư và quá trình thay đổi tâm lí, lối sống của nhân vật giữa các không gian đa văn hóa là một trong những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn cho tiểu thuyết của V.S. Naipaul. Nhà văn đã xây dựng thành công một không gian tiểu thuyết đa dạng, phong phú, đậm chất truyền thống lai ghép của cộng đồng người gốc Ấn tại Trinidad và Tobago, một không gian văn hoá châu Phi trước những biến động lịch sử hậu thực dân, và một thị trấn, làng mạc của nước Anh đã đi qua thời hoàng kim của những quý tộc, chủ đất giàu có…

Trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại, tư duy huyền thoại hóa được nhiều nhà văn ưa chuộng và có những thể nghiệm thành công nhất định. Trong đó, việc tái tạo nhân vật tôn giáo, tín ngưỡng được xem là hướng lựa chọn khá phổ biến. Đó là làm cho nhân vật trở nên thiêng hóa, thần thánh hóa hoặc tỏa sáng vẻ đẹp về nhân cách, tư tưởng và trí tuệ mà người thường không có được. Đồng thời, các nhà văn cũng làm mới lại nhân vật huyền thoại thông qua cảm quan hiện đại.

Trần thuật là phương diện hình thức cơ bản của tác phẩm tự sự, có vai trò rất quan trọng trong việc chuyển tải ý đồ nghệ thuật cũng như thái độ thẩm mĩ của nhà văn. Bài viết này nhằm tổng kết, khái quát hóa bình diện điểm nhìn trần thuật – một bình diện nổi bật, thể hiện rõ sự đổi mới của thực tiễn văn xuôi nước ta sau 1975 và góp phần khắc họa trung thực bức tranh văn học sử mà người đọc, người học, người dạy Ngữ văn hiện nay đang quan tâm.

Khuynh hướng Thi pháp học thể loại đã xuất hiện từ thời cổ đại. Đến nay, nó vẫn là hướng nghiên cứu chủ lực trong các khuynh hướng của Thi pháp học. Bài viết phác họa bức tranh tổng thể về tình hình nghiên cứu Thi pháp học thể loại trên thế giới và Việt Nam. Hy vọng rằng, nó sẽ giúp người đọc hình dung được phần nào sự phát triển của văn học.

Vô ngôn trở thành một quy tắc mỹ học Trung Hoa và các nước thuộc khu vực văn hóa chữ Hán. Đề cao vô ngôn trong văn chương là quan niệm văn học xuyên suốt thời cổ điển Việt Nam. Vô ngôn không đơn thuần là không lời mà hàm chứa tất cả, tạo nên cảnh giới cao nhất của cái đẹp trong văn chương.

Bài viết đề cập một cách tổng quát vấn đề thể loại, giá trị nội dung và đặc điểm nghệ thuật của các tác phẩm feuilleton trong văn xuôi trào phúng Bulgakov giai đoạn những năm 1920 và đi sâu phân tích “Những cuộc phiêu lưu của Chichikov” – một tác phẩm feuilleton cụ thể, tiêu biểu thuộc thể loại này của ông.

Công luận báo – tờ báo được khai sinh với vai trò là một tờ Công báo của chính quyền thực dân thời kỳ đầu thường có cái nhìn “khắt khe” với Thơ mới. Qua khảo sát các bài nghiên cứu, phê bình văn chương trên Công luận báo, bài viết sẽ cung cấp thêm cho người đọc góc nhìn mới về quan điểm của tờ báo về phong trào Thơ mới và cuộc tranh luận giữa thơ mới và thơ cũ.

Sau Đổi mới 1986, tư tưởng phê bình văn học Việt Nam có nhiều thay đổi. Trí thức Việt hướng ra thế giới để học hỏi, tiếp thu và truyền bá các tư tưởng tích cực vào Việt Nam. Điển hình, có thể kể đến phê bình xã hội học, phê bình đối thoại, phê bình phân tâm học, phê bình hiện sinh, phê bình hậu hiện đại và gần đây nhất là phê bình kí hiệu học. Mỗi hướng phê bình đều có mặt mạnh mặt yếu của nó và đã làm phong phú đời sống văn học Việt Nam.

Cảm hứng chủ đạo của dòng văn học cung đình là ca tụng minh quân và sự nghiệp vương triều. Văn học cung đình là một hiện tượng chứa đựng nhiều vấn đề văn hóa, văn học thú vị như: văn hóa chính trị, chính sách văn học – nghệ thuật của các triều đại, văn học giáo huấn, văn học tuyên truyền, thù tạc, v.v… Bài viết đưa ra quan niệm về văn học cung đình và sơ bộ nhận diện một số đặc điểm của văn học cung đình Việt Nam thời trung đại.

…Từ phong trào dịch thuật văn học phương Tây mà Đông Dương tạp chí gây dựng, đội ngũ dịch giả ở Bắc kỳ đã mau chóng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng, đóng góp lớn cho công cuộc hiện đại hóa nền văn học nước nhà giai đoạn đầu thế kỷ XX. Diện mạo của văn học phương Tây trên Đông Dương tạp chí có một bản sắc khác hẳn những tờ báo quốc ngữ ở Nam bộ trước đó. Bài viết đề cập đến quan điểm lựa chọn tác giả và tác phẩm văn học phương Tây của Ban Biên tập Đông Dương tạp chí, đồng thời chỉ ra những tác giả tiêu biểu và thể loại chính của tờ báo này.

Ở Việt Nam, nghiên cứu về lịch sử văn học phương Tây, các nhà nghiên cứu đã tổng kết theo các giai đoạn chủ yếu sau: văn học cổ đại Hy Lạp, văn học thời Phục hưng, văn học phương Tây thế kỷ XVII, văn học phương Tây thế kỷ XVIII, văn học phương Tây thế kỷ XIX, văn học phương Tây từ thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI. Mỗi một giai đoạn đều có những đặc điểm riêng và để lại những dấu ấn nhất định. Nhìn chung, so với trước Đổi mới, việc nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây ở Việt Nam đã trở nên phong phú, đa dạng hơn rất nhiều, cùng với đó là những cách nhìn mới mẻ, khách quan hơn. Bài viết trình bày tình hình nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây tại Việt Nam từ năm 1986 đến
nay.

Bài viết nhằm phân tích các cơ sở liên tưởng tạo nên hình thức câu đố. Ngoài hai cơ sở liên tưởng dựa trên nguyên lý tư duy là tư duy chính xác và tư duy hình tượng của con người, còn có thêm cơ sở liên tưởng ngôn ngữ mà cơ sở liên tưởng này lại thuộc phạm trù ngôn ngữ gắn với hình thức sự dụng ngôn ngữ của cộng đồng và đó là hình thức phương ngữ Nam Bộ.

Victor Pelevin là một trong số các nhà văn hậu hiện đại Nga có mặt trong danh sách 1000 nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất của văn hóa hiện đại được bình chọn bởi tạp chí French Magazine của Pháp. Tuy vậy, tên tuổi và tác phẩm của ông chưa được nhiều độc giả Việt Nam biết đến. Bài báo này được viết nhằm mục đích giới thiệu những thông tin cơ bản nhất về con người và tác phẩm của Victor Pelevin…

 Bài báo này nghiên cứu về truyện Trạng dân gian Việt Nam. Thông qua sự khác biệt của truyện Trạng, chúng tôi muốn khẳng định tư cách thể loại của truyện Trạng so với các thể loại cổ tích, ngụ ngôn, và truyện cười. Đặc biệt, trong bài viết này, chúng tôi phác thảo con đường vận động hình thành truyện Trạng dân gian Việt Nam. Qua đó, góp phần vào việc nghiên cứu truyện Trạng nói riêng và loại hình tự sự trong văn học dân gian nói chung.